LAQGĦA TA’ KULL XAHAR
TAL-PRIM MINISTRU LAWRENCE GONZI MAL-MEDIA

Berġa ta’ Kastilja
Is-Sibt 4 ta’ Ġunju, 2005

Prim Ministru

Naħseb li nistgħu nibdew. Se nagħmel bħas-soltu, introduzzjoni qasira minn naħa tiegħi, imbagħad mistoqsijiet minn naħa tal-ġurnalisti. L-ewwel xtaqt illi niddedika ftit minuti biex, bħal ma nagħmel is-soltu, nagħti ftit aġġornament dwar il-qagħda ekonomika kif qiegħda tiżviluppa minn xahar għal xahar. L-aħħar indikazzjonijiet bl-analiżi illi għandi għal dak li qed jiġi indikat, sa April forsi ċertu indikazzjonijiet ukoll għall-affarijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ Mejju.  

L-ewwelnett bħalma tafu, issa għaddew ftit ġimgħat wara d-deċiżjoni li l-Gvern Malti ħa illi jingħaqad mal-mekkaniżmu tal-ERM II. U jidher illi s-swieq finanzjarji s’issa rreaġixxew b’mod pożittiv. Anki l-kummentaturi internazzjonali rreaġixxew b’mod pożittiv għal din id-deċiżjoni tal-Gvern, u ninnotaw illi dawn is-swieq stabbilixxew ruħhom u jidher allura li din id-deċiżjoni ġiet aċċettata b’mod pożittiv. Kellna wkoll matul dawn il-ġimgħat illi għaddew, il-ħruġ ta’ l-istocks tal-Gvern li kienu oversubscribed b’mod sostanzjali anki minn investituri żgħar.  

Oriġinarjament il-Gvern kien qed jaħseb illi l-ammont maħruġ ikun ta’ Lm40,000,000. Minħabba li kien hemm oversubscription qawwija ttieħdet id-deċizjoni li dak l-ammont jiżdied b’Lm20,000,000. Għandna indikazzjonijiet pożittivi wkoll u ilhom konsistentement f’dawn l-aħħar tmien xhur  f’dak li għandu x’jaqsam mal-labour market, jiġifieri maċ-ċifri dwar ix-xogħol.  

Fl-ewwel erba’ xhur ta’ din is-sena l-gainfully occupied  ta’ pajjiżna huwa stmat illi tela’ għal kważi 150,000, 149,536. Dan ifisser żieda ta’ 1,081 ir-ruħ gainfully occupied, meta mqabbel ma’ l-istess perijodu tas-sena illi għaddiet. Fil-fatt din it-trend konsistenti baqgħet sejra u toħroġ qiegħda anki mhux biss miċ-ċifri ta’ l-ETC imma anki mil-Labour Force Survey. Infakkar li l-Labour Force Survey  huwa survey li juri wkoll li fl-ewwel 4 xhur ta’ din is-sena l-qgħad f’pajjiżna niżel minn 7.2% għal 6.7%.  

Ċifri proviżorji illi għandi, nenfasizza l-kelma proviżorji li jiena jkolli aġġornament kull ġimgħa minn naħa ta’ l-ETC għal dak li għandu x’jaqsam ma’ min qiegħed jirreġistra fil-Part 1 tar-reġistru ta’ l-unemployed. U dan qed juri konsistentement tnaqqis minn ġimgħa għal ġimgħa. Meta nħares lejn ċifri li għandi quddiemi bħala rata tat-tnaqqis fl-ewwel perijodu ta’ l-ewwel ħames xhur tas-sena. Bħala rata ta’ tnaqqis din hija l-ogħla rata ta’ tnaqqis li kellna matul dawn l-aħħar 10 snin. Ilna ma jkollna dan it-tip ta’ tnaqqis fit-trend ta’ l-unemployment tagħna mill-1995, u anki dan huwa sinjal pożittiv. Naturalment jikkonferma wkoll iċ-ċifri li qed ikollna minn naħa ta’ l-Labour Force Survey.  

Ukoll punti oħrajn li wieħed jista’ jsemmi huwa li indikazzjonijiet preliminarji għal dak li għandu x’jaqsam mas-settur tal-manifattura jindikaw ukoll trend li rridu niddeskruvuha b’ottimiżmu kawt ħafna. Jiġifieri għad fadal ħafna x’wieħed jista’ jara għaliex is-suq internazzjonali għadu qed jiġi affettwat konsistentement b’mod negattiv mill-prezzijiet partikolarment taż-żejt, però l-indikazzjonijiet illi aħna għandna għal dak li għandu x’jaqsam mas-settur tal-manifattura jindikaw li nistgħu nkunu ottimisiti b’mod kawt għal futur illi ġej u f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-investiment minn barra. Jiġifieri l-Foreign Direct Investment anki hawn, meta naraw l-ewwel erba’ xhur ta’ din is-sena mqabbla ma’ l-ewwel erba’ xhur tas-sena li għaddiet, għandna wkoll indikazzjonijiet li huma pożittivi.  

Jidher illi fl-ewwel quarter ta’ din id-sena lħaqna prattikament Lm20,000,000, meta fis-sena illi għaddiet f’dan l-istess perijodu konna qegħdin nitkellmu prattikament fuq Lm12,000,000. Kellna żieda għal dak li għandu x’jaqsam mal-Foreign Direct Investment; naturalment dan ma jfssirx illi rridu nikkuntentaw irwieħna b’din is-sitwazzjoni, però it-trend tidher li hija pożittiva. Il-potenzjal ta’ pajjiżna huwa potenzjal rikonoxxut anki f’rapport li ġie ppubblikat dan l-aħħar mill-World Investment Report ta’ l-2004, li tindika li Malta tibqa’ fost dawk il-pajjiżi fuq nett illi huma l-aktar attraenti għal dak li għandu x’jaqsam ma’ l-investiment.  Irridu nkomplu naturalment għaddejjin bir-ristrutturazzjoni li għandna bżonn nagħmlu f’pajjiżna biex nilħqu livelli ta’ kompetittività u li jagħmlu l-pajjiż tagħna post li jiġbed lejh l-investiment mhux biss lokali, li huwa importanti ħafna, imma l-investiment barrani.  

Għal dak li għandu x’jaqsam mal-finanzi tal-Gvern, qegħdin insegwu l-ħin kollu x’qed jiġri u ma jiġriex. S’issa jidher illi mixjin fuq il-linji ġenerali tat-targets tagħna. Naturalment wieħed irid joqgħod b’seba’ għajnejn għaliex aħna għandna varjazzjonijiet matul it-12-il xhar ta’ pajjiżna minħabba diversi metodi ta’ kif taħdem l-ekonomija tagħna. Però meta wieħed jikkunsidra illi bdejna din is-sena bi spiża u spejjez illi s-sena illi għaddiet ma kellniex u wieħed iqabbel l-affarijiet kif qed jiżviluppaw, s’issa jidher illi mixjin skond il-programm illi huwa stabbilit għal pajjiżna u rridu nibqgħu determinati illi noqogħdu attenti biex nikkontrollaw l-ispiża tal-Gvern u fejn nistgħu nnaqsuha din l-ispiża tal-Gvern. Naturalment fil-waqt illi nkomplu bl-eżerċizzji kollha li hemm bżonn ħalli l-ħlasijiet dovuti ’l Gvern f’dak li għandu x’jaqsam partikolarment ma’ tassazzjoni, dawk il-ħlasijiet isiru u jsiru fi żmien stabbilit.   

Ngħaddi malajr għat-tema prinċipali ta’ din il-Press Briefing ta’ llum, li qiegħda tinzerta propju fil-ġimgħa li hija ddedikata għall-ambjent, u għada tiġi ċċelebrata jum l-ambjent u naħseb illi t-tema prinċipali għandha tkun il-qasam ta’ l-ambjent f’pajjiżna. Infakkar illi fil-Budget tas-sena illi għaddiet għal din is-sena, poġġejna l-ambjent bħala t-tielet pilastru, u allura prijorità fost il-prijoritajiet tal-Gvern għal ħidma governattiva u jiena ngħid nazzjonali għas-sena li qegħdin fiha.   

Qegħdin nirreġistraw ċertu riżultati pożittivi f’dak li għandu x’jaqsam ma’ aspetti differenti ta’ l-ambjent f’pajjiżna. Fil-fatt nirreferikom għall-pubblikazzjoni li ħarġet mill-NSO jumejn ilu, li minnha jirriżultaw ċertu statistika interessanti anki partikolarment iż-żieda li kellna fl-2004, 2005 ix-xiri ta’ solar panels ta’ solar water heating, l-użu ta’ l-unleaded petrol, il-mod kif qiegħed jiżdied. Dawk huma kollha indikazzjonijiet pożittivi. Inżid magħhom illi dak li għandu x’jaqsam mas-separazzjoni ta’ l-iskart, il-Bring-In Sites f’pajjiżna, minn 25 li kellna s-sena li għaddiet, issa telgħu din is-sena għal 68 site differenti li qegħdin jintużaw. Irrid nirreġistra l-fatt, mill-poplu tagħna, u ngħid ukoll illi l-ammont ta’ skart miġbur żdied minn 77,000 kilo f’Marzu ta’ 2004 għal 139,000 kilo f’Marzu ta’ din is-sena.   

Interessanti wkoll iċ-ċifri li qed ikollna bħala indikazzjonijiet għal dak li għandu x’jaqsam mal-miżura li ħadna kmieni din is-sena għal plastik u l-boroż tal-plastik. Jirriżultali li fl-ewwel 3 xhur ta’ din is-sena, l-Uffiċċju Nazzjonali ta’ l-Istatistika nnota tnaqqis ta’ 5,000,000 unit tal-plastik, jiġifieri meta mqabbel ma’ l-istess perijodu s-sena l-oħra. Kieku dan it-trend ikompli matul is-sena kollha, dan ifisser li l-pajjiż ikun iffranka madwar 20,000,000 unit tal-plastik, li tfisser illi din il-miżura weħedha tkun naqqset il-volum ta’ plastik fis-sistema Maltija b’40%, b’riżultat dirett ta’ din il-miżura, jekk nibqu sejrin hekk sa l-aħħar ta’ din is-sena. Ifisser li l-mira li konna stabbilejna permezz ta’ l-introduzzjoni ta’ l-eko-kontribuzzjoni fuq il-plastik, qiegħda fil-fatt tagħtina r-riżultati illi aħna għandna.  

Naturalment pajjiżna jibqa’ jiffaċċja problemi partikolari għalih li huma problemi aktar serji minn dawk ta’ pajjiżi oħrajn, riżultat ta’ densità qawwija li teżisti fil-gżejjer Maltin. Aħna għandna ma’ 1,274-il persuna li tgħix f’kull kilometru kwadru u għandna 67 karrozza għal kull 100 persuna illi għandna tgħix f’pajjiżna. U kull 100 persuna f’pajjiżna huwa kkalkolat illi jiġġenera man-nofs tunnellata skart domestiku fis-sena. Dan kollu juri illi aħna għandna sfidi partikolari u għalhekk tajna l-importanza lil dan il-qasam.   

Jien inħobb nenfasizza li l-importanza hija dovuta għal żewġ raġunijiet, l-ewwel u qabel kollox għal kwalità tal-ħajja tagħna l-Maltin li aħna nindirizzaw il-qasam ta’ l-iskart u allura mbagħad miegħu l-qasam ħafna aktar wiesa’ ta’ l-ambjent in ġenerali ta’ pajjiżna huwa importanti għax jagħmel differenza fil-kwalità tal-ħajja tagħna l-Maltin, però inżid dejjem ma’ dan l-argument li dan huwa wkoll marbut b’mod intimu ma’ l-ekonomija ta’ pajjiżna.   

Meta aħna għandna ekonomija li tiddependi daqshekk fuq it-turiżmu, u allura fuq ż-żjarat ta’ turisti ta’ viżitaturi li jiġu lejn pajjiżna. Il-qasam ambjentali mhux biss huwa ċruċjali għal kwalità tal-ħajja tagħna però llum għandu element ekonomiku qawwi u ngħid illum iżjed minn qabel, għaliex mhux biss huwa element kruċjali ħalli aħna nkunu kompetittivi fil-qasam tat-turiżmu tagħna, imma hemm bżonn illi min iżurna jara pajjiż illi jkun nadif u li jiġbdu lejh.  Però hemm elementi oħrajn. Illum peress li fil-qasam tal-manifattura qed immorru lejn dik li ġġib industriji ġodda ta’ valur miżjud però ta’ teknoloġija aktar avvanzata, qed nirreferi għal per eżempju s-settur tal-farmaċewtika. Dawk is-setturi, biex jirnexxu, biex jimxu ’l quddiem irridu wkoll u jitolbu wkoll soluzzjonijiet ambjentali għall-iskart ta’ dik l-industrija li f’ċertu każijiet ikunu skart illi jridu trattament partikolari.   

Fil-fatt marbut ma’ dan is-suġġett, il-WasteServ għada kif iffinalizzat arranġament ma’ kumpanija internazzjonali biex nesportaw minn pajjiżna 50 tunnellata ta’ batteriji użati. Nenfasizza 50 tunnellata mhux ċajta, jiġifieri qed jinġabru bi skemi għal ta’ l-apposta batteriji użati li jinġabru kull xahar mill-iskejjel, mill-kunsilli lokali, mill-ħwienet u peress li m’għandniex is-sistemi ta’ kif nittrattaw il-batteriji f’pajjiżna, is-soluzzjoni li għalissa tidher li hi l-aktar waħda feasible hija li jintlaħqu dan it-tip ta’ arranġamenti ma’ kumpaniji privati, biex dan l-iskart jiġi esportat lejn pajjiżi oħrajn li għandhom sistemi fejn jitrattaw dan it-tip ta’ skart u l-finanzjament, li huwa finanzjament qawwi, f’dan il-każ qed nitkellmu ma’ Lm1,000 kull tunellata, spiża biex nesportaw dawn il-batteriji.  Din trid tiġi ffinanzjata, parti sostanzjali minnha mill-eko-kontribuzzjoni li aħna imponejna fuq dan it-tip ta’ skart.   

Il-lista ta’ proġetti li bħalissa qed inwettqu fil-qasam ta’ l-iskart hija lista, jiena ngħid impressjonanti. Huma marbutin naturalment ma’ l-issue ta’ ambjent, li jibqa’ ambjent nadif għal pajjiżna, fost il-lista l-aktar importanti nsibu t-titjib fis-sistemi ta’ drenaġġ, il-monitoraġġ ta’ l-arja, il-ħarsin tal-wirt storiku u tal-pajsaġġ Malti, is-separazzjoni u t-trattament ta’ l-iskart, il-projbizzjoni tat-tipjip fil-postijiet pubbliċi, it-tibdil ta’ l-inċineraturi ta’ l-isptar San Luqa kif ukoll dak ġewwa Għawdex, u diversi proġetti oħrajn li huma intimament marbutin ma’ l-istrateġija sħiħa li aħna għandna fil-qasam ambjentali għal pajjiżna.  

Naturalment jien nibqa’ nwassal il-messaġġ konsistentement. Għamiltu fil-Parlament il-bieraħt lura meta kien hemm l-inizjattiva fil-Parlament ta’ l-Ekoskola - inizjattiva tajba ħafna għaliex idderri lit-tfal tagħna minn età żgħira biex jikbru f’kultura u f’mentalità li tkun sensittiva għal ambjent ta’ madwarna. Imma nittama illi l-kultura u l-mentalità tinfirex b’mod aktar wiesa’ mal-poplu tagħna kollu kemm hu. Għaliex għad fadlilna ħafna aktar progress x’nagħmlu f’dan il-qasam.   

Fl-ewwel ħames xhur ta’ din is-sena, il-Gvern fil-fatt ġabar 6,700 tunnellata ta’ skart mormi illegalment. Dawn iċ-ċifri mhux biss jissorprendu imma jixxukkjaw. 6,700 tunnellata ta’ skart mormi illegalment. Dan huwa skart li jkunu tefgħu fil-widien tagħna, li ntefgħu fil-kampanja tagħna, intefgħu fit-toroq tagħna. Din hija xi ħaġa illi tkompli turi illi l-kultura u l-mentalità ta’ pajjiżna għad fadlilha ħafna iżjed biex timxi ’l quddiem u tinbidel.   

Naturalment dan ifisser li għandna bżonn inkunu aktar determinati f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-enforcement. Il-Gvern kmieni din is-sena, kien fassal ir-regolamenti f’dak li għandu x’jaqsam ma’ enforcement aktar qawwi, penali aktar b’saħħithom u l-kunċett ta’ l-introduzzjoni tal-Green Wardens. Ridna però, għax konna nafu u napprezzaw illi biex tirnexxi din għandna bżonn li jkollna l-kooperazzjoni ta’ kulħadd speċjalment tal-Kunsilli Lokali, u allura ridna li qabel ma’ nippubblikaw ir-regolamenti kif imfassla mill-Gvern, inkunu għaddejna minn proċess ta’ konsultazzjoni wiesa’ ħafna, speċjalment mal-Kunsilli Lokali biex inkunu nistgħu, inkunu ċerti illi la darba dawn ir-regolamenti jiġu ppubblikati, allura mbagħad jitħaddmu u jitħaddmu b’suċċess.  Dan il-proċess ta’ konsultazzjoni issa wasal fl-aħħar tiegħu u jiena qiegħed nittama li minn hawn u ftit ġimgħat oħra nkunu nistgħu nippubblikaw dawn ir-regolamenti.   

Nafu li hemm interess internazzjonali biex l-investimenti, dawn ikunu investimenti kbar, biex pajjiżna jesplora l-possibiltà ta’ ħolqien ta’ ġżejjer artifiċjali li mbagħad ukoll joffru l-opportunità mhux biss ta’ investiment, imma opportunità ta’ żvilupp ukoll ekonomiku qawwi għal pajjiżna. L-eżerċizzju kien jinkludi, matul il-ġimgħat illi għaddew, mhux biss it-tfassil ta’ policy ċara ta’ l-affarijiet, imma anki identifikazzjoni ta’ siti ta’ fejn dawn l-inizjattivi, dan it-tip ta’ investiment ikun jista’ jsir.   

Il-Gvern qiegħed fil-proċess finali li jiddeċiedi dwar dawn is-siti u minn hawn u ftit ieħor se nkunu qegħdin f’pożizzjoni li nkunu nistgħu nħabbru l-policy, kif ukoll is-siti ta’ fejn tista’ ssibhom.   

Jiena se nieqaf hawn għal dak li għandu x’jaqsam ma’ l-introduzzjoni tiegħi, u nistieden il-ġurnalisti biex jagħmlu l-mistoqsijiet li jixtiequ jagħmlu.       

Fr Noel Grima – The Malta Independent on Sunday  

Fil-31 ta’ Mejju skada t-terminu li ta l-Viċi Prim Ministru għal min ried jaqbel ma’ l-inizjattiva tal-Gvern dwar illi l-abbort jiġi inkluż fil-Kostituzzjoni.  Sa dik il-ġurnata, l-Alternattiva Demokratika qalet illi ma taqbilx u l-Partit Laburista kien għadu qed jistudja, qed jistenna li jkollu xi rapport li għadu ma ġiex.  X’se jagħmel il-Gvern?

Prim Ministru  

L-ewwelnett importanti għal darb’oħra li nerġa’ nenfasizza l-inizjattiva jew il-proposta x’inhi.  Il-proposta hija illi l-artiklu li aħna għandna fil-kodiċi kriminali ma jkunx jista’ jinbidel fil-futur jekk mhux b’żewġ terzi tal-Parlament.  Jiġifieri dan huwa l-punt li qegħdin nagħmlu, jiġifieri għandna artiklu fil-Kodiċi Kriminali li diġa’ huwa ċar u li diġa’ jitkellem bl-iktar mod kategoriku illi l-abbort f’pajjiżna mhux aċċettabbli u fih innifsu att kriminali.  Dak l-artiklu qegħdin nipproponu illi b’emenda fil-Kostituzzjoni , biex il-quddiem jinbidel, ikollu bżonn żewġ terzi tal-Parlament.  

Issa kif qed tgħid tajjeb inti, iva ngħata perjodu ta’ żmien biex kull min huwa interessat li jesprimi l-appoġġ tiegħu jibgħat bil-miktub lill-Viċi Prim Ministru, lill-Gvern, lill-Ministru responsabbli, fil-fatt kellna reazzjonijiet pożittivi ħafna u anke surveys urew illi l-poplu Malti qed jappoġġa din l-inizjattiva bi ħġaru u dik hi li tagħmel possibbli emenda kostituzzjonali, għax naturalment jekk ma jkollokx dan it-tip ta’ appoġġ allura emenda kostituzzjonali tkun diffiċli jekk mhux impossibbli biex tagħmilha.  Naturalment, biex inkunu nistgħu nemendaw il-Kostituzzjoni, aħna għandna bżonn ukoll, l-appoġġ tal-vot ta’ l-Oppożizzjoni fil-Parlament u allura jekk ma jkollnix il-pożizzjoni ċara ta’ l-Oppożizzjoni x’se tkun fuq din il-proposta, ma nkunux nistgħu nimxu ‘l quddiem b’din l-inizjattiva.  Jiġifieri nittama illi l-Oppożizzjoni tkun f’pożizzjoni li tiddikjara l-pożizzjoni tagħha x’inhi.  Jiena sa fejn naf jien saru d-dikjarazzjonijiet minn membri Parlamentari individwali ta’ l-Oppożizzjoni u malli kienet tħabbret din l-inizjattiva, kien hemm reazzjoni pożittiva.  Qed nistenna li jkun hemm il-pożizzjoni uffiċjali minn naħa tal-grupp Parlamentari u mbagħad minn hemm niddeċiedu l-pass li jmiss xi jkun.  

Kurt Sansone – Malta Today  

Fuq l-istess linja li staqsik Fr. Noel, l-ewwelnett għalfejn kien hemm din l-għaġla fuq id-deadlines ta’ Mejju, il-Gvern għandux xi raġuni partikolari.  It-tieni, din il-ġimgħa kien hemm Ranier Fsadni, kif ukoll Fr Peter Serracino Inglott f’forums differenti u forsi dak li Liberal Elite, ma nafx min huma, dawn sostnew li l-bidu tal-ħajja, matul iż-żmien, dejjem inbidel il-kunċett tiegħu x’inhu, kemm minħabba żviluppi kulturali, kif ukoll minħabba żviluppi mediċi, teknoloġiċi, li seħħew matul iż-żmenijiet.  Huma qed jargumentaw illi liġi li tiġi entrenched fil-Kostituzzjoni tista’ xxekkel imbagħad żvilupp aktar ‘il quddiem, anke aspett ieħor bħal IVF eċċ., għaliex il-kunċett tal-bidu ta’ ħajja jista’ jkun imxekkel imbagħad it-two-thirds biex temenda liġi bħal dik.  X’tikkumenta fuq dawn il-ħsibijiet.  

Tagħti garanzija illi lejliet elezzjoni oħra, il-Partit Nazzjonalista u l-media tiegħu ma jużax din l-issue biex iħammeġ jew biex iwaħħal it-tajn fuq l-avversarji politiċi tiegħu li forsi ma jaqblux li din tiġi entrenched fil-Kostituzzjoni?  

L-aħħar ħaġa, fuq l-inkjesta Depasquale, ma nafx dan id-dewmien hux aċċettabbli għalik?  

Prim Ministru  

L-ewwelnett, m’hemmx għaġla.  Ingħata terminu ta’ żmien, naħseb tajjeb li tagħti terminu ta’ żmien biex kulħadd ikun jista’ jesprimi l-pożizzjoni tiegħu.  Ingħata t-terminu ta’ żmien tal-31 ta’ Mejju, inkella stajna nibqgħu niddiskutu din il-ħaġa.  M’hemmx il-giljottina u mhux se taqa’ d-dinja, imma għax irridu ċerti ideat, jekk wieħed iressaqhom qed jikkonsulta lill-pubbliku.  Jiġifieri aħna għamilna l-iktar ħaġa sensibbli li stajna nagħmlu, ħriġna b’idea u għidna, “isma’, ħa naraw ir-reazzjoni tal-pubbliku Malta x’inhi.”  U naħseb irridu nirrikonoxxu illi hemm reazzjoni, imma qawwija ħafna, minn naħa tal-pubbliku u l-poplu Malti, li din l-inizjattiva qed jaqbel magħha!  U allura dan huwa sinjal fih innifsu pożittiv, nerġa’ ngħid, kellu jingħata terminu, mhux se taqa’ d-dinja jekk xi ħadd jagħżel li jagħtina l-pożizzjoni favur tagħha wara dan it-terminu!  Imma ridna nkunu nafu x’inhi l-pożizzjoni biex anke aħna nkunu nafu l-pass li jmiss x’għandu jkun.   

It-tieni mistoqsija, nerġa’ nenfasizza, għax donnu m’aħniex qegħdin niftehmu preċiż.  Din l-emenda Kostituzzjonali mhux qed tgħid il-ħajja meta tibda u meta tispiċċa u IVF u mhux IVF.  Qiegħda tgħid artikolu fil-Kodiċi Kriminali biex jinbidel irid żewġ terzi tal-Parlament.  Issa ma jfissirx illi l-punti illi qed issemmi fil-mistoqsija tiegħek mhux importanti li nwieġbuh, anzi huwa importanti ħafna li nweġbuh, però dik it-tweġiba mhux se tingħata b’din l-emenda Kostituzzjonali!  Aħna pajjiżna jrid jingħaqad mad-dibattitu lokali, internazzjonali, illi għaddej fuq issues delikati ħafna, irridu noqogħdu attenti wkoll, b’seba’ għajnejn x’deċiżjonijiet nieħdu.  Issa m’għandha x’taqsam xejn ma’ din l-inizjattiva.    

Hija xi ħaġa kompletament differenti ta’ IVF, ta’ l-embryo, ta’ l-esperimentazzjoni u l-bio-ethics u l-issues kollha, komplikatissimi involuti f’dan il-qasam.  Nirreġistra l-fatt li pajjiżna m’għandux leġislazzjoni u m’għandux leġislazzjoni, ifisser li kulħadd jista’ jagħmel li jrid u li jogħġbu u l-għażliet li għandna quddiemna hija li nħallux lil kulħadd jagħmel li jrid u li jogħġbu, jew inkella nirregolaw hux dan is-settur bil-kriterji, bil-prinċipji, bil-valuri li aħna nemmnu fihom.  Però din hija xi ħaġa separata totalment minn dan li qegħdin ngħidu b’din l-inizjattiva.  Aħna għandna artikolu fil-Kodiċi Kriminali tagħna u qegħdin ngħidu li biex jinbidel dan l-artikolu hemm bżonn żewġ terzi tal-Parlament ‘il quddiem u hija ħaġa naturali ħafna li ssir din.  Jiġifieri qegħdin ngħidu li biex xi ħadd ibiddilha jrid ikun hemm żgur l-appoġġ tal-poplu kollu Malti u Għawdxi, dan li qed ngħidu.  Jiġifieri flok għedna, “isma biex jinbidel dan l-artikolu trid referendum,” qegħdin ngħidu lil żewġ terzi tal-Parlamentari tal-Parlament.  Jiġifieri xi ħadd li jkollu maġġoranza sempliċi fil-Parlament ‘il quddiem, jekk dan l-artikolu jrid ibiddlu, għada pitgħada waħdu ma jkunx jista’ jagħmilha, ikollu bżonn il-kunsens ta’ l-Oppożizzjoni.  Mhux ħaġa tajba din fiha nfisha?  Xi kritika wieħed jista’ jagħmillha din?   

Jien ma nistax nifhem kultant kif nikkomplikaw u nivvintaw il-kontroversja.  M’għandux ikun hemm kontroversja, għandna artikolu fil-liġi illi wara kollox, se nagħmlu l-istess bħal liġi dwar il-Foreign Interference.  Aħna għandna artikolu fil-Kostituzzjoni tagħna li għandu x’jaqsam mal-Foreign Interference, li biex inbiddluh trid żewġ terzi tal-Parlament. Jista’ xi ħadd jispjegali kif ħaġa bħal dik hija ġustifikabbli u aċċettabbli, u inizjattiva biex artikolu fil-liġi tagħna biex jinbidel, għada pitgħada, jkollu bżonn il-kunsens ta’ l-Oppożizzjoni.  Xi ħadd jistax isib oġġezzjoni għaliha?  Jien ma nara ebda oġġezzjoni għaliha, ma nara ebda diffikulta’ għaliha, anzi huwa statement ċar, la favur u lanqas kontra l-abort, huwa statement ċar illi fuq din l-issue.  Irid ikun hemm il-poplu kollu rappreżentat fl-ogħla istituzzjonijiet ta’ pajjiżna illi meta tiġi biex tittieħed deċiżjoni biex tinbidel, irid ikun hemm il-kunsens ta’ kulħadd u din hija ħaġa tajba fl-opinjoni tiegħi.  

Dwar garanzija u mhux garanzija ta’ x’nagħmel, ma nagħtix dan it-tip ta’ garanziji jien.  Jiena l-uniku garanzija li nagħti illi nagħmlu ħilitna kollha kemm aħna, biex nagħmlu dak li hu sewwa u biex nipperswadu lill-poplu tagħna biex jagħmel l-għażliet favur politika ta’ Gvern illi ġenwinament irid jara li dan il-pajjiż jimxi ‘l quddiem, jimmodernizza lilu nnifsu u jaħtaf l-opportunitajiet kollha illi jiġu għal idejna bħala poplu, fiċ-ċirkostanzi li qegħdin ngħixu fihom.  

Dwar l-inkjesta’ Depasquale, anke din hija inkjesta li aħna ħallejnieha f’idejn l-Imħallef biex jagħmel eżerċizzju hu, b’mod indipendenti, mingħajr influwenza ta’ xejn minn naħa tal-Gvern, biex ikun fil-liberta’ kollha li jasal għad-deċiżjonijiet jew rakkomandazzjonijiet li jidhirlu għandu jasal għalihom u jien ma jidhirlix li għandi nikkumenta, la b’mod pożittiv u la b’mod negattiv fuq l-ebda fażi jew proċess li qed jagħmel l-Imħallef Depasquale li jiena ċert, finalment, li jaqdi d-dmirijiet tiegħu kif dejjem għamel kulmeta ngħata responsabbilta’ ta’ dan it-tip.  

Karl Wright – RTK  

Nirreferi għall-każ tal-bajja ta’ San Ġorġ, f’San Ġiljan.  Meta għandna daqshekk ftit bajjiet ta’ ramel f’pajjiżna u għall-fatt ukoll li dawn ikunu mfittxija mill-pubbliku u popolari wkoll mal-pubbliku, u fid-dawl tal-pubbliċita’ illi saret għal dan il-proġett meta ġie biex isir, jidhirlek illi kellha tingħata daqsekk konċessjoni lill-privat?  

It-tieni mistoqsija, hekk kif ninsabu ftit ‘il bogħod mill-bidu ta’ l-istaġun tas-Sajf, nirreferi għall-proġett tat-toroq ġodda illi qegħdin isiru f’pajjiżna bil-fondi tal-Ħames Protokoll Finanzjarju Taljan, rajna xi toroq jinfetħu.  Baqa’ però toroq oħrajn illi sfortunatament minħabba fihom, li għadhom ma nfetħux, xi ħadd miċ-ċentru ta’ Malta ma jistax jaqsam għan-Nofsinhar, għat-Tramuntana direttament.  Tingħata garanzija li qabel is-Sajf almenu n-nies se jkunu jistgħu jagħmluha din?  

Il-Prim Ministru  

Dwar il-bajja ta’ San Ġorġ, il-politika tal-Gvern hija li l-bajjiet tagħna li nkunu nvestejna eluf kbar ta’ liri jekk mhux il-miljuni biex inġibuhom u jsirilhom xogħol ta’ embellishment, aħna rridu li jkollna sistemi li mbagħad  ikun hemm kontrolli tajbin ta’ dawn il-bajjiet tagħna f’dak li għandu x’jaqsam ma’ tindif, ma’ maintenance, użu wkoll ta’ spazji ta’ umbrelel.  Dawn l-affarijiet kollha għax mhux aċċettabbli li nibqgħu kif konna u kif għadna qegħdin f’ċerti bajjiet, fejn Alla jbierek tmur fuq il-bajja u ssib illi kkapparawlek l-ispazju kollu billi mar xi ħadd u poġġielek l-umbrella hemm u trid tħallas ma nafx kemm biex imbagħad tokkupa l-ispazju li jidhirlek inti u li huwa spazju li suppost jintuża mill-pubbliku.  

U allura użajna dan il-metodu li kien metodu miftuħ b’tender, b’offerta’ illi ngħatat, iva, il-preferenza lil min għandu hotel f’dawk l-akwati, però li rabtitu b’obbligazzjonijiet kbar dwar kif għandu jieħu ħsieb il-bqija tal-bajja, mhux biss il-parti li issa ġiet konċessa, imma l-bqija tal-bajja kollha kemm hi.  Irrid nenfasizza, għax inkella se noqogħdu nduru mal-lewża, f’dan il-pajjiż.  Jekk verament irridu nagħmlu qabża ta’ kwalita’ fit-turiżmu, jekk verament irridu nkomplu nagħtu dik id-dehra ta’ pajjiżna li tiġbed lejn pajjiżna t-turisti, allura rridu wkoll ikollna l-mod professjonali kif nittrattaw u kif isir management tal-bajjiet li aħna għandna fil-pajjiż.  Naħseb illi l-metodu li nstab f’dak li għandu x’jaqsam mal-bajja ta’ San Ġorġ, huwa metodu tajjeb.  Naraw illi jaħdem, nagħmlu mezz illi nkunu nafu, insegwu kif qed jaħdem dan il-mudell.  Il-mudell jidhrilna jista’ jagħtina riżultati pożittivi u għaldaqstant ngħid li din it-triq kienet l-aħjar triq li stajna nieħdu biex din il-bajja li investejna ammont sostanzjali ta’ flus fiha, tkun waħda mill-isbaħ bajjiet, fl-iktar ċentru turistiku importanti li aħna għandna f’dan il-pajjiż.  Se jsiru kontrolli u l-kontrolli issa jridu juruna li l-management tal-bajja kuljum, ikun management tajjeb li jħalli lill-bajja fl-aħjar standard possibbli biex it-turisti u l-Maltin ikun jistgħu jgawdu dik il-bajja.  

Irrid ngħid ukoll illi fil-Kumitati inter-ministerjali tat-Turiżmu, hemmhekk ħadna deċiżjoni fuq l-istrateġija tagħna f’dak li għandu x’jaqsam ma’ bajjiet oħrajn li aħna għandna fil-pajjiż, u l-ħsieb huwa li kull sena nagħmlu mezz li jkollna għallinqas bajja oħra ġdida, illi tkun ġiet regenerated u immodernizzata u wkoll b’metodu ta’ management għaliha biex f’pajjiżna nżidu u ntejbu l-faċilitajiet ta’ bajjiet li aħna għandna għall-benefiċċju tat-turiżmu illi għandna fil-pajjiż.  

Dwar it-toroq ġodda, iva, tlestew it-toroq irrid ngħid mexjin skond il-programm u qegħdin on target, jiġifieri dan id-diskors li sar fix-xhur illi għaddew ta’ dewmin ‘l hawn u dewmin ‘l hemm u x’naf jien, illum kull min qal hekk naħseb illi kull ma jrid jagħmel hu li jmur jara dawn it-toroq li nfetħu biċċa biċċa.  It-target tagħna kien sa Settembru u aħna nkunu lestejna l-medda l-kbira ta’ dawn it-toroq skond id-dati li kienu stabbiliti.  Ix-xogħol sar u kull min jgħaddi mit-toroq li nfetħu, jaf il-kwalita’ sostanzjali tajba ta’ dawn it-toroq illi nfetħu.   

Għad fadal xogħlijiet oħrajn f’toroq oħra u għad fadal proġetti oħrajn kbar li issa marbutin mal-finanzjament ġej mill-UE, illi m’għandhiex għalfejn ngħidha jien tistgħu tarawha intom, qegħdin jagħmlu u se jagħmlu bidla kbira pożittiva għall-kwalita’ tal-ħajja tagħna l-Maltin.  Però għall-affarijiet l-oħrajn kollha li għandhom x’jaqsmu mat-turiżmu u mal-kummerċ u ma’ l-ekonomija tagħna, it-tama tiegħi hija illi l-poplu tagħna jieħu ħsiebhom dawn issa!  Jiġifieri mhux biss illi investejna dawn il-miljuni kbar ta’ flus mill-Protokoll Taljan u mill-flus mill-UE u bil-flus tat-taxxi tal-Maltin ukoll, nittama illi kollha kemm aħna nieħdu ħsiebhom! Fis-sens illi, jiena jiddispjaċini ninnota illi ftit siegħat wara li nkunu ftaħna triq il-landscaping, jew parti mill-landscaping li nkunu għamilna fih, imur xi ħadd u jaqlagħlek is-siġar li tkun ħawwilt.  Din hija għarukaża u jixirqilha l-kundanna assoluta ta’ kulħadd, imma iktar minn hekk irridu nieħdu ħsieb illi fit-toroq illi qegħdin niftħu aħna stess bħala poplu, nindukraw dawn it-toroq, nieħdu ħsiebhom u mhux min iħammeġ minn hawn, min iħammeġ minn hemm u min jipprova b’xi mod jew b’ieħor itellef mill-investiment sħiħ illi nkunu għamilna bħala pajjiż.  

Jiġifieri proġett huwa ongoing, għad fadlilna parti sostanzjali x’naqdu, però s’issa wrejna illi mexjin skond il-programm stabbilit u qegħdin nagħtu riżultati illi wieħed jista’ llum isuq fihom u jarahom u jmisshom b’idejh u jesperjenzahom.  

Karl Wright – RTK  

Il-fatt li semmejt l-ewwel jien, li min ikun għaddej miċ-ċentru u se jaqsam lejn it-Tramuntana tal-pajjiż, kull m’hemm biċċa fejn iċ-Ċimiterju ta’ l-Imtarfa, forsi se nkun speċifiku hawnhekk.  Jekk tinfetaħ dik, min ikun ġej miċ-ċentru ta’ Malta jista’ jitla’ minn ta’ Ħaż-Żebbuġ, mill-ġdida li nfetħet, jitla’ t-telgħa tas-Saqqajja, minn taħt l-Imdina jista’ jaqsam imbagħad għall-Mosta, Burmarrad.  Ma nafx għaliex dik il-biċċa forsi ma ssirx biex wieħed ikun jista’ jibqa’ għaddej?  

Prim Ministru  

Irridu nimxu skond il-programm ta’ xogħlijiet stabbilit.  Jekk invarjaw f’dak il-programm nidħlu fil-periklu illi mbagħad it-targets tagħna ma nkunux stabbilejniehom.  Però qegħdin ninsistu bħala Gvern ukoll illi ma niftħux toroq jekk ma tkunx tlesta x-xogħol kollu li għandu jitlesta fihom.  Ma naqbilx illi għandha tinfetaħ triq, per eżempju, jekk id-dawl għadu ma sarx, jekk il-landscaping ikun għadu ma sarx.  Jiġifieri għandhom jitlestew ix-xogħlijiet kollha li jkun hemm bżonn illi jsiru mbagħad it-triq tinfetaħ.   

Dwar il-parti ta’ l-Imtarfa, nerġa’ nirrepeti nimxu mal-programm li hu stabbilit għax inkella, parentesi żgħira ħalli intom tapprezzaw bħalha ġurnalisti, il-verita’ llum hi li għandna kuntratturi tat-toroq kollha okkupati.  M’hemmx flessibilita’, m’hemmx spazju.  Kull wieħed minnhom għaddej b’ritmu ta’ xogħol qawwi.  Jekk allura f’nofs triq tagħmel varjazzjoni fuq il-pjan, ikollok konfużjoni sħiħa. Ikollok bilfors iċċaqlaq kuntrattur minn xogħol ieħor biex ikun jista’ jagħmel dak ix-xogħol partikolari u allura dan qed nippruvaw b’ħilitna kollha biex nevitawh.  Ix-xogħlijiet tat-toroq jinvolvu xogħlijiet li ħafna drabi int stess ma tkunx taf meta taqla’ t-triq x’se ssib.  Il-parti perikoluża li tista’ ttelliflek il-programm kollu hija meta inti tibda taqla’ t-triq u tibda tiskopri s-servizzi taħt it-triq u allura tibda tippjana kif għandek tindirizzahom.  Imma ladarba dak il-proċess ikun għadda, mbagħad il-bqija tal-programm ikun jista’ jitwettaq skond it-targets stabbiliti.  

Jiena sodisfatt illi b’dak illi sar s’issa qegħdin mexjin fit-triq it-tajba.  Hija esperjenza pożittiva u nagħmel l-insistenza l-ħin kollu ma’ kull min hu involut, biex nibqgħu nagħmlu ħilitna ħalli jkollna xogħol ta’ kwalita’ u jkollna wkoll it-target dates stabbiliti b’din ir-riserva: jekk kuntrattur jew xogħol partikolari jinstab li mhux tajjeb, induru fuq il-kuntrattur u dak il-ħin stess ngħidulu biex jerġa’ jaqla’ kollox u jerġa’ jagħmlu.  Jekk hemm bżonn, l-ewwel obbligu huwa illi l-kuntratturi kollha jagħtuna l-valur tax-xogħlijiet li aħna nippretendu u allura qegħdin ninsistu fuq l-accountability tal-kuntratturi kollha li jkunu qegħdin jaħdmu fuq dawn ix-xogħlijiet.  

Charles Muscat – Medialink  

Din il-ġimgħa kellek taħditiet mal-Prim Ministru ta’ Lussemburgu fid-dawl ta’ dak li ġara dwar it-trattat fiż-żewġ pajjiżi, Franza u l-Olanda.  X’inhi l-pożizzjoni tal-Gvern Malti u jekk dak li ġara f’dawn il-pajjiżi hux se jkollu effett fuq it-tfassil tal-budget ta’ l-Unjoni Ewropea għas-snin wara l-2007.  

Prim Ministru  

Fil-laqgħa li kelli mal-Prim Ministru Juncker, li kienet laqgħa li baqgħet għaddejja kważi tliet sigħat, iddiskutejna żewġ aspetti.  L-ewwelnett il-perspettivi finanzjarji jiġifieri l-budget ta’ l-UE.  Naturalment il-parti tad-diskussjoni tagħna ffukat fuq il-pożizzjoni ta’ Malta u kif naraw l-affarijiet illi jolqtu lilna bl-argument li poġġejna fuq l-aspetti l-iktar importanti għal pajjżna però f’kuntest iktar wiesa’.  Issa jekk hux possibbli t-tama li kulħadd għandu, il-25 pajjiż għandhom illi sa l-aħħar ta’ Ġunju, l-aħħar tal-Presidenza ta’ Lussemburgu u qabel ma tidħol il-Presidenza Ingliża, jintlaħaqx ftehim dwar il-perspettivi finanzjarji.   

L-analiżi illi għamilna hija illi mhuwiex faċli illi dan il-ftehim jintlaħaq.  Għad fadal diffikultajiet sostanzjali li għad iridu jiġu indirizzati u naraw jistgħux jintgħelbu matul dawn il-ftit ġranet, dawn il-ftit ġimgħat illi fadal fix-xahar ta’ Ġunju.  Il-ġimgħa d-dieħla jiena se nattendi laqgħa ta’ l-Ecofin nhar it-Tlieta li ġejjin, naraw xi progress ikun ġie reġistrat sa dakinhar.  Però kulħadd jirrikonoxxi illi, kif jgħidu bl-Ingliż, it is uphill, jiġifieri hemm id-diffikultajiet, għaliex il-pajjiżi differenti għandhom pożizzjonijiet illi għadhom wisq differenti u għad m’hemmx dik il-platform komuni illi forsi tista’ tinkoraġġik biex tgħid illi mexjin bil-mod il-mod għal soluzzjoni. Għadna m’aħniex naraw is-soluzzjoni li tista’ tkun maqbula bejn il-pajjiżi kollha.  Is-sitwazzjoni inevitabbilment hija influwenzata bir-riżultati tar-referenda li nżammu fi Franza u fl-Olanda, għalkemm dan m’għandux itellef jew ikollu effett dirett fuq id-diskussjonijiet dwar il-perspettivi finanzjari.  Però inevitabbli d-diskussjoni dwar x’se jiġri wara dawn iż-żewġ riżultati naturalment, ħadet over f’mument messna konna qegħdin nikkonċentraw bħala pajjiżi kollha kemm aħna fuq il-perspettivi finanzjari, għax dan qed nitkellmu issa fuq il-budget ta’ l-UE u allura kif se tiffunzjona l-UE sal-2013 li huwa parti importanti ħafna mill-proċess.   

U allura l-focus inġibed ftit lejn dawn ir-riżultati, imma l-pożizzjoni għandha tibqa’ fl-opinjoni tal-Gvern Malti illi kull pajjiż għandu jibqa’ għaddej bil-proċess ta’ ratifika tat-trattat kostituzzjonali sakemm jitlesta l-proċess fil-25 pajjiż kollu kemm hu u ladarba dak ikun sar, wieħed jara l-pożizzjoni xi tkun.  Nenfasizza li din mhux l-ewwel darba li l-UE kellha sitwazzjoni li tixbah xi ftit lil din li qegħdin fiha.  Dan ġara fil-konferma, fl-approvazzjoni tat-trattat ta’ Maastricht , kellna okkażjonijiet bħal dawn u bil-għaqal u b’sens qawwi ta’ konvinzjoni ta’ proġett Ewropew, il-pajjiżi dejjem fl-imgħoddi sabu s-soluzzjonijiet ta’ kif dan il-proġett għal Ewropa li timxi ‘l quddiem, proġett politiku, proġett soċjali, proġett ekonomiku, fis-snin li għaddew dejjem instabet is-soluzzjoni biex dan il-proġett ikompli miexi ‘l quddiem.  Jien m’għandix dubju illi anke din id-darba hekk se jiġri, però fil-fra tempo, kull pajjiż għandu jesprimi l-pożizzjoni tiegħu.  Alla ħares Malta tesprimi l-pożizzjoni tagħha jew toqgħod lura milli tesprimi l-pożizzjoni tagħha skond id-deċiżjoni tal-poplu Franċiż jew Olandiż!  

Assolutament m’għandux ikun hekk.  Malta għandha tagħmel il-pożizzjoni tagħha dwar it-Trattat Kostituzzjonali u għandha tagħmlu bl-iktar mod ċar u kategoriku possibbli.  Għalhekk il-ħsieb tal-Gvern huwa illi kif ħabbarna, f’Lulju li ġej inkunu nistgħu nressqu r-riżoluzzjoni fil-Parlament biex il-Parlament Malti jieħu pożizzjoni.  Ninnota illi f’artikolu li kiteb il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni fuq waħda mill-ġurnali lokali matul il-ġranet li għaddew hu wkoll qiegħed jaqbel ma’ din il-linja u allura se nimxu.  Jidher, iż-żewġ naħat qegħdin naqblu illi f’Lulju l-Parlament Malti jkun jista’ jieħu l-pożizzjoni fuq it-Trattat Kostituzzjonali u hekk beħsiebna nagħmlu.                                                                    

Mario Micallef – PBS  

Biex inkompli mal-mistoqsija ta’ qabli, id-diskussjonijiet dwar il-Budget ta’ l-EU ta’ 2013, il-każ ta’ Malta fuq liema l-iktar punti ta’ partikolaritajiet qed tmexxi l-każ tagħha Malta , ovvjament biex takkwista l-akbar sehem mill-fondi available ta’ l-EU?  

Prim Ministru  

Hemm diversi punti, imma l-iktar wieħed importanti huwa pjuttost tekniku, marbut ma’ dak li jgħidulha distribution key illi hija parti minn formula li kienet tfasslet ħafna snin ilu biex tgħin dawk ir-reġjuni li għandhom densita’ ta’ popolazzjoni baxxa ħafna, il-kontra ta’ Malta.   

Dan kienet inħolqot formola li rrikonoxxiet, u sewwa għamlet, aħna nifmuha din u naqblu magħha, li fl-UE jeżistu reġjuni fejn il-popolazzjoni tant hi baxxa, illi dawk ir-reġjuni għandhom diffikultajiet partikolari u allura ħaqqhom jirċievu għajnuna partikolari.  Però l-mod kif kienet titħaddem dik il-formola kienet tiżvantaġġja lil dawk ir-reġjuni li għandhom densita’ ta’ popolazzjoni qawwija jew qawwija ħafna.   

Il-każ ta’ Malta huwa wieħed eċċezzjonali, għaliex aħna għandna densita’ ta’ popolazzjoni li hija ħmistax-il darba ikbar mill-medja fir-reġjuni ta’ l-UE.  U allura qegħdin nagħmlu l-argument illi filwaqt illi nirrikonoxxu li r-reġjuni li għandhom densita’ baxxa ħaqqhom għajnuna speċjali, imma daqstant ieħor dawk ir-reġjuni li għandhom densita’ li hija eċċezzjonalment għolja għandhom sfidi u bżonnijiet partikolari b’riżultat ta’ dik id-densita’ għolja.  

Waħda minnhom, semmejtha fl-introduzzjoni ta’ din il-press briefing, hija l-isfida ambjentali.  Aħna l-isfida ambjentali tagħna hija ħafna ikbar, ħafna iktar serja minn dik li teżisti f’pajjiżi oħrajn.  U allura qegħdin nirrakkomandaw illi jkun hemm aġġustament f’din il-formola teknika li ma ttellef xejn mill-iskop oriġinali tad-distribution key, jiġifieri mill-għajnuna ta’ reġjuni fejn għandek densita’ baxxa ta’ popolazzjoni, però li taġġusta għall-każ speċjali, partikolari ta’ Malta u dan l-argument qegħdin nagħmluh u qegħdin nagħmluh b’saħħitna.  Hemm punti oħrajn ukoll tekniċi, però l-iktar wieħed li jista’ jagħmel differenza sostanzjali f’dak li għandu x’jaqsam ma’ għajnuna finanzjarja hija din.  Naturalment, l-issue ta’ l-objective one dik hija lesta, m’għandix għalfejn nerġa’ nirrepeti l-pożizzjoni tagħna.  

Natalino Fenech – The Times  

Ħa nieħdok lura għad-diskors li kont qed tagħmel fuq l-ambjent, fejn għidt illi r-regolamenti dwar l-iskart f’postijiet pubbliċi waslu biex jiġu launched, żewġ punti fuqhom.  Waħda hux se jiġi kontemplat il-kunċett ta’ dak li min iħammeġ irid inaddaf, barra li jeħel multa.  U t-tieni ħaġa fuq it-tneħħija ta’ l-eluf ta’ tabelli li qed jitneħħew, dawn qed jerġgħu jinbtu.  Anke ma’ dawn il-proġetti ġodda, li kieku kellek iżżur dawn it-toroq, issib tabelli għall-fireplaces, u sejjieħ tal-fil eċċ.  Jekk hux se jiġi kkontemplat xi tip ta’ regolament li dawn, jekk ma jitneħħux f’perjodu ta’ żmien, ikun hemm multa qawwija fuq kull waħda, għax din ilna għaddejjin biha snin twal issa u jidher li m’hemmx soluzzjoni għaliha.  

Prim Ministru

Ir-risposta għall-ewwel mistoqsija hija r-regolamenti se jżidu b’mod qawwi l-penali li se tkun stabbilita. Ma jaħsbux biex l-individwu jrid imur inaddaf hu, din hija soluzzjoni li jiena rajtha f’Singapore, fejn għandhom dak it-tip ta’ regolamenti fejn min iħammeġ irid imur inaddaf hu!  Imur inaddaf hu tfisser trid tmur u tagħmel tliet ijiem tiknes it-toroq ġo Singapore .  Dik hija soluzzjoni forsi adattata f’dak il-pajjiż.  M’għażilniex li mmorru f’dik it-triq, però li jkun hemm multi kbar u allura enforcement qawwi minn naħa ta’ pajjiżna ta’ min iħammeġ, dak huwa kkontemplat fir-regolamenti l-ġodda.  

Għar-rigward tat-tabelli, iva din hija problema oħra, din tat-tabelli hija agħar minn hekk. Għax jien ukoll nara meta nkun għaddej fit-triq, nara żewġ tabelli minn dawn li huma mwaħħlin biex jagħtu indikazzjonijiet għat-toroq għat-turisti.  Imma mifqugħin.  Issa dawn qegħdin f’għoli li huwa stabbilit bi standards stabbiliti, jiġifieri f’pajjiżna mhux suppost għandna min għandu trucks illi jaqbżu dak l-għoli.  U huwa ovvju li xi ħadd qed iġorr fit-trucks affarijiet illi dawn l-affarijiet huma f’għoli li jissuperaw dak li stabbiliet bil-liġi u dawn qegħdin jifqgħu t-tabelli li aħna għandna fit-toroq tagħna u nista’ ngħid għax wasluli rapporti.  Li qed jiġri huwa li dawn il-billboards, jiġi bi truck, jgħabbilek billboard u x’jimpurtah dan! Flok jagħmillek billboard, ineħħilha l-pedamenti u jniżżilha wiċċha l-isfel, le Alla jbierek, il-billboard bilwieqfa fuq it-truck għaddej u dan il-billboard addio t-tabelli tat-triq, ifaqqa’ waħda wara l-oħra.  Dan m’huwiex aċċettabbli u s-settur kollu jrid jirrikonoxxi illi jekk dan se jibqa’ jseħħ allura l-Gvern bilfors ikollu jieħu l-miżuri kollha li jkun hemm bżonn fil-konfront ta’ min mhux qiegħed isegwi r-regolamenti.  Issa din mhix xi ħaġa differenti minn dak li staqsejtni inti għax inti qed tgħid, isma’ kulħadd iwaħħal it-tabelli fit-toroq qisha t-triq hija tiegħu, qisu kollox mhu xejn.   

U allura le, f’dan il-każ aħna se nieħdu l-miżuri kollha illi hemm bżonn biex dan ma jkomplix isir u min iwaħħal dawn it-tabelli, jekk iwaħħalhom mingħajr permess, ikollu jħallas il-multi li hemm stabbiliti fil-liġi.   

Charlon Gouder – One News  

Żewġ temi differenti, is-saħħa u mbagħad xi ħaġa oħra.  Jekk intix inkwetat biż-żieda qawwija li dejjem qed tiżdied fl-Isptar San Luqa, il-waiting list ta’ l-operazzjonijiet illi hemm u x’qed jagħmel il-Gvern tiegħek biex inaqqas kemm jista’ jkun din il-lista li dejjem qed tiżdied?  

F’Settembru 2004, il-Ministru Louis Deguara qal illi l-ikel f’San Vinċenz qed jingħata skond il-kundizzjoni medika ta’ l-anzjani.  Issa f’rapport imħejji mill-Awditur jindika kollox il-kontra.  Intix se tieħu passi fil-konfront ta’ Louis Deguara sabiex tara minn fejn ġab din l-informazzjoni mogħtija f’Settembru li għadda.   

Intix se tilqa’ l-appell li għamel il-Mexxej Laburista dwar inkjesta fis-Sea Malta u intix se tagħti garanzija li bil-ftehim ta’ privatizazzjoni tas-Sea Malta illi se jasal il-Gvern għalih hux se tibqa’ timpjega l-istess numru ta’ ħaddiema illi għandha s-Sea Malta ? Grazzi.  

Prim Ministru  

Mela, dwar il-waiting list ma naqbilx ma’ l-istatement illi qed ikollna żieda fil-waiting lists fl-Isptar San Luqa.  Huwa statement ġeneralizzat li mhuwiex il-każ.  Fl-Isptar San Luqa jsiru operazzjonijiet differenti f’setturi differenti f’aspetti differenti u għandek sitwazzjonijiet differenti f’kull issue.  

Għandek fil-qasam tal-kardjoloġija mod, fil-qasam ta’ hip replacement mod ieħor, f’oqsma differenti trid tara ċ-ċirkostanzi differenti.  Meta nqis kollox jiena nirrikonoxxi illi fl-Isptar qed isir ħafna xogħol li huwa tajjeb, ta’ standard għoli ħafna u li rrid insellem lit-tobba, lill-professjonisti, lill-konsulenti tagħna, lin-nurses tagħna, lil dawk kollha li jaħdmu fl-Isptar illi jaqdu d-doveri tagħhom.  Naturalment ikollok sitwazzjonijiet, iva, fejn ikollok waiting list partikolari f’ċerti ċirkostanzi partikolari li jistgħu jkunu marbutin ma’ diffikultajiet li jinqalgħu temporanjament.  Il-Gvern il-ħin kollu għal dak li għandu x’jaqsam ma’ waiting list fejn jirriżulta illi qed ikun hemm dawn it-tip ta’ waiting lists, jieħu l-miżuri li jkun hemm bżonn, però l-mistoqsija tiegħek li għamlet dan l-istatement li fl-Isptar San Luqa għandna waiting lists li qed jikbru kullimkien, ma naqbilx miegħu u ma jirriżultax mill-fatti u mill-istatistika li għandi f’idejja.   

Dwar San Vinċenz de Paule, interessanti din, jiena San Vinċenz de Paul nistieden lill-pubbliku Malti biex jagħmel il-pargun bejn San Vinċenz illum u San Vinċenz kif kien ħmistax-il sena ilu u kif inhu llum.  L-investiment li qegħdin nagħmlu f’San Vinċenz de Paule huwa investiment ta’ miljuni kbar ta’ liri.  Naturalment Alla ħares ngħidu li kollox perfett, ikun hemm spazju fejn wieħed itejjeb u ġie rikonoxxut anke fil-press conference illi saret mill-Ministru Deguara u mis-Segretarju Parlamentari Helen D’Amato, illi f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-ikel illi jingħata lir-residenti li għandna f’San Vinċenz, jista’ jkun hemm titjib illi jista’ jsir.  Però nenfasizza lanqas ir-rapport ta’ l-Awditur, bl-ebda mod ma jagħti xi kundanna ta’ San Vinċenz.  Għall-kuntrarju, naħseb illi jekk wieħed janalizza dak ir-rapport, wieħed isib illi verament San Vinċenz, tul medda żgħira ta’ żmien, kien hemm qabża kbira fil-kwalita’ illi wieħed irid jirrikonoxxiha fil-kwalita’ tas-servizz illi jingħata.  

Id-differenza hija to the extent illi jien niftakar żmien meta kulħadd kien jiġi jagħmel pressjoni fuq il-Gvern biex joħroġ minn San Vinċenz u jitqiegħed x’imkien ieħor.  Illum il-pressjoni hija bil-kontra, kulħadd jippressa lill-Gvern biex kemm jista’ jkun jidħol malajr f’din ir-residenza għall-anzjani f’pajjiżna.  U hija parti mill-politika ta’ dan il-Gvern illi jkompli jinvesti f’San Vinċenz, kif fil-fatt għamel biex itejjeb il-kwalita’ tal-ħajja u l-livell ta’ ħajja lill-anzjani tagħna li jgħaddu f’din l-istituzzjoni fl-aħħar żminijiet ta’ ħajjithom.    

Dwar l-istedina tal-Kap ta’ l-Oppożizzjoni biex nagħmel inkjesta fis-Sea Malta , jiena naħseb illi issa wasalna f’livell skandaluż u m’għandix mod ieħor kif niddeskrivi l-aġir tal-Kap ta’ l-Oppożizzjoni, illi konsistentement, fl-iktar mumenti delikati ta’ negozjati biex nirristrutturaw aspetti differenti f’pajjiżna, jidħol hu biex iħarbat, mhux jidħol biex jgħin imma jidħol biex iħarbat.  F’mument fejn hu jaf bħal ma taf Malta kollha, illi aħna qegħdin nippruvaw nirristrutturaw lis-Sea Malta u noħorġu bis-soluzzjonijiet għas-Sea Malta ħalli hi tkun operazzjoni vijabbli għal pajjiżna, joħroġ b’argument illi ma jista’ jagħmel xejn ħlief itellef qalb jew itellef l-interess ta’ min huwa interessat li jinvesti f’din l-azjenda li qiegħda titlef ammont kbar ta’ flus u ilha titlef ammonti kbar ta’ flus.  

Mela jidher ċar illi l-Kap ta’ l-Oppożizzjoni għandu żewġ miri, waħda minnhom hija illi f’kull inizjattiva li jieħu l-Gvern għar-ristrutturazzjoni jipprova jfixkel u din konsistenti issa!  Għamilielna fin-negozjati tal-Mater Dei, għamilha fin-negozjati tal-Gozo Heliport, għal darba, darbtejn, tlieta, għamilha waqt li konna qegħdin nirristrutturaw il-Gozo Channel, għamilha konsistentement f’kull inizjattiva li ħadna.  U din hemm bżonn illi jiġi kkundannat dan it-tip ta’ aġir bl-iktar mod kategoriku għaliex dan mhux il-mod serju ta’ kif isiru l-affarijiet – dik waħda.    

It-tieni, li hija serja ħafna wkoll, huwa ċar illi l-Kap ta’ l-Oppożizzjoni jrid illi l-ekonomija Maltija, u allura t-taxxi tal-poplu Malti, jibqa’ jissussidjaw lill-operazzjonijiet li jitilfu l-flus f’pajjiżna.  Il-politika tal-Partit Laburista għar-riġenerazzjoni ekonomika f’pajjiżna hija mibnija fuq prinċipju li nibqgħu nissussidjaw it-telf ta’ l-azjendi tal-Gvern.  Din toħroġ ċara nkella ma jagħmlux sens il-pożizzjonijiet li hu jagħmel.  Jien nippretendi illi l-Oppożizzjoni għandha tappoġġja l-Gvern fil-proċess ta’ ristrutturazzjoni illi hu qiegħed jagħmel biex jimmodernizza lil pajjiżna u biex jindirizza l-aspetti li fihom tul is-snin kienu qegħdin iżommu lil pajjiżna milli jiżviluppa ‘l quddiem.  Minflok, il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni qiegħed b’mod konsistenti jfixkel l-operat tal-Gvern f’dak li għandu x’jaqsam mal-proċess ta’ ristrutturazzjoni u allura s-sejħa tiegħu għall-inkjesta ma nista’ nara xejn ħlief mezz kif itellef l-inizjattiva tal-Gvern għar-ristrutturazzjoni.  Ħalli ngħidha din, dan l-aġir mhu se jagħmel xejn ħlief jipperikola l-azjenda nnifisha, tas-Sea Malta, b’effett li jista’ jinħass mhux mill-Gvern, lanqas mill-Oppożizzjoni, imma mill-ħaddiema stess tas-Sea Malta, u għandhom ikunu l-ħaddiema tas-Sea Malta li jgħidu lill-Kap ta’ l-Oppożizzjoni biex ma jibqax għaddej b’din it-tip ta’ strateġija.    

Jiddependi x’jibqa’ jagħmel il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni u le mhinix se nagħti l-ebda garanziji.  

Tajtek ir-risposta. Mhix qed nagħti l-ebda garanziji.  

Gaetano Micallef – l-Orizzont  

Dwar ir-riklamazzjoni ta’ l-art, x’inhi l-politika tal-Gvern, fis-sens xi jrid illi jsir b’dawn il-gżejjer u t-tieni mistoqsija, x’inhi s-sitwazzjoni fir-rigward tal-kmamar illegali?  

Prim Ministru  

Għar-rigward tar-reklamazzjoni ta’ l-art, kif għidt diġa’ l-policy, se nkunu qegħdin inħabbruha fil-ġranet illi ġejjin.  Mhux biss policy, jiġifieri se nkunu qegħdin ukoll inħabbru s-siti ta’ fejn jidhrilna li għandhom isiru dan it-tip ta’ proġetti.  Sar eżerċizzju biex jiġu identifikati siti partikolari li naturalment qed ikunu jridu anke iktar studji dettaljati, issa ladarba d-deċiżjoni finali minn options differenti li aħna għandna jkunu ġew konsolidati.  U allura nistennew ftit u nkun nistgħu nħabbru iktar ‘l quddiem.  

Dwar il-kmamar, il-Gvern għandu l-pjanijiet tiegħu għal dak li għandu x’jaqsam ma’ ċertu nħawi f’pajjiżna fejn għandna kmamar.  Però l-pożizzjoni tagħna tibqa’ l-istess.  Ma naċċettawx illi f’areas differenti f’pajjiżna jaqbdu u jfaqqsu kmamar illi qegħdin hemm b’mod illegali, b’mod illi mhux awtorizzat u allura filwaqt illi fl-imgħoddi jiena ngħid, sfortunatament fis-snin illi għaddew, qed immur lura numru sostanzjali ta’ snin, ħallejna f’pajjiżna jinbtu gruppi ta’ kmamar li mbagħad biż-żmien ġew rikonoxxuti u għandhom titolu legali li issa l-Gvern ma jistax ma jagħtix każ dak it-titolu legali, però l-ħsieb tagħna huwa li fejn jeżistu titoli legali nirregolarizzaw il-pożizzjoni u nippruvaw nagħmlu qabża ta’ kwalita’, imma fejn isiru kmamar illegali hemmhekk tittieħed l-azzjoni u l-enforcement u jitwaqqgħu.  

Kurt Sansone  - Malta Today  

Fuq is-Sea Malta, sa fejn naf jien kien Austin Gatt li qal illi s-Sea Malta qegħda falluta.  Taħseb dan il-kliem meta tipprova tipprivatizza jagħmel ġid? Fis-sens se ġġib inqas valur għal dak li qed tbigħ jekk qed tammetti illi fallejt.  Mistoqsija oħra fuq it-turiżmu, l-operaturi basically jgħidulek li bħalissa għadhom qed jaħdmu biex jimlewlek is-sodod fis-sajf meta jkun ideali għalihom li jimlew diġa’ s-sodod fix-xitwa.  Apparti wkoll li naqas l-ammont ta’ turisti li ġew fl-ewwel erba’ xhur, huma qed jgħidu li importanti wkoll li naraw il-bed nights li qed jonqsu li qed jaffettwalhom ukoll il-profitti tagħhom, kemm jagħmlu turnover. Inti kuntent bil-ħidma li qed issir minn Francis Zammit Dimech u mill-Malta Tourism Authority f’dan is-sens?  

Hemm rikonoxximent li hemm kriżi f’dan is-settur?  

Prim Ministru  

Fuq l-ewwel mistoqsija, is-Sea Malta hija kumpanija li għandha l-accounts tagħha, ħadd mhu se jinteressa ruħu jinvesti fis-Sea Malta jekk ma jarax u ma jitlobx l-accounts u jara l-affarijiet b’għajnejh.  Dawn l-accounts ħadd ma jista’ jaħbihom!  Mela nista’ niddeskrivihom bl-aġġettivi kollha, però l-abjad fuq l-iswed u l-iswed fuq l-abjad ħadd ma jista’ jmerih, mhux kwestjoni ta’ x’jgħid Austin Gatt imma x’jgħidu r-riżultati finanzjarji u l-accounts ta’ din il-kumpanija sena wara sena wara sena wara sena.  Jiġifieri, din il-Ministru Gatt qal il-pożizzjoni li tirriżulta lil kull min seta’ kien jew hu interessat illi jinvesti f’din il-kumpanija.  Il-kumpanija għandha bżonn ristrutturazzjoni qawwija u sostanzjali u mhux faċli biex dik il-kumpanija b’xi mod jew b’ieħor tgħinha biex ikollha hi dik il-bażi li tkun tista’ tkun operazzjoni vijabbli.  Però nemmnu li hemm il-potenzjal mela le, imma l-potenzjal tlabna u ftaħna l-opportunita’ biex l-investituri min hu interessat jinvesti fis-Sea Malta kien hemm min wera dan l-interess, id-diskussjonijiet għaddejjin u allura jiena naħseb illi kull diskors li jista’ jsir bħalissa fl-iktar mument delikat tan-negozjati, ma jista’ jagħmel xejn ħlief ħsara lill-possibbiltajiet u l-potenzjal li jista’ jeżisti f’din il-kumpanija.   

Finalment il-Gvern jirrikonoxxi li dan huwa servizz importanti f’pajjiżna, għas-servizz tal-manifattura fost affarijiet oħrajn, is-servizz irid ikompli jingħata, però jrid ikompli jingħata mhux b’mod illi nibqgħu nissussidjaw kollox mit-taxxi tal-popli tagħna.  Din hija l-punt kruċjali li aħna rridu nifhmu f’pajjiżna, illi ma jistax ikun nibqgħu naċċettaw sitwazzjoni fejn nagħmlu ta’ bir-ruħna li operazzjoni għaddejja kummerċjalment tajjeb meta effettivament kull ma nkunu qegħdin nagħmlu nissussidjaw aħna, mhux lilna nfusna, qed nissussidjaw lill-barranin.  Din hija l-bottom line.  Jidhrilna li jekk hemm metodu kif timmodernizza u kif tirristruttura allura dak il-metodu għandna nużawh u għandna mmorru għalih.   

Għar-rigward tat-turiżmu, il-pożizzjoni hi ċ-ċifri li ġew ippubblikati mill-NSO juru li għall-ewwel erba’ xhur ta’ din is-sena mqabbla ma’ l-ewwel erba’ xhur tas-sena li għaddiet, għandna tnaqqis ta’ elf persuna, numri totali.  Li hu tnaqqis imma mhux xi tnaqqis li għandu allura, kif staqsejtni fil-mistoqsija, ifisser kriżi.  Ma jfissirx kriżi.  Imma jfisser li rridu noqogħdu b’seba’ għajnejn.  Huwa fatt illi donnu t-trend qed tmur iżjed lejn bookings li qed isiru f’perjodu qasir milli bookings li qed isiru bil-quddiem.  Dan hu t-trend u huwa preokkupanti dan fis-sens illi s-settur u l-industrija tagħna ħaġa bħal din mhijiex l-ideal.  L-ideal għall-industrija turistika f’pajjiżna u anke barra minn pajjiżna, l-verita’ hija li jrid ikollok il-bookings bil-quddiem u tkun taf issa s-Sajf li ġej, ix-Xitwa li ġejja, is-Sajf ta’ wara x’se jiġri u ma jiġrix.   

L-Awtorita’ tat-Turiżmu u l-Ministru tat-Turiżmu dawn huma konxji tiegħu u bdew matul il-ġimgħat li għaddew inizjattivi ta’ marketing illi qed isir direttament ma’ l-operaturi, inkluż illi s-CEO, Chairman ta’ l-MTA, tela’ hu personali l-Ingilterra biex jiltaqa’ ma’ l-operaturi ewlenin Ingliżi ħalli jagħmel eżerċizzju ta’ marketing dirett mas-source ta’ l-iktar importanti f’dak li għandu x’jaqsam mat-turisti tagħna.  Però din l-inizjattiva mhux saret hemm biss imma qed issir f’inħawi oħrajn.  Jiġifieri l-Awtorita’ tat-Turiżmu u l-Ministeru tat-Turiżmu qegħdin il-ħin kollu għassa ta’ x’qiegħed jiġri biex nippruvaw nagħmlu ħilitna ħalli pajjiżna jkompli jiġbed lejh in-numru ta’ turisti illi aħna għandna bżonn għal dan il-pajjiż.   

Irridu nsegwu dak li qiegħed jiġri, hija issue ta’ kompetittivita’, ta’ marketing ta’ pajjiżna u hija issue ta’ branding ta’ pajjiżna.  Dan kollu huwa prijorita’ mhux biss għall-MTA imma prijorita’ għall-Gvern.  Huwa għalhekk illi jiena nippresjedi l-kumitat inter-ministerjali f’dak li għandu x’jaqsam mat-Turiżmu, preċiżament biex fuq bażi regolari jkollna l-istampa reali ta’ x’qed jiġri fis-settur u nkunu nistgħu nieħdu d-deċiżjonijiet kollha, kemm long term bħala strateġija, però anke short term, jekk ikun il-każ, u fil-verita’ hekk qed nagħmlu, jiġifieri mhux kwestjoni ta’ kuntent u mhux kuntent.  

Alla ħares inkunu kuntenti f’pajjiżna b’dak li għandna, anzi t-target iddikjarat fil-budget tagħna huwa li għal din is-sena n-numru totali ta’ turisti li jiġu f’pajjiżna nkunu żidniehom b’ħamsin elf.  Jiġifieri dak ifisser statement kategoriku li m’aħniex kuntenti, fil-budget miktub, imma nemmnu f’potenzjal ikbar u għandna nġibu iktar numri.  Li huwa inkoraġġanti, għax wieħed irid jenfasizza, illi l-istatistika ta’ l-NSO turi illi d-dħul li pajjiżna kellna minn numru ta’ turisti li ġew f’pajjiżna f’dawn l-ewwel erba’ xhur imqabbla mad-dħul li kellna s-sena li għaddiet, kellna żieda fid-dħul.  U dan huwa inkoraġġanti.  Jiġifieri l-kwalita’ ta’ turist hija kwalita’ ta’ turist illi jħalli dħul iktar u aħjar għal pajjiżna però n-numri huma importanti, u allura l-Gvern il-ħin kollu qed jgħid isma’, ejjew insegwu x’qiegħed jiġri kull ħin, kważi kull ġurnata fil-qasam turistiku, għaliex hu settur fejn qed niffaċċjaw kompetizzjoni qawwija ħafna f’reġjun tal-Mediterran illi qed ikun reġjun kompetittiv.  Għandna l-potenzjal u nemmnu fih dan il-potenzjal ta’ pajjiżna, però rridu nagħmlu marketing bl-iktar mod aggressiv possibbli, però pożittiv għal pajjiżna, fis-swieq li huma tradizzjonalment tagħna.  

Fr Noel Grima – The Malta Independent on Sunday  

Illum l-erba’ ta’ Ġunju 2005, inti tikkonferma l-commitment tal-Gvern illi fl-ewwel ta’ Lulju 2007, l-Isptar Mater Dei ikun fetaħ u fully functional?  

Prim Ministru  

Iva, ir-risposta hija iva.  Il-proġett Mater Dei ukoll qed jiġi segwit mill-viċin ħafna minni personali mhux biss bħala Ministru tal-Finanzi imma bħala Prim Ministru.  Hu proġett li rridu li nagħtuh lill-poplu tagħna bħala pass ieħor ‘il quddiem fil-qasam tas-saħħa illi l-poplu tagħna jixraqlu.  

L-investiment li pajjiżna qiegħed jagħmel f’dan l-Isptar huwa investiment ta’ miljuni kbar ta’ liri ġejjin mit-taxxi tal-poplu tagħna u jistħoqqlu allura l-poplu l-aħjar kwalita’, l-aħjar sptar possibbli u allura l-aħjar servizz imbagħad ta’ saħħa illi jistħoqqlu dan il-poplu.  Il-mira tagħna hija u tibqa’ illi l-isptar jinfetaħ uffiċjalment fl-1 ta’ Lulju 2007 u jkun operational fl-aspetti kollha tiegħu.  Bħalissa l-konċentrazzjoni tagħna hija li qegħdin naħdmu fuq is-sistema ta’ l-I.T. illi l-isptar il-ġdid għandu jkollu, u minn hawn u ftit ieħor se nkunu qegħdin naħdmu wkoll fuq is-sistema tal-catering illi l-isptar il-ġdid se jkollu.  Sadanittant għaddejjin eżerċizzji internament fil-Ministeru tas-Saħħa dwar il-working practices li rridu naraw introdotti fl-isptar il-ġdid u sadanittant għaddej ix-xogħol li huwa stabbilit li jrid isir bit-targets kollha ma’ l-iSKANSKA skond il-ftehim illi konna wasalna għalih f’Novembru li għadda.  

Charlotte Bonavia – Dive.com  

Ir-regolamenti dwar l-iskart għandkom target date meta se jidħlu u l-land reclamation fin-North, fis-South, fejn qegħdin l-areas li qed tippjanaw?  

Prim Ministru  

Li nista’ ngħidlek dwar ir-regolamenti ta’ l-iskart, se jkunu quddiem il-Cabinet bir-reazzjonijiet finali ta’ kull min ġie kkonsultat fil-ġimgħat li ġejjin.  Malli jitilgħu l-Cabinet, m’għandix dubbju li japprova u jippubblikahom immedjatament.  Jiġifieri hija kwestjoni ta’ ftit ġimgħat u xejn iżjed.  

Dwar il-land reclamation, jekk tippermettuli ma nidħlux f’iktar dettall.  Meta jasal il-mument inkunu nistgħu nħabbru d-dettalji kollha.  

Bħalma, tafu minn hawnhekk se mmorru nagħmlu żjara lil-landfill taż-Żwejra u allura nistiedinkom biex takkumpanjawni ħalli naraw b’għajnejna dak li qed isir.