Messagg mill-Onor. Dr.
Michael Refalo, Ministru ghat-Turizmu fl-okkazjoni tal-Jum Dinji tat-Turizmu
- 27 ta' Settembru 1998
Insellmilkom,
Illum, 27 ta' Settembru, il-Jum Dinji tat-Turizmu. Jum li ji[i mfakkar
u `elebrat kullimkien. Jum li fih inwasslu messa[[ imsejjes fuq ]sieb
mag]\ul mill-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turizmu.
}sieb li tassew jorbot mal-politika ta' g]arfien dwar is-siwi u l-importanza
tat-turizmu fil-]ajja ta' kull wie]ed u wa]da minna. "Mit-turizmu
jiekol kul]add".
Hawn ]afna li ja]sbu li l-industrija tat-turizmu tg]ijjex u titma biss
lil min ja]dem f'xi lukanda, f'ristorant, forsi ma' l-Air Malta, f'xi
a[enziji ta' l-ivja[[ar, ta' gwida jew sewwieq ta' taxi.
Min ja]seb hekk, ji\balja.
Hemm mal-10,000 ru] ja]dmu fil-lukandi u ristoranti. U madwar 20,000
o]ra, l-aktar fl-oqsma tat-trasport u tas-servizzi, li ]ob\hom [ej
direttament mit-turizmu. G]andi na]seb li, fil-bi``a l-kbira tag]hom,
dawn huma kollha nies li jifhmu u tg]allmu j]arsu u ma jigdmux l-id li
titmag]hom.
Il-miljuni li pajji\na jda]]al mit-turizmu ma jmorrux l-aktar
fil-kaxxa ta' Malta i\da f'but il-Maltin u l-G]awdxin. Miljuni kbar,
li sena wara o]ra, jitkattru u ji\diedu, tant li mit-Lm80 miljun li
Malta da]]let fl-1986, issa wasalna g]al total ta' almenu Lm240 miljun
fis-sena. Tlett darbiet aktar.
Hu dmir ta' kul]add, tag]na lkoll, li n]arsu u nindokraw din l-g]ajn
ta' tant [id. Pajjizna `kejken i\da sabi]. Sema ik]al, ba]ar mill-isba],
pajsa[[ isa]]rek. Pajji\ kburi, bi storja li tmur lura l-eluf ta' snin,
u kultura xhieda ta' poplu mwieled fin-nieqa ta`-`ivilta' Ewropeja. Li
mexa pass, pass ma' l-istorja tal-Mediterran. Poplu ]abrieki. Poplu
d]uli. Poplu ferrie]i. Poplu li j]obb ig]ix fil-pa`i. Pa`i fi ]danu, u
fil-pa`i ma' ta' madwaru.
I\da wkoll poplu f'pajjiz li, g]ax ma ]sibniex, g]ax a]na traskurati,
u forsi wkoll g]ax egoisti, ... pajjiz li, ming]ajr ma nafu u forsi
lanqas ninteb]u, nkerr]uh b'eg]milna u bin-nuqqasijiet tag]na.
A]na, il-poplu Malti kollu, g]ax b'xi mod kul]add igawdi mit-turizmu,
a]na li darna nadifa tazza, g]amilna ]sara lill-pajjizna u lit-turizmu
li jitmana. G]amilna ]sara lilna nfusna, meta dak li m'g]o[obniex, dak
li ma ridniex [ewwa darna, rmejnieh u waddabnih fit-toroq,
fil-kampanja.
L-aqwa li darna pinna. X'jimporta li l-iskart ini[[ez, li j[ib
il-mist]ija, li j]amme[? I\da mhux minnu li darna pinna, g]ax it-toroq
u l-kampanja parti minn darna wkoll. Bi``a minn Malta tag]na. Id-dar
tag]na lkoll.
It-turizmu industrija tan-nies, tal-konsumatur. |ieda ta' konsumaturi
jgawdi minna kul]add. Minn nefqa akbar kul]add jistag]na aktar. Igawdu
u jistaghnew il-bdiewa u s-sajjieda. G]alhekk il-mistoqsija to]ro[
we]edha.
G]aliex i]allu mwaqqg]in u \mattati l-]itan tas-sejjie]? G]aliex
i]allu l-opri u l-in[enji qodma mitluqin 'l hawn u 'l hinn jitmermru u
jissaddu mal-ixtut?
Igawdu u jistag]new in-nies tas-seng]a, u kuntratturi ta' kull xorta,
li bi``a sewwa mid-d]ul tag]hom [ejja mit-turizmu. X'qed i\omm lil
dawn milli joqg]odu g]all-li[ijiet? Li waqt ix-xog]ol jilqg]u
g]at-trabien, t-terrapien, materjal u skart? Li meta j\armaw inaddfu?
}add ma j]alli skart warajh g]al gost u pja`ir li j]amme[.
Kull ma jonqos ftit ]sieb u attenzjoni. Kif ukoll g]arfien dwar kemm
il-]mie[ u l-iskart jag]tu dehra kerha lil pajjiz. U x'effett ]a\in
jag]mlu fuq min ji[i j\urna u jonfoq flusu fostna. X'jiswa lil min
ja]dem f']anut li jilqa' lil min jid]ol g]andu, barrani u mhux,
b'tislima u tbissima? X'jiswa lil Puluzija, l-impjegati fl-Ajruport,
lil kull min ja]dem fil-qasam tat-trasport, kull Malti u G]awdxi, li
jag]ti mer]ba u jg]in lil min ji[i j\urna?
}afna minn dawk li ja]dmu fil-]wienet, fis-supermarkets, f'xi qasam li
jipprovdi servizz lil konsumatur, f'xi ferg]a tat-trasport, fl-ajruport
u d-Dwana, l-intrata ta' pajji\na, kull min b'xi mod jiltaqa' fuq ix-xog]ol
tieg]u mat-turisti, jafu l-impieg tag]hom g]ax it-turisti ji[u Malta.
Issa je]tie[ jinteb]u li jiddependi wkoll mill-im[iba tag]hom u mill-laqg]a
li jag]tuhom jekk turist jer[g]ax ji[i jew i]ajjarx lil min ji[i.
Fil-[img]at u xhur li [ejjin ser taraw lil Gvern jfassal politika biex
f'\oni turisti`I ma' jsirx xog]ol matul ix-xhur tas-sajf, li l-gvern
stess u l-korporazzjonijiet jibqg]u lura mill jaqilg]u toroq f'dawk
ix-xhur.
Je]tie[ li kul]add jifhem li l-kliem "Mit-turizmu jgawdi kul]add"
tassew g]andu tifsira prattika li tolqot il-livell tal-g]ixien tag]na
lkoll.
Meta nitlobkom i\\ommu quddiem g]ajnejkom il-]ti[ijiet tat-turizmu, li
huma tag]kom ukoll, ma jidhirlix li nkun qed nitlob l-impossibbli, id-diffi`li,
dak li ma jistax isir.
Hi tama tieg]i li intom, ]uti Maltin u G]awdxin, tilqg]u dan l-appell
li t-twettiq tieg]u jissarraf f'aktar [id g]alina lkoll.
