LAQGĦA TA’ KULL XAHAR
 TAL-PRIM MINISTRU LAWRENCE GONZI MAL-MEDIA

 Berġa ta’ Kastilja
Il-Ġimgħa 7 ta' Mejju 2004

Prim Ministru

Sinjuri, grazzi ħafna talli erġajna ltqajna xahar wara l-aħħar darba li ltqajna l-ewwel darba. Naħseb li bħala introduzzjoni, ser nipprova nkun fil-qasir u mbagħad bħalma għamilna d-darba l-oħra ser inħalli f'idejkhom biex inthom tagħmlu l-mistoqsijiet li tixtiequ tagħmlu.

Żgur illi magħtul dan il-perjodu ta' żmien li għadda kellna l-highlights ta' l-avvenimenti storiċi li seħħew f'pajjiżna jiġifieri illum qegħdin niltaqaw sebat ijiem wara li pajjiżna sar membru fl-Unjoni Ewropea u allura kellna diġà l-ewwel sebat ijiem ta' test ta' kemm l-istrutturi li aħna waqqafna magħtul is-snin u tal-liġijiet li għaddejna biex inkunu nistgħu nilħqu l-livelli tal-acquis u jkollna l-kapaċità amministrattiva biex pajjiżna jkun jista’ jopera fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Kellna l-ewwel sebat ijiem li fihom bdew jiffunzjonaw dawn l-istrutturi, u żgur li tafu f'dawn l-ewwel sebat ijiem allura saret bidla kbira f'ċertu aspetti.  

Hemm oħrajn li għad iridu jseħħu imma kellna l-ewwel prova ta' xi tfisser li Malta saret parti minn suq intern. Ta' xi tfisser illi inti issa għandek sistema fejn l-operaturi, l-importaturi b'mod partikolari li jirrappreżentaw kaxxa sħiħa ta' operaturi żgħar f'pajjiżna illi kienu ilhom jgħidulna illi f'pajjiżna għandna bżonn nattakkaw aspetti li għandhom x'jaqsmu mal-burokrazija ma’ telf ta' żmien ta' dawn l-operaturi kummerċjali, konna nafu illi fl-ewwel ta' Mejju bi dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u allura bis-suq tagħna isir parti mis-suq intern. Parti importanti mil-ħin li qabel dawn l-operaturi ż-żgħar kienu jkollhom bilfors jiddedikaw għal mili ta' formoli, clearance ta' formoli ta' dwana u dawn it-tip ta' proċeduri effettivament fl-ewwel ta' Mejju iżżarmaw. Għaliex issa għal dak li għandu x'jaqsam ma prodotti li qed jiġu importati f'pajjiżna mill-Unjoni Ewropea dak il-proċess kollu li qabel kien stabbilit li kellu jsir, illum il-ġurnata iżżarma ruħħu. Jiena fil-fatt kelli laqgħat ma importaturi f'dawn l-aħħar tlett ijiem li ndikawli li dan diġà huwa pass kbir il-quddiem u l-kumment li sarli minn ċerti rappreżentanti kien illi hekk ser jiffrankaw ħafna mill-ħin li qabel kellhom bilfors jiddedikaw għal parti amministrattiva tal-clearance tad-dokumenti.  

L-stess ukoll, bidla oħra importanti illi naturalment għandha l-effett pożittiv immens fuq il-qasam tan-negozji ż-żgħar f'pajjiżna għandu impatt imbagħad bil-kontra pjuttost negattiv fuq il-finanzi tal-Gvern, huwa l-fatt li mill-ewwel ta' Mejju r-rata tal-VAT, id-dħul tal-VAT, fuq il-prodotti mpurtati mhux qed tinġabar issa fil-mument illi l-prodott jidħol ġewwa pajjiżna imma l-VAT tinġabar fil-mument illi r-retailer ikun qed ibiegħ fis-suq Malti.  

Jiġifieri l-ewwel ta' Mejju naħseb illi huwa ġurnata li mhux biss iċċelebrajniha u kien mument importanti ħafna fejn pajjiżna ngħata l-merbħa mill-pajjiżi l-oħrajn ta’ l-Unjoni Ewropea u kien mument allura mhux biss ta' storja għal pajjiżna, imma mument ta' storja għall-Unjoni Ewropea, però issa għar-realtà ta' kuljum down to earth issa kif taffettwa lill-familji tagħna, lill-kummerċjanti tagħna, lin-negozjanti tagħna, is-sħubija ta’ l-Unjoni Ewropea. Illum qegħdin fis-seba ġurnata ta' din l-esperjenza u rrid ngħid illi l-indikazzjonijiet għadhom kmieni, naturalment għadna fil-bidu iżda l-ewwel indikazzjonijiet huma diġà pożittivi, ma jidhirx li għandna xi diffikultajiet jew xi problemi b'din it-tranżizzjoni enormi illi pajjiżna ħa. Il-Gvern qed ikompli jsegwi naturalment l-iżviluppi li qegħdin iseħħu u nkunu aktar attenti x'qed jidħol pajjiżna, x'jista’ jaffettwa s-suq f'pajjiżna, però jidher illi qegħdin mexjin u r-realtà tas-sħubija, realtà ta' suq wieħed, qegħdin ngħixuha u qegħdin ngħixuha b'mod pożittiv.  

Effett pożittiv ieħor ta' dan kollu li qed jinħass diġà, f'daqqa waħda huwa t-tnaqqis sostanzjali fil-prezzijiet ta' numru qawwi ta' prodotti. Anki dan effett ta' tneħħija ta' numru qawwi ta' levies u allura mhux biss l-operaturi kummerċjali f'pajjiżna bbenifikaw fl-ewwel ta' Mejju iżda nistgħa ngħid u naħseb huwa fatt stabbilit għax jiena innutajt x'qal il-Kap ta' l-Opozizzjoni fil-ġranet li għaddew meta hu stess irrikonoxxa illi numru ta' prodotti raħsu l-prezzijiet tagħhom, jiġifieri huwa fatt illi l-konsumatur Malti mill-ewwel ta' Mejju beda jibbenefika wkoll minn dan il-proċess. Naturalment aħna għandna l-istrutturi illi ilhom issa joperaw biex inkunu ċerti illi l-benefiċċju tat-tneħħija tal-levies effettivament jiġi tradott f'benefiċċju li jitgawda mill-konsumaturi tagħna u mill-familji tagħna u allura qegħdin naraw bil-mekkaniżmi li aħna għandna,  bl-Uffiċċju tal-Fair Trading illi l-ispetturi u l-uffiċċjali li għandu dan id-Dipartiment qegħdin iduru u jaraw li t-tneħħija tal-levies verament tirriżulta fit-traħħis ta' prezzijiet, u hekk ifisser li anki f'dan il-pass il-poplu Malti jkun qiegħed jibbenefika f'dawn l-ewwel ġranet ta' sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.  

Jibqa l-fatt u naħseb li rrid nenfasizzaħ illi bħal kollox jiddependi mill-poplu Malti kemm aħna kapaċi nkomplu nisfruttaw l-opportunitajiet li jiġu għal idejna. Huwa fatt illi mill-ewwel ta' Mejju kompla u ġie stabbilit, infurzat ir-rwol ta' pajjiżna bħala pajjiż li qiegħed f'pożizzjoni strateġika fil-Meditteran f'mument strateġiku ta' l-istorja tal-Mediterran u rrid ngħid illum hawnhekk li kemm fid-diskussjonijiet li kelli fl-ewwel ta' Mejju meta attendejt l-Irlanda għaċ-ċelebrazzjonijiet tat-tkabbir ta’ l-Unjoni Ewropea kif ukoll anki fil-laqgħat li kelli nkluż il-laqgħa ta' llum stess mal-Kanċillier Awstrijak Schuessel, dan l-element ta' dimensjoni Mediterranja ta' pajjiżna u allura tal-kontribut li pajjiżna jista’ jagħti lill-istess Unjoni Ewropea biex id-dimensjoni Mediterranja u dan ir-reġjun li aħna ngħixu fiħ nkunu nistgħu nikkontribwixxu. Dan ir-rwol qed jiġi rikonoxxut u huwa rikonoxxut b'mod qawwi ħafna, u allura sta għalina issa li nkomplu aħna nużaw il-kapaċitajiet tagħna biex il-kontribut tagħna lejn l-Unjoni Ewropea jkun kontribut mibni anki fuq dan il-punt.

Jiena ma rridx intawwal imma bħala introduzzjoni xtaqt nenfasizza dawk il-punti aktar minn affarijiet oħrajn però issa ser nħalli f'idejkom għall-mistoqsijiet li inthom tixtiequ tagħmlu.

Fr Noel Grima – The Malta Independent

Prim Ministru għandek xi ħaġa xi tgħid fuq Abu Ghraib?

Prim Ministru

F'dan l-istadju m'għandi xejn xi ngħid u aħjar ma nikkumentax f'dan il-mument.

Charlton Gouder – One News

Prim Ministru għandna sitwazzjoni fejn għandna 8,500 jirreġistraw għax-xogħol, fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena kellna disgħa sensji kuljum, VAT fuq 400 prodott illi għolliet il-prodotti, propju f'dan il-forum, f'dan il-post xahar ilu għedt illi din kienet sena eċċezzjonali, tibqa issostni dan? Semmejt illi l-VAT raħħset il-prodotti però ukoll huwa fatt illi mill-ewwel ta' Mejjju għolew 400 prodott fejn kien hemm 15 il-prodott illi raħsu. Fil-ħarsa naraw illi f'kull siegħa illi għaddiet id-dejn żdied b'LM500, taħseb li din hija sitwazzjoni sostenibbli, huwa ppjanat illi d-dejn jibda jonqos?

Prim Ministru

Jiena kont iddeskrivejt is-sena li għaddiet bħala sena eċċezzjonali u naħseb u nista’ nerġa’ nirrepeti dak l-aġġettiv għax is-sena 2003 kienet tassew sena eċċeżjonali. Kienet is-sena li fiha l-poplu Malti ħa d-deċizjoni storika dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, bir-Referendum u bir-riżultat fl-Elezzjoni Ġenerali wara snin twal ta' kontroversja politika f'pajjiżna u dibattitu qawwi f'pajjiżna illi ngħalaq bid-deċiżjoni demokratika tal-poplu tagħna. Hu eċċezzjonali fis-sens li allura warrbet min-nofs għall-inqas parti sostanzjali minnha kwistjoni li rridu nammettu xorbitilna ħafna mill-attenzjoni tagħna u mill-enerġiji tagħna fis-snin li għaddew u immedjatament wara r-riżultat wieħed jinnota, jiena ngħid b'sodisfazzjon, illi l-Partit Laburista rrikonoxxa illi dak kien il-verdett tal-poplu u qal din hija r-realtà u rridu naħdmu f'din ir-realtà anki biex nisfruttaw l-aħjar opportunitajiet għal-pajjiżna. Allura kienet eċċezzjonali f'dan is-sens.

Eċċezzjonali wkoll għaliex immedjatament wara dak in-nhar, beda l-proċess ta' tranżizzjoni li konna nafu li issa kien se jwassal għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, u allura kienet f'dak is-sens ukoll sena importanti li fissret illi għalaqna l-perjodu kollu tan-negozjati ma’ l-Unjoni Ewropea u bdejna t-triq li finalment konna nafu li twassal għal dak li seħħ sebat ijiem ilu. U allura eċċezzjonali wkoll f'dak l-aspett. Naturalemet nibqa ngħid ukoll illi kienet sena eċċezzjonali wkoll għal ħidma tal-Gvern għax għamilna proċess ta' ristrutturazzjoni qawwi ħafna fl-istruttura pubblika, u wara xħur sħaħ wasalna għal mument f'Novembru u Diċembru tas-sena li għaddiet meta poġġejna mal-General Workers Union u nnegozjajna Ftehim Kollettiv importanti ħafna illi jekk jitħaddem tajjeb ikun ifisser illi t-Tarzna f' pajjiżna għall-ewwel darba f'erbgħin sena tkun tista’ taqbad it-triq għal-vjabilità tagħha u  naħseb anki dak nista’ niddeskrivih bħala riżultat eċċezzjonali illi ħafna nies kienu qalulna u ħasbu illi kien impossibli li f'xi mument naslu għalih. Wasalna għal dak il-Ftehim, jiddependi sintendi minnha lkoll li nimplimentaw ukoll dak il-ftehim.  

Kienet sena wkoll illi rat il-bidu ta' proċess għar-riforma fil-qasam tal-pensjonijiet u tal-welfare f'pajjiżna. Kien twassal fi stadju fejn il-Gvern kien xtaq f'Novembru li għadda illi jkun jista’ jippreżenta l-proposti konkreti għall-budget ta' din is-sena, jiġifieri f'Diċembru ridna nippreżentaw il-proposti tagħna u r-riformi tagħna fil-welfare aħna. Però wara diskussjonijiet ma’ l-imsieħba soċjali ta' dak iż-żmien li kien immexxi mill-Ministru tal-Finanzi John Dalli. Għax saret talba mill-imsieħeb soċjali, iddeċidejna illi nwieġbu pożittivament għat-talba ta’ l-imsieħba soċjali u għedna flok nippreżentaw il-proposti tagħna f'Diċembru kif ried il-Gvern, nipposponu l-preżentazzjoni tagħna biex ikun hemm aktar diskussjoni u naraw jekk ikunx hemm feedback pożittiv mill-imsieħba soċjali u ġiet stabbilita id-data ta' Ġunju ta' din is-sena bħala cut off date li fiha nkunu nistgħu nġibu kollox fil-pubbliku biex ikollna l-proposti konkreti hemmhekk, u allura anki dik kienet xi ħaġa importantissima u jiena niddeskriviha bħala eċċezzjonali.  

Inti semmejt il-kwistjoni tal-qagħad u ridt nirrikonoxxi vera illi magħtul ix-xhur illi għaddew partikolarment magħtul it-tieni nofs tas-sena 2003 kien hemm żidiet  fir-rata tal-qagħad f'pajjiżna jiġifieri fir-rata ta' dawk li qegħdin jirreġistraw. Però jiena dejjem sostnejt illi fil-waqt illi n-numru kien numru illi kien qiegħed jippreokkupana u aħna tajna l-attenzjoni u nibqa nsostni li nibqu nagħtu attenzjoni anki jekk in-numru jonqos u jonqos sostanzjalment nibqu nagħtu l-attenzjoni. Jien ninsisti li jekk hemm xi ħadd ifittex ix-xogħol u mhux qed isibu anki jekk ikun wieħed biss dak diġà huwa problema. Però enfasizzajt fl-imgħoddi u nerġa nenfasizza illum illi l-proċess ta' ristrutturar illi qegħdin inniedu bil-fors ser ifisser żieda fin-nies illi qegħdin jirreġistraw għax-xogħol għax aħna ma nistgħux nagħmlu l-bużulotti, il-magics.  

Meta inti tgħaddi minn proċess li tfisser illi fit-tarzna 24 xhar ilu kien hemm 3,600 u illum hemm 1,600 staqsi lilek innifsek fejn marru dawk in-nies. Uħud minnhom ħarġu bil-pensjoni kmieni, uħud minnhom però daħlu fid-dinja tax-xogħol, uħud minnhom sabu postijiet tax-xogħol, uħud minnhom marru jirreġistraw, uħud minnhom inżammu fil-IDSL kumpannija apposta biex jimlew postijiet vakanti tal-Gvern. Kieku ma għamilniex hekk kieku dawk il-postijiet vakanti konna noħorġu l-call for applications u konna nimpjegaw nies minn dawk li kienu qed jirreġistraw. Aħna ħriġna għas-sena li għaddiet call for applications, sejħa, biex jiġu mpjegati skrivani mal-Gvern. Il-mira kienet li jiġu mpjegati mal-500 skrivan mal-Gvern. Inthom tafu illi aħna waqqafna dak il-proċess u effettivament ħafna mill-postijiet li kienu available għal-skrivani mal-Gvern ġew mimlija b'numru minn dawn in-nies illi fil-fatt ġew redeployed mit-Tarzna għal-dawn il-postijiet tax-xogħol illi qegħdin jokkupaw.  

Jiġifieri kieku noqogħdu b'idejna fuq żaqqna u nippretendu u ngħidu, u iva, nibqgħu ngħidu illi għandna problema fis-settur pubbliku, nibqu ngħidu illi għandna problema fit-Tarzna, nibqgħu ngħidu illi għandna problema fil-PBS, nibqgħu ngħidu illi għandna problema fil-Gozo Channel, nibqgħu ngħidu illi għandna problema fl-Enemalta u ma nagħmlu xejn, żgur li l-qagħad taraħ nieżel. Għax naturalment il-postijiet vakanti jimtlew minn dawk li qegħdin jirreġistraw u n-nies żejda li aħna għandna fil-Gvern jibqgħu nies żejda li aħna għandna fil-Gvern u nilludu ruħna illi għandna xi soluzzjonijiet daqshekk illi jgħinuna.  

Iddeċidejna illi ma jistgħax ikun, wasal iż-żmien illi nindirizzawhom dawk id-diffikultajiet, u dawn il-problemi għall-pajjiżna. Anki jekk konna nafu illi naturalment dan ifisser ċertu impatt fuq l-istatistika f'pajjiżna għal dak li għandu x'jaqsam ma’ l-impjieg. Tfisser ukoll imma li rridu nagħmlu ħilitna biex l-ekonomija tagħna nimbuttawha 'l quddiem, ninkoraġġuha biex timxi 'l quddiem biex tkun ekonomija li mhux biss toħloq il-postijiet tax-xogħol li normalment toħloq f'sena imma jekk jista’ jkun tkun ekonomija illi toħloq anzi iżjed postijiet tax-xogħol biex tista’ tassorbi issa dan ir-ristrutturar qawwi li huwa għaddej. U naħseb dan hu t-target ewlieni illi rridu nkomplu naħdmu fuqu. Jiġifieri l-kapaċità tagħna li nistimulaw l-ekonomija tagħna biex timxi 'l quddiem, u hawnhekk irrid ngħid illi l-fatt illi fl-ewwel ta' Mejju seħħew dawk il-bidliet li jiena semmejt, jiena nemmen ħafna li dak fiħ innifsu huwa injection qawwi għal-ekonomija tagħna biex tkun tista’ tespandi u tkun tistgħa allura toħloq il-postijiet tax-xogħol il-ġodda.  

Irrid ngħid illi s-sħubija ta' Malta naturalment qed iġġib magħha interess ta' investiment barrani, ma rridx nidħol fid-dettal f'dan il-mument għaliex irrid inkun mija fil mija ċert illi meta jasal il-mument nkunu qegħdin inħabbru affarijiet konkreti u mhux affarijiet li jkunu biss fuq il-karta però l-interess qiegħed hemm u f'ċertu setturi b'mod partikolari, Malta qed toffri opportunità illi qegħda tiġbed lejha investituri barranin biex huma jiftħu l-operazzjonijiet tagħhom. Dwar dan nittama illi nkun nista’ nidħol aktar fid-dettal però mhux illum imma fil-ġimgħat illi ġejjin.  

David Kelleher – The Malta Business Weekly

Prim Ministru, fil-briefing li kellna x-xahar li għadda kont għedt illi fuq ir-reviżjoni tal-istipendji ta’ l-istudenti kienu qed isiru diskussjonijiet, xtaqt insaqsik bħalissa l-Università fejn jidħlu kwistjonijiet ta' fondi kellna problema, l-aħħar darba kienu qatawlhom l-ilma għax ma kienux ħallsu l-kont ta' l-ilma. Din il-problema ta' flus hija across the board fl-Università, issa minħabba li dħalna fl-Ewropa studenti minn pajjiżi li kienu fl-UE jistgħu jiġu hawn Malta u jistudjaw mingħajr ma jħallsu għal-korsijiet, speċjalment hemm interess kbir fil-mediċina, kors li jiswa Lm10,000 fis-sena. Hemm ħsieb li l-istudenti Maltin jistgħu jkollhom iħallsu għall-edukazzjoni tagħhom terzjarja? U x'qed jagħmel il-Gvern biex jgħin lill-Università biex jiżdied l-ammont allokat ta' flus? Biex tkun tista’ timxi ’l quddiem?  

Prim Ministru

Qed ninnota b'sodisfazzjon illi l-MCAST miexja 'l quddiem u offriet stream differenti ta' żvilupp ta' karriera li ma kellniex sa erba' snin ilu. Qed nonfqu l-miljuni ta' liri kull sena biex l-MCAST inkunu nistgħu immexxuha l-quddiem, però jiena nemmen ħafna illi dak huwa nvestiment fil-futur ta' pajjiżna u ma rridx illi hemmhekk b'xi mod jew ieħor noqogħdu lura milli nagħmlu l-investimenti li hemm bżonn biex iż-żagħżagħ tagħna nkomplu ninkoraġġuhom u jkomplu jistudjaw.  

Dwar l-istipendji nerġa nikkonferma dak li għedt id-darba l-oħra, hemm kumitat illi twaqqaf mil-Ministru tal-Kommunikazzjoni preċiżament biex issir id-diskussjoni ta' reviżjoni ta' l-istipendji kif stabbilit oriġinarjament meta kien intlaħaq il-qbil dwar l-istipendji li kellna u l-metodu ta' kif jitħallsu l-istipendji, dak il-proċess hu għaddej. Għaddej bil-konsultazzjoni mal-għaqdiet li jirrapreżentaw l-istudenti wkoll u jiena ngħid nistennew dak il-proċess u naraw fejn nistgħu ntejbu. Jiena nibqa nsostni illi l-informazzjoni li jien għandi illi s-sistema tal-istipendji effettivament kif ġiet riveduta taħdem tajjeb però għad hemm spazju ħafna fejn wieħed jistgħa jtejjeb, biex inkunu ċerti li l-flus li qegħdin inħallsu qed imorru verament fejn nixtiequhom imorru. Jiġifieri biex ngħinu l-istudenti jkomplu l-istudji tagħhom u ntaffulhom parti mill-ispejjeż ta’ l-istudji tagħhom. Jekk inkunu nafu li s-sistema kif inhi għandha spazju fiha, li fiha l-flus li qed inħallsu mit-taxxi tagħna mhumiex qed iservu għal dan l-iskop imma qed iservu għal skopijiet oħrajn, naħseb li anki l-istudenti stess jaqblu li aħna f'dak il-każ nirranġaw dik is-sistema.  

Jiena rrid ngħid illi xorta waħda però għal dak li semmejna l-operazzjoni tal-Gvern sħiħa, it-target għandu jkun illi aħna żgur noperaw magħtul is-sena 2004 fl-envelope ta’ l-ispiża illi hija stabbilita fil-budgets tagħna across the board. Issa jien mhux qed ngħid edukazzjoni, qed ngħid across the board. Bħalissa għaddej eżerċizzju biex naraw fejn nistgħu ntejbu f'dak li għandu x'jaqsam ma' kontroll ta’ l-ispiza tal-Gvern, u qed naraw dan naturalment fil-Ministeru u d-Dipartimenti kollha u jista’ jkun illi magħtul il-ġimgħat li ġejjin inkunu qed nieħdu deċiżjonijiet dwar fejn nistgħu nwaqqfu ċertu tip ta' spejjeż jew innaqqsu ċertu tip ta' spejjeż, għaliex it-target tagħna għandu jkun illi dak li stabbilejna bħala t-target tad-deficit għas-sena 2004, inlaħquh sa l-aħħar ta' din is-sena.   

Dwar dan nerġa’ nirrepeti xi ħaġa li tqajmet id-darba l-oħra u tajjeb illi ngħiduha issa wkoll. Ma rridux ninsew illi l-analiżi tal-perċentwali tad-deficit,  ir-riżultat tas-sena 2003 tinkludi fiha għall-ewwel darba skond ir-regoli ta’ l-Unjoni Ewropea, l-flus u d-djun kollha tat-Tarżna illi issa bir-regoli l-ġodda bil-fors il-Gvern irid jinkludihom fil-kontijiet tiegħu, però kontra dak il-flus għad irid jonqos,  innaqsu minnu l-valur ta’ l-assi, ta’ l-assets immobbli, ta’ l-assi kollha illi bil-ftehim li kien intlaħaq f'Diċembru li għadda, dawk għad iridu jiġu f'idejn il-Gvern. U allura meta din l-operazzjoni tkun konkluża jkun ifisser illi d-deficit għas-sena 2003 effettivament baqa fil-livell li aħna konna qegħdin nipproġettaw illi kien u allura jfisser ukoll li għas-sena 2004 għandu jirnexxielna wkoll nilħqu t-targets tagħna għal dak li għandu x'jaqsam mad-deficit ta' pajjiżna. Naturalment irridu nkomplu nsegwu l-iżviluppi. Qegħdin f'Mejju jiġifieri nistgħu naraw il-performance fl-ewwel quarter, fl-ewwel quarter ta' din is-sena jidher illi l-performance f'dak li għandu x'jaqsam ma’ revenue u anki ma’ expenditure, huwa bejn wieħed u ieħor viċin dak li konna qegħdin nikkalkolaw li għandu jkun.  

Kurt Sansone - Maltatoday

Prim Ministru, tliet mistoqsijiet: hemm l-enfasi ta’ ristrutturar fuq l-AirMalta, il-PBS, etc.  Dawn huma kumpanniji li ilhom magħna s-snin però inti semmejt review jekk fhimtek sew li qed taraw fejn tistgħu tnaqqsu l-ispejjeż qed tħarsu wkoll lejn awtoritajiet li huma relattivament ġodda bħal Malta Communications Authority, l-MTA, fejn saru imperi żgħar għalihom.  

It-tieni mistoqsija rigward il-patt soċjali u l-pensjonijiet, it-target ta’ Ġunju għadu fis-seħħ li jrid ikun hemm ftehim sa Ġunju milħuq mal-partijiet soċjali?  

U t-tielet mistoqsija dwar il-Kumitati tal-Kabinett li kienu twaqqfu – dawn bdew jiffunzjonaw, iltaqgħu, x’ġara minnhom?  

Prim Ministru

L-ewwel mistoqsija dwar l-awtoritajiet, jiddependi x’awtoritajiet. Ma tistax tpoġġi l-awtoritajiet kollha li twaqqfu fl-istess keffa għax hemm awtoritajiet u awtoritajiet.  Hemm awtoritajiet li marbutin huma stess skond il-liġi li bihom waqqafnihom, dwar ir-revenue tagħhom, id-dħul tagħhom, u kif għandu jintuża dak id-dħul.  Per eżempju hemm awtorita’ partikolari li skond il-liġi stess jekk id-dħul tagħha jissupera l-ispejjeż tagħha, dak il-bilanċ favur għandha tikkonvertiħ lura u tagħtih lura lil minn qed tipprovdi is-servizz. Jiġifieri id-dħul, l-excess, ma jidħolx fil-kaxxa tal-Gvern, imma jmur lura, jiġifieri hemm ċerti awtoritajiet illi effettivament il-liġi stess tikkontrolla x’għandu jsir u x’m’ għandux isir dwar l-ispejjeż. U allura għal ċerti awtoritajiet effettivament huma kważi indipendenti mill-kontroll li jista’ jeżerċita’ l-Gvern.  Having said that, l-approach tiegħi huwa li għandna nikkontrollaw u nimmoniterjaw, iva, l-ispejjeż kollha ta’ l-awtoritajiet kollha.  Naraw li huma jimxu skond business plan li kienu issottomettew qabel il-bidu tas-sena finanzjarja, jiġifieri kull sena issir din.  Kull awtorita hija obbligata li tissottometti l-business plan, anke mifrux fuq tliet snin u irridu naraw li joperaw fi-ħdan dak il-business plan, imma mhux dak biss.    

Jiena beħsiebni, illi fil-ġimgħat li ġejjin hawnhekk insaħħaħ ġo l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, jitwaqqaf unit li jkun speċifikament inkarigat bl-eżerċizzju ta’ monitoring ta’ dak li jkun qed jiġri fil-korporazzjonijiet kollha u anke awtoritajiet tal-Gvern biex naraw li l-ispejjeż tagħhom qegħdin fil-fatt jiġu ikkontrollati, il-flus qed jintużaw tajjeb u li mhux qed ikollna xi recruitment illi mhux aċċettabli, jew xi recruitment b’kundizzjonijiet tax-xogħol illi mhux komparabbli mal-bqija tas-settur pubbliku, li naraw li dawn l-affarijiet ikunu qegħdin jiġu monitored u monitored tajjeb.    

Għaliex huwa fatt, iva, li l-ispiża tal-Gvern tinkludi wkoll l-ispiża li dawn il-korporazzjonijiet u l-awtoritajiet ikunu qegħdin jagħmlu.  F’dan il-kuntest naturalment wieħed jifhem mill-ewwel kemm kien importanti li aħna nibqgħu għaddejjin bil-proċess ta’ ristrutturar fil-kumpanniji parastatali tal-Gvern, PBS, semmejnihom, l-AirMalta wkoll għalkemm l-AirMalta il-bżonn li aħna nindirizzaw lill-AirMalta kien urġentissimu għaliex l-AirMalta hija kumpannija essenzjali għal pajjiżna, hija kumpannija li fuqha jiddependu ħafna affarijiet, partikolarment it-turiżmu f’pajjiżna u rridu li tkun kumpannija li tagħti l-aħjar servizz possibbli però li tkun kumpannija li tkun tista’ timxi il-quddiem mingħajr ma tispiċċa tkun kumpannija oħra li tiddependi mis-sussidju tal-Gvern.  Nemmnu ħafna li dak jista’ jsir, nemmnu ħafna li l-AirMalta għandha l-potenzjal u għandha ħaddiema tajbin dedikati għal dik il-kumpannija però bħal kull kumpannjia oħra, bħal Gvern kollu kemm hu irridu nifhmu li l-prattiċi tax-xogħol li kienu tajbin għaxar snin, għoxrin sena ilu illum m’għadhomx tajbin.  Iridu jinbidlu, kulħadd irid jifhem illi l-Gvern determinat li fejn hemm bżonn li nbiddlu l-prattiċi tax-xogħol, dawk il-prattiċi tax-xogħol jinbidlu u jiġu aġġornati għaż-żminijiet tal-llum.  

Staqsejtni wkoll dwar il-patt soċjali u għat-target tiegħi li naslu għal Ġunju.  Ridt ngħid mhux it-target tiegħi, ħa niftiehmu sewwa.  Din kienet it-talba ta’ l-imsieħba soċjali u l-Gvern qabel li nistennew sa Ġunju.  Irrid ngħid li ġimgħatejn ilu saret laqgħa oħra fil-Kunsill Malti għall-iżvillup Ekonimiku u Soċjali li fiha l-imsieħba soċjali kienu mistennija li jirreaġixxu għal rapport illi kien sar mill-esperti mill-Bank Dinji u saret dik il-laqgħa.  Ma nistax ngħid li il-laqgħa kienet xi waħda li fiha għamilna xi progressi kbar, però irriżulta illi xi wħud mill-imsieħba soċjali talbu xi spjegazzjonijiet jew xi studji oħrajn fuq alternattivi għal dak li kien qed jiġi indikat fir-rapport tal-World Bank u allura qbilna li nerġgħu niltaqgħu wara, jidhirli ġimgħatejn jew tliet ġimgħat, biex nagħtu ċans lill-imsieħba soċjali kollha jagħmlu t-talbiet tagħhom, xi xtaqu bħala studji oħrajn fuq dawk li kienu saru, jilħqu jsiru dawk l-istudji u mbagħad nirritornaw lura u naraw fejn naslu.  Jiena għadni nittama li kulħadd iżomm saqajh ma’ l-art fis-sens li jkun realistiku illi aħna ma nistgħux nibqu b’sistema illi jekk inħalluha kif inhi se toħloq problemi soċjali u ekonomiċi u finanzjarji f’pajjiżna, però anki se toħloq diżgwid soċjali u allura għadni ottimist li l-imsieħba kollha soċjali flimkien mal-Gvern nifhmu li din hija realta’ u allura hemm commitment illi verament indendlu l-ġonġol.  

Issa jekk aħna kollha kemm aħna flimkien nifhmu li wasal iż-żmien li ndendluh il-ġonġol allura jsir hekk.  Jekk dak ma jkunx possibli l-Gvern irid jerfa’ r-responsabbilita’ tiegħu għax għandna responsabbilita’ lejn il-ġenerazzjoni tal-lum u ta’ għada li nagħtuhom sistema ta’ pensjonijiet u sistema ta’ welfare illi jkun jixraq lil pajjiżna u dik ir-responsabbilita’ l-Gvern lest li jerfagħha anke jekk hemm bżonn mingħajr ma jkun hemm il-qbil.  It-tama tagħna huwa li però naħdmu biex naslu għal pożizzjoni illi preferebbilment tkun maqbula bejn kulħadd jew għallinqas kważi maqbula bejn kulħadd.  L-idea hija wkoll li noħolqu dibattitu pubbliku ħalli niftiehmu jiġifieri, din hija fażi li jien nittama li twassal għal parametri li jkunu ċari, kulħadd ikun jaf x’inhi is-sistema l-ġdida u mbagħad aħna nifirxu fil-pubbliku dak id-dibattitu biex ikollna anke reazzjoni minn naħa tal-pubbliku Malti għall-proposti li jkunu qed isiru u mbagħad minn hemm nimxu għall-proċess leġislattiv.  Jiġifieri il-ħsieb huwa li mhux imorru dritt għal-leġislazzjoni imma anke jkollna dibattitu pubbliku fuq il-proposti li jkunu qed isiru jista’ jkun f’forma ta’ White Paper.  It-terminu li qed nara huwa li sa Ġunju nixtieq nkunu f’din il-pożizzjoni.  Jiġifieri jien nibqa’ ngħid, nagħti perjodu żmien sa Ġunju biex nippruvaw ikollna pożizzjoni ċara minn naħa ta’ kulħadd u mbagħad skond x’jirriżulta f’Ġunju, wieħed jimxi.  Jekk ikollna, ejja ngħidu, qbil inġenerali dwar il-parametri nistgħu nimxu mill-ewwel għal pass li jmiss, jiġifieri, White Paper għal diskussjoni. Jekk ma jkollniex irridu nidentifikaw forsi fejn huma dawk l-areas fejn inkunu weħilna u naraw jew insibux soluzzjoni għalihom jew inkella kif għedt diġa’ il-Gvern jieħu l-inizjattiva’ u jmexxi hu.  

Il-Kumitati tal-Kabinett bdew jiltaqgħu.  Il-Kumitat li huwa responsabbli mill-Oqsma Soċjali huwa presedut mill-Ministru ta’ l-Edukazzjoni, beda jiltaqa’ u effetivament bħala Cabinet Committee beda jikkunsidra żewġ affarijiet importanti. Waħda hija n-National Action Plan dwar l-impjiegi, li huwa pjan nazzjonali li Malta trid tikkonkludi bħal ma jridu jikkonkludu wkoll id-disa’ pajjiżi ġodda ta’ l-Unjoni Ewropea u bħalma għandhom diġa’ il-ħmistax il-membru ta’ l-Unjoni Ewropea. Dan huwa importantissimu dan il-pjan.  It-tfassil tiegħu qed isir bil-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni ta’ l-imsieħba soċjali u ta’ l-NGOs.  Huwa pjan illi jrid jasal għal miżuri konkreti.    

Jiġifieri għal dak li għandu x’jaqsam mal-qasam ta’ l-impjiegi f’pajjiżna jien qed nistenna rakkommandazzjonijiet konkreti u anke hawn forsi ta’ min mingħajr ma nagħti wisq dettalji però nagħti ħjiel, jiġifieri l-ħsieb għandu jkun li jkun hemm miżuri, dak li jgħidulhom active employment measures.  Jiġifieri miżuri li jkunu ndirizzati lejn dawk li qedgħin jirreġistraw għax-xogħol biex naraw illi dawn tassew ikunu qegħdin jitħarrġu fil-perjodu taż-żmien li jkunu qegħdin jirreġistraw għax-xogħol, illi nkunu qegħdin nippreparawhom ukoll għall-postijiet tax-xogħol illi nafu li huma available jew jistgħu jkunu available.  Illi nkunu ċerti illi dak li qed jirriżultalna anke statistikament illi fis-setturi tal-kostruzzjoni u fis-setturi tas-servizzi relatati ma’ catering f’pajjiżna, il-Maltin li qed jirreġistraw qegħdin jirrifjutaw li jieħdu dawk il-postijiet tax-xogħol u qed jirriżulta li huma postijiet tax-xogħol illi f’ċertu każjiiet qed jimtlew minn nies li jkunu barranin bil-work permits, mhux illegali jiġifieri, bil-work permits.  U aħna dan irridu nindirizzawh għax jiena nemmen li m’għandniex il-lussu f’pajjiżna li issa min qed jirreġistra għax-xogħol jippreferi jgħix bir-relief jew bil-benefiċċju tal-qagħad minflok imur jaħdem f’post tax-xogħol li huwa available għalih imma għaliex dak jitħallas bil-minimum wage jew għaliex ma jogħgbux dak it-tip ta’ xogħol allura jirrifjutah.  Dak m’huwiex aċċettabli, ma jistax ikun aċċettabli u rridu allura jkollna miżuri li jgħidulhom active employment measures biex naraw effettivament x’qed jiġri u ma jiġrix u anki min qed jirreġistra għax-xogħol inkunu ċerti li, jekk vera qed jirreġistra għax-xogħol u allura meta jitfaċċa opportunita’ tax-xogħol dik l-opportunita’ tax-xogħol jieħodha.  

Il-Kumitat dwar il-Kompetittivita’ għadu ma’ ltaqax però huwa skedat illi jiltaqa’. Jiġifieri l-mekkaniżmu beda għaddej, għad jonqosna. Bħalissa qegħdin fl-istadju fejn hawnhekk fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, insaħħu l-uffiċċju li jagħti l-appoġġ lil dawn il-Kumitati ġħaliex jiena ridt illi mhux biss li nwaqqfu il-Kumitati tal-Kabinett, imma jkun hawn struttura ċentrali li tagħti appoġġ amministrattiv lill-Kumitati tal-Kabinett biex inkunu ċerti li kollox ikun qiegħed jiġi organiżżat, ko-ordinat u jkun hemm follow-up fuq dak li jiġi deċiż minn laqgħa għall-oħra u b’mod ċentrali anke jiena bħala Prim Ministru nkun naf x’qed jiġri, x’qed jiġi diskuss, x’qed jiġi deċiż f’dawn il-Cabinet Committes kollha.     

Ruth Amaira - PBS

Din il-ġimgħa, jidhirli fil-bidu tal-ġimgħa, nerġa’ lura għall-finanzi hawnhekk jiġifieri, skond kif tħabbar anke mill-Kummissjoni Ewropea jidhirli illi Malta flimkien ma pajjiż ieħor mill-imsieħba ġodda fost l-għaxra, qegħda b’xi mod jew ieħor jew ser tingħata dik li ssejħet tbeżbiża minħabba li l-GDP tagħha qiegħed ogħla, id-diskrepanza qegħda ogħla aktar milli suppost. X’inhi r-reazzjoni tiegħek?

Mistoqsija oħra.  Rajna r-risposta ta’ mistoqsija parlamentari dwar is-safar permezz ta’ jet privat.  Qed tikkonferma illi il-Gvern qed ikompli b’din il-policy li jiffranka l-ispejjeż u li juża’ il-linja nazzjonali ta’ l-ajru minflok?  

Prim Ministru

Dwar l-ewwel mistoqsija, iva jiena segwejt illi jista’ jkun li Malta jista’ jiġbdilha l-attenzjoni għall-fatt illi ir-rata tad-deficit ta’ pajjiżna huwa għoli u allura għandhom jittieħdu miżuri biex dik ir-rata ta’ deficit titnaqqas għal-livelli li jkun sostenibbli. Però kif għidt diġa’ ir-rata tad-deficit li qed tiġi indikata bħala 9 fil-mija tal-prodott Gross Domestiku hija rata li ma tieħux in konsiderazzjoni l-operazzjoni li semmejt, jiġifieri r-riforma li għamilna fit-tarzna. U allura ġara li bejn l-2003 u l-2004, fl-istatistika li ġiet ippubblikata, assorbejna id-dejn kollu tat-tarzna mingħajr però ma assorbejna l-assi illi aħna ħadna u sfortunatament f’dak il-proċess ta’ tranżizzjoni, u rrid infakkar li dan kollu seħħ f’Diċembru jiġifieri it-timing irriżulta li ma kienx hemm żmien biżejjed biex anke l-proċedura legali li hemm bżonn li issir biex l-assi kollha bil-valutazzjoni kollha tagħhom jidħlu fil-kotba tal-Gvern Malti, dak ma laħaqx sar sal-21 ta’ Diċembru ta’ l-2003 u allura iċ-ċifra tad-deficit li hemm indikata hi ċifra li tinkludi dan id-dejn però ma tinkludix l-assi.  Dak il-proċess din is-sena jiġi magħluq u jiġi irranġat u allura effettivament ir-rata tad-deficit tonqos għar-rata li konna indikajna fid-diskors tal-budget u nibqgħu bil-mira li din is-sena dik ir-rata nkomplu inniżżluha għal-6 fil-mija tal-Prodott Gross Domestiku.  

Dwar din tal-private jet.  Din vera saret mistoqsija parlamentari u għamlet referenza għall-fatt illi jiena użajt private jet biex kont attendejt għal summit li kien sar.  Ħa nfakkar daqxejn.  Ħadt il-ġurament ta’ Prim Ministru jidhirli fit-23 ta’ Marzu, dakinhar stess bil-lejl waqqaft il-Kabinett, l-għada kelli bilfors nikkonsulta mal-Kap ta’ l-Oppożizzjoni biex naslu għall-ħatra tal-President u l-pitgħada jiena kelli bilfors inkun Brussels .  Naħseb illi kont inwaqqa’ lil pajjiżi għaċ-ċajt li kieku għażilt illi nitlef is-summit u kieku għażilt li nuża’ il-flights li kien hemm available fuq il-linji ta’ l-ajru kien ikun hemm il-periklu li jiena nasal tard wisq għall-iktar parti importanti ta’ dak is-summit.  Kelli l-għażla naturalment li ma noqgħodx nikkonsulta mal-Kap ta’ l-Oppożizzjoni, ma noqogħdux nitkellmu xejn dwar l-għażla tal-President, naqbad u nitlaq imma dak kien ifisser illi nkun qed nagħmel xi ħaġa li jiena ma rridx nagħmel.  Allura l-uniku option li kelli biex inkun nista’ nlaħħaq kollox f’dawk il-ġranet li kienu ġranet ta’ mportanza enormi - inbidel il-Kabinett sħiħ tal-Gvern, inbidel il-Prim Ministru, beda l-proċess għall-konsultazzjoni tal-ħatra tal-President, is-summit - ġew dawn l-affarijiet kollha.  Naturalment naħseb il-Maltin u l-Għawdxin jifhmu illi f’ċerti ċirkostanzi jkollok tieħu ċerti deċiżjonijiet.  Din l-istess sitwazzjoni ma żviluppatx issa fiċ-ċelebrazzjonijiet ta’ l-1 ta’ Mejju għaliex inzerta li fl-istess ġurnata ta’ l-ewwel ta’ Mejju kien hemm flight diretta minn Malta għal Dublin li fissret li jiena ma stajtx nattendi il-pontifikal. Veru iddispjaċini ħafna li ma stajtx nattendi pontifikal f’ġurnata daqsekk importanti fl-istorja ta’ pajjiżna, però la darba kien hemm arranġament alternattiv illi kien joħroġ lil pajjiżi ta’ nies u li fl-istess ħin tkun soluzzjoni alternattiva b’inqas spejjeż, allura għażilt dik it-triq.  

Naturalment is-sitwazzjoni se tkompli tinbidel għaliex minħabba s-sħubija Malta issa għandha d-dritt ukoll għar-rifużjoni ta’ spejjeż fuq vjaġġi li jagħmel il-Prim Ministru għal-laqgħat ta’ summits u allura mill-ewwel ta’ Mejju ‘l quddiem jekk il-Gvern Malti jkollu arranġament li jkun negozjat bil-miktub dwar użu ta’ private plane ta’ servizzi għal vjaġġar għas-summits li għalihom jattendi il-Kap tal-Gvern, allura f’dak il-każ fondi għal ta’ l-apposta, Malta tibbenifika minnhom.  Fil-kuntest ta’ dan wieħed qiegħed jiddiskuti bħalissa ħa naraw daqxejn jekk nistgħux insibu l-aħjar metodu għal pajjizna li jkun metodu li jagħti d-dinjita’ lil pajjiżna u jiena ninsisti illi pajjiżna għandu jkollu d-dinjita’ ta’ pajjiż membru fl-Unjoni Ewropea, però fl-istess ħin li tkun għażla intelliġenti li ttina l-ġiħ imma li ma ddaħħalniex fi spejjeż illi jkunu esaġerati.  

Pamela Hansen – The SundayTimes

Inti kkonċernat fuq l-azzjoni industrijali tal-MTA u taħseb li ser tiskala l-affari?  

Prim Ministru

Jiena kkonċernat ħafna, fil-fatt bħalissa hemm żewġ azzjonijiet industrijali għaddejjin. Waħda minnhom għandha x'taqsam mad-dejn kollettiv tas-Sedqa u hemmhekk diġà qegħdin fis-settur soċjali b'mod partikolari nippreokupa ruħhi u jien nistenna standards ħafna aktar għoljin ta' responsabbiltà soċjali però mingħajr ma ntellef xejn mid-drittijiet tal-ħaddiema li naturalment huma drittijiet mogħtija bil-liġi u ma rrid intellfilhom xejn minn dak li hu bid-dritt tagħhom.  U hemm imbagħad l-azzjoni industrijali ta’ l-Awtorità tat-Turiżmu illi hija preokupazzjoni għal żewġ raġunijiet f'moħħi.   

L-ewwelnett għaliex tajjeb qiegħda tgħid it-turiżmu għalina huwa waħda mill-akbar setturi f'dan il-pajjiż. Jiena nibqa’ nagħtih importanza kbira u miegħu nallaċċja prijoritajiet oħra li kont indikajt. Jiena meta għedt fil-bidu tiegħi bħala Prim Ministru li waħda mill-prijoritajiet hija l-ambjent u allura x'ħa nagħmlu bl-iskart f'pajjiżna, kif se nittrattawh, kont spjegajt għaliex l-ewwel ħaġa għalina bħala poplu Malti jien irrid li t-tfal tiegħi u l-familji Maltin jgħixu f'ambjent li huwa nadif. Però wkoll għaliex l-ambjent nadif f'pajjiżna huwa element importanti għall-qasam tat-turiżmu għax turist li jiġi f'pajjiżna u jara l-ħmieġ u jara l-mod kif nittrattaw iż-żibel f'pajjiżna u jieħu impressjoni ħazina, dak it-turist huwa l-għar forma ta' reklam li nistgħu jkollna għal pajjiżna. U allura t-turiżmu huwa importanti, huwa kruċjali u allura azzjoni industrijali li fl-awtorità li effettivament qiegħda hemmhekk apposta biex hi tiffunzjona b'mod li tirreklama lill-pajjiżna, tara t-turiżmu kif għaddej u tkun effettiva, tkun anki l-ħin kollu on the go. Li f'daqqa waħda jkollha azzjoni industrijali, jiena anki jekk xi ħadd ma jwiġibx telephone, għidli x'tiswa għal-pajjiżna li jkollok lill-xi ħadd illi jkun interessat per eżempju li jkollu xi ħaġa partikolari li tolqot xi numru ta' turisti ġejjin lejn Malta u jkun irid jikkomunika ma’ l-Awtorità tat-Turiżmu u f'daqqa waħda ma jirrnexxielux u dan kollu għaliex għaddejja azzjoni industrijali.   

Naħseb illi s-sens ta' responsabbiltà għandu jkun kbir fuq kulħadd u kulħadd għandu jistaqsi effettivament l-issue x'inhi?  Hawnhekk inthom il-Media għandkom il-mezzi tagħkom kif issiru tafu l-informazzjoni u ma jidhirlix li għandi nagħti l-informazzjoni jien imma naħseb ta' min jistaqsi imma din l-issue x'inhi, għaliex hemm din l-azzjoni industrijali fl-Awtorità tat-Turiżmu? Ma rridx nidħol fil-mertu tal-issue l-kwistjoni terġa barra minn dan, jien infakkar illi f'pajjiżna għandna l-istrutturi li qegħdin hemm apposta biex meta jkun hemm disgwid bejn employer u bejn Union, għandek it-tribunal industrijali li wieħed jista’ bil-libertà kollha jirreferi l-każ lit-Tribunal Industrijali u tgħid issa nbaxxi rasi għad-deċiżjoni li t-tribunal indipendenti, li għandu la mill-Gvern u lanqas mill-Union, jasal għad-deċiżjoni tiegħu. Naħseb illi f'pajjiżna għandna nimxu f'din it-triq u mhux it-triq ta’ l-azzjonijiet industrijali li jistgħu jkollhom effett jew impatt negattiv.   

Nerġa nirrepeti, nirrikonoxxi li huma d-drittijiet tal-ħaddiema u jien ma rridx inċaħħad id-dritt lejn ħadd, mhux qed ngħid illi l-Union jew il-ħaddiema qed jiksru xi liġi, m'humiex qed jiksru xi liġi, m’hinix qed nippretendi lanqas li niddettalhom x'għandhom jagħmlu, hija għażla tagħhom. Però anki jien għandi ħafna għazliet u l-għażliet li nagħmel jien nagħmilhom b'sens ta' responsabbiltà. Appell li nagħmel huwa li kulħadd, l-għazliet li jagħmel fil-libertà kollha jkunu għażliet illi jeħodhom b'sens ta' responsabbiltà lejn il-pajjiż. U għalhekk l-appell dejjem sar, isma ejjew f'pajjiżna illum iżjed minn qatt qabel, u hekk qed isir fil-maġġoranza tal-każijiet, inpoġġu l-ewwel l-interess nazzjonali qabel ma naraw l-interess settorjali u nagħmlu din il-qabża fil-kultura u fil-mentalità tagħna. U allura fuq l-MTA nerġa ngħid fuq il-kwistjoni partikolari ma naħsibx li għandi nidħol. Jiena ngħid biss nappella għas-sens ta' responsabbiltà fil-pajjiż.   

Herman Grech – The Times

Prim Ministru semmejt l-interess ghall-investiment f’Malta, din jiġifieri, naf li ma tistax tkun speċifiku fuq id-dettalji, imma din xi ħaġa, żvilippi ta’ l-aħħar ġimgħat, jew forsi xi affarijiet li qed tistennew? U forsi tista’ tgħidilna f’liema settur hemm interess?

U t-tieni domanda hemm għajdud li ma ndumux ma naraw Ministru tal-Finanzi l-ġdid, x'kummenti għandek?  

Prim Ministru

Għamilt daqshekk differenza f'perjodu qasir? Kif għedt diġà ma nixtieqx nidħol f'aktar dettal, kif għedt diġà hemm interess f'pajjiżna. Hemm interess f'pajjiżna għar-raġunijiet, hemm raġunijiet speċifiċi. Pajjiżna issa huwa parti mis-suq intern ta’ l-Unjoni Ewropea. Pajjiżna għandu workforce tajba, għandu ħaddiema tajbin, flessibli u huma ħaddiema li fil-biċċa l-kbira tagħhom, jekk mhux kollha kemm huma, jifhmu bl-Inġliż u jitkellmu bl-Inġliż. Allura dak ifisser li għal ċertu setturi fejn ikun hemm bżonn li ġġib tekniċi li jridu jgħallmu lill-ħaddiema l-ġodda u jridu jgħallmuhom però bil-lingwa Ingliża.  Malta din m'għandiex l-ebda problema. Pajjiżi oħrajn għandhom problema f'dan is-sens.   

Pajjiżna wkoll għandu l-Investment Promotion Act u għandu l-Malta Enterprise li qegħdin jiffunzjonaw u allura qegħdin jagħtu ċertu informazzjoni u ċertu servizzi ta' appoġġ lill-min hu interessat u rrid ngħid li l-Malta Enterprise qegħda taħdem u qed ikollha ndikazzjonijiet ta' effett pozittiv tax-xogħol tagħha. Imma nixtieq għal-mument nerġa ngħid nieqaf hawn. Jiena li nista’ ngħid hu li ottimist għal-futur però jiena għedt diġà li ġġudikawni mhux b'dak li ngħid imma b'dak li nagħmel u nixtieq li dak ikun il-messaġġ ta' dan il-Gvern. Ukoll iġġudikawna mhux b'dak li ngħidu imma b'dak li nagħmlu u meta jkollna xi ħaġa konkreta jkun wasal il-mument li nħabbru dak li għandna nħabbru. Naħseb dwar il-Ministru tal-Finanzi l-ġdid ġa weġibtek.   

Julia Farrugia – One News

Xtaqt jekk tippermettili nagħmillek tliet mistoqsijiet u r-raba’ waħda tal-kollega Charlot Gouder li s'issa ma weġibtx. Charlot saqsiek illi mill-ewwel ta' Mejju ddaħlet il-VAT fuq dawk il-prodotti li qabel ma kellhomx dik it-taxxa u ovvjament il-prodotti għolew u talbek biex tindikalu 15-il prodott illi biex jiġu l-affarijiet ibbilanċjati raħsu.  

Prim Ministru

Ħa ngħidlek, jiena Prim Ministru, jiena Ministru tal-Finanzi jekk xi darba ifettilli niftaħ ħanut bil-prodotti jien nibda ngħidlek il-prodotti jien. M’hinix se nagħti 15-il-prodott jiena, li nista’ ngħid huwa l-Kap ta' l-Opozizzjoni stess irrikonoxxa, għal-inqas kif irrapurtat fil-gazzetti jiġifieri allura jekk ikkwotaw ħażin nistenna li jikkoreġuħ, però hu stess irrikonoxxa illi numru sostanzjali, ma qalx hekk, numru sostanzjali, imma li l-prodotti raħsu fil-prezzijiet tagħhom b'effett tat-tneħħija tal-levies, ir-rizultat tat-tneħħija tal-levies, u jien l-informazzjoni li għandi jiena hija li t-traħħis huwa sostanzjali, jiġifieri mhux traħħas ammont żgħir imma t-traħħis huwa sostanżjali f'ċertu prodotti partikolarment għaġin u żjut u dawn l-affarijiet kollha. Però lista twila ta' prodotti, però l-informazzjoni li għandi li issa wieħed irid jaġġornah, naraw daqsxejn l-istatistika li tagħtina l-provi ta' dan kollu imma l-informazzjoni li għandi huwa li l-konsumaturi dan jafu biħ u l-outlets il-kbar qegħdin jirreġistraw bejgħ qawwi propju għaliex il-prezzijiet tal-prodotti raħsu u raħsu b'mod sostanzjali.   

Però jien insegwi daqsxejn u naraw l-affarijiet kif qegħdin jiżviluppaw u naturalment jiena nibqa’ ngħid aħna daħħalna issa għal poplu Malti l-faċilità ta' għażla akbar u ta' għażla bbażata mhux biss fuq prezz imma anki fuq kwalità, u naħseb għal min hu fil-politika, waħda mill-affarijiet ta' sodisfazzjon huwa meta hu jkun jista’ jħares lura u jgħid li l-poplu Malti aħna tajnih l-għażla ta' prodotti li jista’ jagħżel hu b'range ta' prezzijiet u b'range ta' kwalità li jixraq lill-pajjiżna u naħseb illi din hija xi ħaġa pozittiva għal-pajjiżna.   

Julia Farrugia – One News

Wara li tħabbar il-budget kien hemm numru kbir ta prodotti illi għolew u l-miżuri li ddaħħlu. Fosthom għola l-gass u għolew in-nollijiet tal-Gozo Channel, id-diesel, petrol, telephones. Ma taħsibx illi din hija politika nġusta illi l-Gvern Nazzjonalista magħtul is-snin li għaddew u li biha żdiedu t-taxxi bejn l-budget u int lest li tagħti garanzija illi l-Gvern li qed tmexxi int bħalissa ser ikollu l-impenn li ma jimxiex f'din il-politika?     

Prim Ministru

Le ma nagħtix garanziji, l-unika garanzija li ngħid illi ser nimxu bis-serjetà u jekk il-Gozo Channel allura hija fi problema finanzjarja allura se nindirizzah. U anki jekk nafu li hemm prezz politiku xi tħallas, lest li nħallsuħ dak il-preżż jiġifieri aħna determinati illi fejn għandna nirranġaw nirranġaw, anki jekk nafu li hemm prezz politiku. Jien nagħmel l-appell illi anki l-Partit Laburista jagħmel hekk, illi jfittex l-interess tal-pajjiż u jekk hemm prezz politiku x'jitħallas ejjew it-tnejn li aħna kemm il-Gvern u kemm l-Opozizzjoni ejjew inkunu lesti li nħallsu l-prezz politiku basta li tassew nagħmlu dak li huwa ta' l-aħjar ġid għal pajjiżna. Nerġa nirrepeti allura jekk l-Air Malta għandha bżonn ta' proċess ta' ristrutturazzjoni, ejjew inħallsu l-prezz politiku, ejjew nispjegaw, lill-ħaddiema li huwa għal-ġid tagħħom, però irridu neħduha d-deċiżjoni.   

Il-Gozo Channel kellna bżonn nagħmlu proċess ta' ristrutturazzjoni u hawnhekk anki għal ċerti opinion makers u artikolisti fil-gazzetti tagħna. Mhux korrett meta ngħidu illi aħna fir-ristrutturazzjoni tal-Gozo Channel illimitajniha għar-reviżjoni tat-tariffi. Ir-ristrutturazzjoni tal-Gozo Channel tinkludi parti sostanzjali ta' ristrutturazzjoni interna ta’ l-operazzjonijiet kollha inkluż id-deċiżjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-livell ta' manning tal-Gozo Channel inkluż ukoll l-iskeda kif taħdem, il-vapuri kif jaħdmu, il-prattiċi tax-xogħol kif jaħdmu u dan kollu. Jiena meta ħabbarna ż-żieda fin-nollijiet ippruvajt nagħmel xi ħaġa imma ma rnexxilix. Kont qiegħed fuq il-vapur t'Għawdex u ridt immur nixtri kikkra kafè jien stess u ma ħallewnix. Imma ridt immur nixtri kikkra kafè ħa nara kemm tiswa kikkra kafè għax jiena qaluli li kikkra kafè fuq il-vapur t'Għawdex hija għola miż-żieda li tajna fin-nollijiet li għamilna għat-tariffi tal-Gozo Channel u naħseb li hija ftit esaġerazzjoni l-argument illi aħna żidna t-tariffi fil-Gozo Channel u f'daqqa waħda tellifna mill-purchasing power tal-ħaddiema tal-Gvern.   

Irċevejt ittra mngħand is-Segretarju tal-General Workers Union u kellimtu fuqha dik l-ittra però fiha ndikali illi riżultat ta' dawn iż-żidied issa tellifna il-purchasing power tal-ħaddiema. Naħseb ukoll li huwa ftit esaġerat. Pajjiżna iva għandna bżonn illi nimxu u l-aħħar darba illi saret reviżjoni tat-tariffi tal-Gozo Channel kien disa' snin ilu. Issa jekk se nħallu kollox disa' snin ilu nitkellmu fuq disa' snin ilu u nitkellmu kemm kienu l-pagi disa' snin ilu wkoll. Għaliex nassigurak, jekk tara kemm żdiedu l-pagi matul dawn id-disa' snin u kienu żdiedu grazzi għal-ħidma tal-Gvern, grazzi għal mod kif l-ekonomija  żviluppat, kif żviluppajna bħala pajjiż, huma żidied sostanzjali fil-pagi tagħna. U allura meta npoġġu kollox fuq miżien, nirikonoxxu li żdiedu ċertu liċenżji u nirikonoxxu illi żdiedet it-tariffa tal-Gozo Channel, żdied il-gass ukoll, però biex inkunu ġusti mar-realtà ejjew nirrikonoxxu ukoll kemm żidna l-pagi, kemm żdiedu l-pensjonijiet, kemm kienet iż-żieda tal-għoli tal-ħajja li tajna magħtul dawn is-snin. U tibda tirrealizza meta tpoġġi l-figuri li żidiet li effettivament tajna fuq il-medda ta' snin huma żidied li huma sostanzjali.   

Julia Farrugia –One News

Liema rapporti l-Gvern għadda lill-Bank Ċentrali u dwar il-pensjonijiet jekk sat-12 ta' Ġunju li ġej il-Gvern se jippubblika r-rapport illi żvela One News, ir-rapport tal-Bank Dinji u anki diskussjoni, qabel it-12 ta' Ġunju.   

Prim Ministru

It-12 ta' Ġunju huwa d-data meta se jkollna l-elezzjoni jiġifieri l-vera mistoqsija tiegħek hi inti għandek il-kuraġġ tħabbar deċiżjoni ta' importanza nazzjonali anki jekk tista’ taffettwa l-elezzjoni. Ir-risposta tiegħi hija iva għandi l-kuraġġ. Jiġifieri għandi l-kuraġġ inħabbar deċiżjoni illi għandha x'taqsam mal-Gozo Channel, mal-Air Malta qabel l-elezzjoni tat-12 ta' Ġunju anki jekk naf li ser taffettwa r-riżultat. Ir-risposta tiegħi hija iva għandi l-kuraġġ.   

Però inti staqsejtni wkoll x'rapporti għaddejna tal-Bank Dinji, x'rapporti aħna għaddejna lill-Bank Dinji, aħna tajnihom l-informazzjoni kollha li kellhom bżonn sabiex huma jkunu jistgħu jaħdmu l-mudell skond formola li użawha fi 80 pajjiż ieħor fid-dinja għax dawn taw il-pariri tagħhom lill-80 pajjiż ieħor fid-dinja kollha dwar kif jistgħu jirriformaw is-sistema tal-pensjonijiet tagħhom. Però biex għandhom mudell ta' kif jaħdem kellhom bżonn ta' ċertu informazzjoni li aħna għaddejnilhom din l-informazzjoni, din l-istatistika kollha li kellhom bżonn sabiex huma jkunu jistgħu jagħmlu l-analiżi. Finalment għednilhom ukoll, tajnihom paramentri lill-Bank Dinji u għednilhom aħna irridu sistema li effettivament tkun sostenibbli tul medda ta' snin li tigarantixxi wkoll illi ma nispiċċawx b'sistema illi jekk nibqgħu kif aħna llum, il-massimu tal-pensjoni li tista’ titħallas tispiċċa illi min joħroġ bil-pensjoni minn hawn u 10 snin oħra jieħu tant daqqa kbira fuq id-dħul tiegħu bejn paga li kellu u l-pensjoni, li jispiċċa fi problema finanzjarja kbira. Dan diġà qiegħed jiġri, jiġifieri illum suppost il-pensjoni hija żewġ terzi tal-paga. Però inthom tafu li l-liġi tal-pensjonijiet tagħna tgħid imma għandek massimu, allura hemm min mhux vera qed jieħu żewġ terzi tal-paga, għax kellu paga ta' Lm10,000-Lm11,000 però allura l-pensjoni tiegħu ma setgħatx taqbez il-massimu stabbilit mill-liġi. Dak ifisser illi minn għalaq il-61 sena u kellu paga ta' Lm8,000 - Lm9,000 lira għax għalaq il-61 illum, minn   għada minflok dak id-dħul se jkollu jibda jgħix b'Lm4,400 - Lm4,300.  

Aktar ma jgħaddi ż-żmien din il-problema aktar ser tikber u għalhekk trid tkun sistema li mhux biss tkun sostenibbli finanzjarjament imma li tagħti pensjoni at the end of the line li biha l-bniedem ikun jista’ jgħix ħajja li tkun ħajja deċenti. U lill-Bank għaddejnilhom din l-informazzjoni kollha biex ikunu jistgħu jagħmlu dan ir-rapport, nerġa ngħid, dan issa s-sustanza tagħha qed jiġi diskuss fil-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali u nittama li d-diskussjoni tibqa’ miexja l-quddiem f'dak il-livell.  

Julia Farrugia –One News

Tkellimna dwar sena eċċezzjonali.  Li kieku kellek tagħżel għax-xogħol kif kienet eċċezzjonali u jekk hux forsi fuq livell personali setgħet tkun allura biss eċċezzjonali?  

Prim Ministru

Eċċezzjonali għax-xogħol. Ngħid illi kienet sena li fiha l-ekonomija tagħna kellha tassorbi mhux biss il-Maltin u l-Għawdxin li daħlu fid-dinja tax-xogħol Maltija allura ġodda, dawk li ddeċieda min ma jkomplix l-istudju, dawk li jispiċċaw l-istudji tagħhom, allura l-ekonomija kellha tassorbi lil dawk u kellha tassorbi wkoll fi ħdanha dawk kollha illi b'xi mod jew ieħor b'mod direttament jew indirettament intlaqtu minn proċess ta' ristrutturazzjoni. Kienet sena wkoll illi kella tassorbi fi ħdana numru ta' nies li tilfu l-post tax-xogħol tagħhom għaliex fid-dinja ġraw ċerti affarijiet u għadhom qed jiġru ċertu affarijiet li jaffettwaw setturi partikolari tal-manifattura mhux biss f'pajjiżna imma anki fil-bqija ta’ l-Ewropa u anki fid-dinja.   

Illum huwa stabillit li ċ-Ċina qegħda tikber bħala l-post mondjali fejn qed jiġbed lejh is-setturi ta' manifattura partikolari minħabba li hemmhekk joffru pagi kompettittivi ħafna mal-bqija tad-dinja kollha u qed jiġri li f'ħafna pajjiżi li hemm setturi ta' manifatturi li qed joħorġu mill-Ewropa, mill-Amerika u qed imorru lejn iċ-Ċina. U allura jiena ngħid illi n-numru tan-nies qegħda kien numru preokkupanti però xorta ngħid illi l-ekonomija tagħna meta tikkunsidra kollox irrnexxielha d-daqqa tassorbiha u għallinqas mexjin il-quddiem b'mod pożittiv.   

Jiena nista’ ngħid illum illi t-trend illi ndikajt erba' ġimgħat ilu, jiġifieri tat-tnaqqis ta' nies li jirreġistraw għax-xogħol, kompla magħtul il-ġimgħat illi għaddew, l-aħħar ċifra li tawni propju issa ftit qabel ma dħalt hawnhekk tindika illi n-numru ta' nies li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol baqa nieżel matul dawn il-ġimgħat u allura issa niżel f'livell ta' bejn 7,700 ruħ. Nirrepeti dan ma jfissirx illi daqshekk għandna nikkuntentaw, lanqas ifisser illi rridu nserrħu rasna, ifisser biss illi qed jirriżulta mill-istatistika illi n-numru ta' nies li qed jirreġistraw qiegħed jonqos. L-istatistika qed tindikali wkoll illi n-numru ta' vacancies li qed jiġu reklamati u notifikati lill-ETC qiegħed jiżdied kull xahar. Li anki dak huwa sinjal pozittiv għaliex ifisser illi l-ekonomija tagħna qegħda toħloq il-postijiet tax-xogħol u dawn huma kollha indikazzjonijiet illi jġagħluna nħarsu 'l quddiem b'ottimiżmu.  

Fr. Noel Grima - The Malta Independent

Jumejn ilu fl-airport ġie nstallat equipment illi ngħata lilna mill-Amerika u għal dawk li jkunu deħlin minn pajjiżi mhux mill-Unjoni Ewropea.  Intqal illi Malta kienet l-ewwel pajjiż fl-Unjoni Ewropea li aċċettat dan.  L-ewwel mistoqsija tiegħi hija jekk dan l-apparat hux dak li fuqu kien hemm tant kontroversji fl-Ewropa.  (2) Jekk kienx hemm xi forma ta’ konsultazzjoni ma’ l-Ewropa.  (3) Jekk kienetx strateġikament tajjeb li Malta tkun l-ewwel pajjiż fl-Ewropa u li taċċetta dan l-apparat.  (4) Jekk dan ikomplix jikkomplika l-problemi li diġa hemm bejn il-Libjani li jidħlu Malta u allura Maltin li jmorru l-Libja.  

Prim Ministru

Naħseb li erba’ mistoqsijiet però bażikament nista nweġibhom fi tweġiba waħda.  Le ma naħsibx illi huwa apparat illi b’xi mod jew b’ieħor li hu l-apparat li ħoloq kontroversja, fis-sens huwa apparat effettiv illi jgħin lil pajjiżna jaqdi funzjoni importanti ħafna propju għaliex Malta qegħda bħal ftit pajjiżi oħrajn fil-marġini, fil-border issa ta’ l-Unjoni Ewropea il-ġdida.  U kulħadd jirrikonoxxi, l-Ewropa kollha tirrikonoxxi li aħna għandna rwol li huwa importanti ħafna.  

Aħna border state u terġa’ mhux biss border state imma border state f’punt strateġiku f’dak li jifforma parti mill-Unjoni Ewropea.  U allura għallinqas mill-informazzjoni li għandi jiena r-reazzjoni hija pjuttost posittiva li għandna l-kapaċita’ tagħna illi nikkontrollaw b’mod effettiv min qed joħroġ, min qed jidħol u anke niffaċilitaw ċerti aspetti fil-proċess naħseb dak huwa posittiv.  M’għandix informazzjoni illi b’xi mod jew b’ieħor tikkomplika r-relazzjoni tagħna mal-Libja. Naf u qrajt fil-gazzetti kien hemm xi kummenti jidhirli dwar diffikultajiet ta’ ħruġ ta’ visas.  Jien dak li qrajt.  Però hija xi ħaġa li qegħdin naraw, aħna irridu nissimplifikaw il-proċess, irridu niffaċilitaw il-fatt illi nies li jistgħu u huma nteressati li jagħmlu n-negozju ġewwa pajjiżna jew inkella minn pajjiżna għal xi pajjiż fil-kosta Afrikana pjuttost anzi niffaċilitawhom, ngħinuhom biex dak il-proċess ta’ moviment kemm jista’ jkun liberu jkun jista’ jimxi `l quddiem.  Imma fil-kuntest ovvjament tar-responsabbilita’ li għandna li nirrepeti mhumiex responsabbilitajiet żgħar.  Jiġifieri jien nahseb li dan kien pass pożittiv u mill-informazzjoni illi għandi huwa rikonoxxut bħala pass pożittiv.    

Paul Cachia - di-ve news

Id-deċiżjoni li hemm mistennija fil-ġranet li ġejjin hija min ser jieħu post il-Professur Josef Bonniċi fil-parlament.  Id-domanda tiegħi: hux se jkun kandidat tal-Partit Nazzjonalista jew inkella hux ser ikun teknokratiku biex forsi anki jgħin fl-amministrazzjoni tal-Gvern.    

Prim Ministru

Din hija deċizjoni li jeħodha l-Eżekuttiv tal-Partit Nazzjonalista.  Jiġifieri hija diskussjoni li għad trid iseħħ fi ħdan il-Partit.  Ma rrid nippreġudika bl-ebda mod dik id-diskussjoni.  Interessanti li f’temp ta’ xahrejn ser inkunu esperimentajna b’kollox, jiġifieri m’hemm xejn taħt il-kappa tax-xemx li mhux ser inkunu għamilna.  Ser inkunu biddilna Ministru, ser inkunu biddilna Prim Ministru, ser inkunu biddilna Kabinett, ser inkunu biddilna President, ser inkunu għamilna casual elections.  Kien jonqos biss fil-kappa ta’ l-alternattivi kollha li jmissu wkoll l-co-option, xi ħaġa li ilha s-snin twal ma ssir.  Però ser inkunu qed nagħmluha wkoll.  Jekk il-Bambin irid nagħmlu l-aħjar għażla wkoll meta jasal il-mument u l-mument ser jasal.  

Paul Cachia - di-ve news

Fl-aħħar meeting li kellna inti kont esprimejt illi inti pożittiv anke dwar il-fatt illi tara teknokratiċi fil-Parlament forsi dan ikun l-ewwel test li tista’ tgħid biex wieħed, li bħalissa ma tistax jkun hemm persuna tiġi eletta jkun teknokratiku.  Jiġifieri f’dan is-sens il-liġi ittik anke tippermetti?

Prim Ministru

Però niftakar il-mistoqsija li kont għamilt, ma nafx jekk kontx għamiltili inti d-darba l-oħra l-mistoqsija, xi ħadd ieħor kien għamilili u kont weġibt li jiena miftuħ għall-option li jkollna t-teknokratiċi però fil-kuntest tat-teknokratiċi li jiffunzjonaw fil-Gvern jiġifieri jiena ma kontx qed nirreferi għal teknokratiċi li awtomatikament jingħataw siġġu fil-parlament.  Anzi sistemi li jeżistu f’pajjiżi oħrajn mhux hekk jaħdmu.  Mhux tagħti siġġu parlamentari b’mod awtomatiku lit-teknokratiku.  Le.  Imma li fil-formazzjoni ta’ Gvern tagħżel bniedem li jkun teknokratiku li jirrispondi lill-Parlament u anzi m’għandux ikun membru parlamentari u jkun accountable lejn il-Parlament u allura fil-kuntest tal-co-option irridu nagħmlu naħseb l-argument m’huwiex l-istess wieħed.

Nicholas Baldacchino – RTK/Il-Gens

Il-fatt li issa ta’ ġewwa ħa tibqa’ tqis l-affarijiet ewropej bħala jew ma l-affarijiet barranin u s-sejħa li għamel il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni, ma nafx jekk hux il-Kap jew Evarist Bartolo illi jkun hemm Kumitat tal-Kamra għall-Affarijiet Ewropej tikkunsidra?

Il-Prim Ministru

L-ewwel mistoqsija - hawnhekk irridu nagħmlu din il-bidla li għadna ma assorbejnihiex biżżejjed.  L-affarijiet ewropej illum saru affarijiet interni tagħna.  Jiġifieri aħna m’għandniex nibqgħu niddiskutu l-affarijiet ta’ l-Unjoni Ewropea bħala affarijiet barranin imma huma affarijiet li jolqtuna direttament u li aħna nistgħu nagħmlu differenza fihom u li ser inkunu niddeċiedu flimkien mal-bqija tal-kapijiet tal-Gvernijiet ta’ l-Ewropa.  U ser inkunu hemm mal-mejda nieħdu d-deċiżjonijiet.  Jiena, diġa’ llum mal-Kanċillier Schuessel iddiskutejt affarijiet fuq l-aġenda li ser ikunu għad-diskussjoni tagħna fil-konferenza intergovernattiva li ser ssir minn hawn u ftit ġimgħat oħra u li jien naturalment ser inkun hemmhekk u ser ikolli mhux biss nesprimi opinjoni imma nivvota u nieħu pożizzjoni.  U hemm ċerti affarijiet li mingħajr il-vot tiegħi, u l-kunsens tiegħi lanqas jistgħu isiru.  Bħal ma hemm affarijiet li mingħajr il-kunsens ta’ ħaddieħor ma jistgħux isiru.  U allura din il-bidla kbira illi huwa mportanti illi nassorbuha fis-sentimenti tagħna.    

Ma fhimtx il-mistoqsija dwar jew ma fhimtx il-punt li setgħa għamel il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni jew Evarist Bartolo, ma nafx min dwar il-Kumitat dwar l-Affarijiet Ewropej.  Dan il-punt naħseb kien ġie ttrattat meta 6 xhur jew 8 xhur ilu bejn wieħed u ieħor, ressaqna l-emendi fl-istanding orders tal-Parlament fl-ordnijiet permanenti tal-Parlament biex il-Kumitat dwar l-Affarijiet Barranin li kellna nikkonvertuħ f’Kumitat dwar l-Affarijiet Ewropej u Barranin.  U għaddejnihom dawk ir-regolamenti u issa għandna, għal dawn l-aħħar 5 xhur kellna Kumitat dwar l-Affarijiet Ewropej u Barranin.   

Li niftakar hu li l-Oppożizzjoni kienu xtaqu żewġ kumitati differenti.  U jien niftakar l-argument li kont għamilt fil-Parlament kont li jiena fil-prinċipju m’għandi xejn kontra, però issa b’saqajna ma’ l-art loġistikament, impossibbli, ma jistax ikun.  M’għandniex biżżejjed deputati illi jistgħu ilaħħqu ma kwantita’ ta’ kumitati – min qed jiltaqa’ għall-affarijiet barranin u min qed jiltaqa’ għall-affarijiet ewropej.  U allura is-suġġeriment prattiku xejn iżjed kien li npoġgu ż-żewġ oqsma flimkien biex ikollna struttura li tkun manageable.  Propju niftakar dakinhar u għadna għaddejin hekk sa’ llum.  Problema kbira għaliex inti mhux dawk il-kumitati biss għandek.  Għandek il-Kumitat dwar l-Abozzi tal-Liġijiet, għandek il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, il-Public Accounts Committee, il-Kumitat dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej u għandek diversi kumitati għaddejin.  Per eżempju il-bieraħt lura kien hemm laqgħa tal-Public Accounts Committee.  Minħabba li ltaqa’ il-Public Accounts Committee ma stajniex inlaqqgħu il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali għax kellek membri preżenti f’wieħed, preżenti fl-ieħor u terġa’ biex tikkomplikalna ħajjitna jekk ikollok diskussjoni fil-Parlament li tkun importanti li fiha xi membru ta’ dan il-kumitat ikun qed jipparteċipa fid-dibattitiu fil-plenarja, allura jgħidulek le, il-kumitat ma  jiltaqax.  Jiġifieri biex noqogħdu nagħmlu l-kumitati on paper, skużi jiena ma naqbilx u allura kont insistejt illi jkollna dan il-kumitat.  Jiena naħseb li dan il-kumitat jista’ jiffunzjona daqs kemm aħna, kollha kemm aħna – in-naħa tal-Gvern u n-naħa ta’ l-Oppożizzjoni, daqs kemm aħna ngħinuh jiffunzjona.  Ejja nagħtuh ftit taż-żmien.   

Jiena dejjem ngħid dan m’hemm xejn imnaqqax fil-granit u qisu Vanġelu.  Jekk naraw illi hemm fejn nistgħu ntejbu u nbiddlu, ejjew nkunu miftuħin li niddiskutu u naraw fejn nistgħu ntejbu u nbiddlu.  Jiġifieri jien m’hinix qed nieħu pożizzjoni u ngħid din hi u ma niċċaqlaqx minnha.  Però ejjew nagħtu ċans u naraw daqxejn din l-istruttura ġdida kif tiffunzjona.  

David Kelleher - Maltatoday

Dwar l-IGC li ser ikun hawn ix-xahar id-dieħel.  Il-pożizzjoni ta’ Malta hija l-istess bħal ma kienet f’Diċembru fir-rigward tat-talba tal-membri fil-Parlament Ewropew, kif ukoll l-inklużjoni fejn tissemma il-Kristjaneżmu u l-Kristjani tal-lum.  

Prim Ministru

Il-verżjoni qasira tat-tweġiba hija iva.  Il-pożizzjoni baqgħet l-istess u ġiet spjegata anke lill-Kanċillier Schuessel illum li aħna bqajna ninsistu illi biex Malta tagħti sehem fl-Istituzzjonijiet Parlamentari b’mod effettiv aħna bilfors jidhrilna illi n-numru minimu ta’ siġġijiet li għandu jkun hemm għandu jkun 6.  L-istess bqajna fuq il-pożizzjoni dwar il-Kummissarju wieħed għal kull stat membru ta’ l-Unjoni Ewropea bi dritt għal vot.  

L-istess il-pożizzjoni tagħna il-metodu ta’ votazzjoni, dak li jissejja