LAQGĦA TA’ KULL XAHAR
TAL-PRIM MINISTRU LAWRENCE GONZI MAL-MEDIA

 Berġa ta’ Kastilja
Is-Sibt 6 ta’ Novembru, 2004

Prim Ministru

Bonġu lil kulħadd.  Ippermettuli nippruvaw illum mal-ħdax u nofs nispiċċaw għax hemm impenji oħrajn li rridu nippruvaw inlaħħqu magħhom ukoll.  

Introduzzjoni qasira minn naħa tiegħi.  L-ewwelnett għadni kif ġejt lura, il-bieraħ fil-għaxija, mis-summit tal-Kunsill Ewropew.  Summit illi effettivament, kieku kelli nagħsru  nista’ nsemmi erba’ punti importanti li ħargu minnu.   

L-ewwelnett ir-rapport li ġie ppreżentat li għandu x’jaqsam u jolqot direttament aspett partikulari li għalina hu ta’ interess kbir, u ċoé il-klandestini u l-immigrazzjoni illegali.  Dokument li kien ilu jitfassal prattikament dawn l-aħħar erba’, ħames snin, u issa hemm politika kommessa minn naħa ta’ l-Unjoni Ewropea fuq diversi setturi inkluż fuq il-kwestjoni ta’ l-immigrazzjoni illegali li fiha l-Unjoni Ewropea qiegħda taċċetta li din l-isfida għandha tiġi indirizzata b’mod fejn kull pajjiż jerfa’ parti mir-responsabbilta’.  Fil-fatt tintuża l-frażi li l-pajjiżi għandhom jaqsmu bejniethom ir-responsabbilta’ biex tiġi trattatta din il-kwestjoni u jissemma’ speċifikament ukoll il-piż finanzjarju li din il-kwestjoni toħloq fuq il-pajjiżi li qegħdin jintlaqtu.  

Li huwa interessanti huwa li l-konklużjoni ta’ dan ir-rapport huwa li sas-sena 2005, jiġifieri matul is-sena d-dieħla, għandu jiġi ppreparat pjan ta’ azzjoni speċifiku minn naħa ta’ l-Unjoni Ewropea li fih allura jitħaddmu jew jiġu proposti miżuri konkreti li mbagħad napplikawhom fil-pajjiżi li qed jintlaqtu minn din il-problema, inkluż Malta .  

Din id-diskussjoni kienet dwar l-istrateġija ta’ Lisbona, ukoll suġġett li jinteressana immens għaliex aħna għandna targets.  L-Unjoni Ewropea għandha targets sa l-2010 li diġa’ qegħdin jidhru diffiċli però, li għad hemm l-impenn u l-commitment illi dawk it-targets wieħed jipprova jilħaqhom.  Fil-każ ta’ Malta t-targets tagħna mhumiex, u ma jistgħux f’dan l-istadju, ikunu ambizzjużi daqs kemm huma ambizzjużi t-targets li ġew stabbiliti għall-Unjoni Ewropea kollha kemm hi. Però għandna l-pjanijiet tagħna u l-miri tagħna f’dak li għandu x’jaqsam maż-żieda fir-rata tal-parteċipazzjoni f’pajjiżna partikularment ir-rata tal-parteċipazzjoni tan-nisa.  Allura matul is-sena d-dieħla se nkunu qegħdin naħdmu biex il-pjan ta’ azzjoni għall-impjiegi, li diġa’ tħabbar fil-pubbliku u li qiegħed jipproponi ċerta miżuri, dawk il-miżuri qegħdin naħdmu fuqhom biex ninfilsawhom fil-proċess għal formulazzjoni tal-budget għas-sena 2005.  

It-tielet punt importanti ta’ dan is-summit kien illi ġiet sorvolata f’ċertu sens f’dan l-istadju, id-diffikulta’ li qamet dwar il-kompożizzjoni tal-Kummissjoni Barroso u aħna bħala kapijiet tal-gvernijiet approvajna l-bidliet li ppropona l-President elett Barroso.  Naturalment jonqos li xorta jrid isir il-proċess parlamentari.  Wieħed irid jistenna biex dak il-proċess isir, jekk jista’ jkun isir malajr.  

Ir-raba’ punt kienet il-laqgħa interessanti ħafna li kellna l-bieraħ wara nofsinhar mal-Prim Ministru Iraqqin, Alawi, li fiha hu tana spjegazzjoni u rendikont tas-sitwazzjoni fl-Iraq u l-importanza li huma qegħdin jagħtu, naturalment mhux huma biss, id-dinja kollha qiegħda tagħti, għall-elezzjonijiet li għandhom isiru fl-Iraq.  Saret diskussjoni miftuħa anke dwar l-għajnuna li l-Unjoni Ewropea qed tikkommetti ruħha li tipprovdi lill-Gvern Iraqqin biex ngħinu lil dak il-poplu jgħaddi minn dan il-mument importanti fl-istorja tiegħu u malajr kemm jista’ jkun, naraw li dak ir-reġjun jerġa’ jistabbilizza ruħu.  Anke dan huwa ta’ interess għal pajjiżna.  

Żviluppi oħrajn li kellna matul dawn it-tliet ġimgħat, erba’ ġimgħat illi għaddew mill-aħħar li kellna l-Press Briefing, naħseb partikularment nista’ nsemmi l-kwistjoni ta’ l-iSKANSKA.  Intom tafu illi ngħata terminu ta’ żmien lill-iSKANSKA biex jiġu lura bi proposti ħalli naraw nistgħux id-differenza ta’ bejnietna neliminawha u naslu għal ftehim finali.  Li nista’ ngħid huwa, iktar tard dal-għodu, kmieni wara nofsinhar se ssir il-laqgħa mar-rappreżentanti għoljin ta’ l-iSKANSKA biex naraw jekk nistgħux dawn l-aħħar diffikultajiet nibbriġġjawhom bejnietna.  Id-distakk jiena nemmen illi nistgħu b’sens ta’ serjeta’, nistgħu b’xi mod jew ieħor nistgħu nibbilanċjawh, jiġifieri nistgħu, nittama nsibu s-soluzzjoni.  Però dan jiddependi ħafna mil-laqgħat li se jsiru iktar tard illum stess u allura l-iktar li nista’ ngħid huwa li jien determinat li b’xi mod jew ieħor din il-kwistjoni tiġi riżolta u nkunu ċari f’moħħna x’se jiġri għar-rigward ta’ dan il-proġett illi huwa importantissimu għal pajjiżna.  Però daqs kemm huwa importanti, importanti wkoll li jsir sew u jsir b’rendikont sħiħ illi l-flus illi aħna qegħdin nonfqu f’dan il-proġett  effettivament qegħdin jagħtuna l-valur illi aħna qegħdin nonfqu fih bħala pajjiż illi jixirqilna bħala pajjiż.   

Kwestjoni oħra illi qamet f’dawn il-ġranet kienet il-kwistjoni ta’ Brindisi .  Ħa nagħmilha ċara daqs il-kristall, il-kwestjoni ta’ Brindisi b’deċiżjoni li ttieħdet fil-Kabinett ftit tax-xhur ilu, il-Ministru kkonċernat ingħata d-direzzjoni bħala strateġija, illi immedjatament malli nkunu għalaqna l-proċess ta’ privatizzazzjoni tal-Freeport, aħna immexxu wkoll bħala strateġija biex niżvestu ruħna minn dak l-investiment, però dak l-investiment għandu ċertu assi fih li huma ta’ valur u allura l-idea hi li npoġġu l-operazzjoni kollha f’pożizzjoni li nkunu nistgħu niżvestu ruħna minnha bl-aħjar kundizzjonijiet possibbli.   

Dak kien irrikjeda wkoll illi jsir re-financing ta’ ċertu loans illi kien hemm pendenti u kienet tfisser ukoll illi kien hemm numru ta’ shares illi aħna kellna nixtruhom biex ikollna kontroll assolut fuq l-operazzjoni kollha kemm hi.  L-accounts ta’ din l-operazzjoni huma kollha pubbliċi, il-prezzijiet li ħallasna biex inxtraw dawk ix-shares huma kollha pubbliċi.  L-istqarrija li għamel il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni li xtrajna dawk ix-shares bil-prezz ta’ Lm4,000,000 irriżultat li assolutament mhijiex korretta u hija miċħuda mill-istess dokumenti illi ġew pubblikati u mqiegħda fuq il-mejda tal-Parlament.  

Dwar indikazzjonijiet oħrajn u nagħlaq hawn, naħseb interessanti l-fatt illi ġew ippubblikati iktar statistika mill-aħħar li ltqajna sal-lum, inkluż ukoll l-aħħar ċifri ta’ l-NSO f’dak li għandu x’jaqsam mal-qasam tal-gainfully occupied, ma’ l-impjiegi, mal-labour statistics li aħna għandna f’pajjiżna.  Il-gainfully occupied jirriżulta illi sa Settembru huwa fl-ilma tal-137,000.  Dan jfisser li hemm 4,000 ruħ iżjed milli kien hemm bħal dan iż-żmien ħames snin ilu.  Il-livell tal-qagħad donnu stabbilizza ruħu, fil-mument qegħdin fil-livell ta’ 7,300, 7,400 ruħ.  Ma jfissirx illi b’daqshekk irridu nserrħu rasna bl-ebda mod.  

Aħna qed insegwu l-iżviluppi li qed iseħħu l-ħin kollu fil-qasam ta’ l-impjiegi f’pajjiżna, però rridu nirrikonoxxu li s’issa, għallinqas jidher li stabbilizza ruħu u dan huwa ikkonfermat ukoll minn statistika oħra li ġiet ippubblikata fil-ġimgħat li għaddew, partikolarment f’dak li għandu x’jaqsam mat-turiżmu.  Jidher illi kien hemm ammont ta’ rkupru fil-qasam tat-turiżmu li ġie u li baqa’ konsistenti tul dan l-aħħar erba’, ħames xhur.  Overall din is-sena meta tieħu l-ewwel disa’ xhur u tqabbilhom mad-disa’ xhur tas-sena li għaddiet, it-turiżmu qed juri żieda ta’ 2%, l-indikazzjonijiet li għandna għal dan ix-xahar huma ukoll, s’issa, pożittivi.  Fadlilna ħafna iżjed x’irridu nagħmlu u ara ma nagħmlux l-iżball li nikkuntentaw irwieħna b’daqshekk, imma jidher li għallinqas ir-ritmu issa qed jaqbad u dar f’sens pożittiv illi wieħed irid jirrikonoxxih.  

Għar-rigward tad-deficit iċ-ċifri qegħdin ikomplu jikkonfermaw illi l-ispiża tal-Gvern qiegħda tiġi kontrollata, ir-revenues tal-Gvern qegħdin jiżdiedu u d-deficit kif kien bħal dan iż-żmien sena huwa prattikament kważi 19% inqas minn dak li kien is-sena li għaddiet.  It-target tagħna tibqa’ li nagħlqu sena finanzjarja bl-istimi li oriġinarjament konna ħabbarna fid-diskors tal-budget għal din is-sena partikolari.  Jiena naħseb li jekk nibqgħu nagħfsu u noqogħdu attenti fl-ispiża tagħna kif ukoll nagħfsu kif ukoll fuq id-dħul tagħna għandna nżommu ma’ dan id-deficit.   

Qamet ukoll il-kwestjoni tal-prezz taż-żejt u nikkonferma, iva, li għaddejjin id-diskussjonijiet, kważi waslu fl-aħħar, diskussjonijiet interni fil-Gvern, biex nagħżlu minn xenarju jew options differenti li aħna għandna f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-impatt mal-prezz taż-żejt fuq pajjiżna.  Fil-ġranet li ġejjin il-Kabinett se jkun qed jieħu pożizzjoni li nittamaw imbagħad tiġi diskussa fl-MCESD u nkunu nistgħu mbagħad inħabbru d-deċiżjonijiet tagħna li jistgħu jkunu marbuta mal-budget.  Il-budget huwa maħsub, s’issa, illi nippreżentawh jew fit-22 ta’ Novemru jew inkella fl-24 ta’ Novembru.  Jiddependi ħafna mill-aħħar informazzjoni ta’ statistika.  Intom tapprezzaw aħna nippubblikaw l-Economic Survey u biex nippubblikaw l-Economic Survey irrid inkun moħħi mistrieħ illi l-istatistika kollha li tkun daħlet tkun effettiva biex meta nagħlqu s-sena nkunu ċerti li għalaqna s-sena, bi stampa preċiża kif inkunu pproġettajnieha fix-xahar ta’ Novembru meta nkunu ppubblikajna l-budget.  

Se nieqaf hawn u nagħmlu bħas-soltu, mistoqjia jekk jista’ jkun waħda, mhux serje ta’ mistoqsijiet.  Jiena nipprova ma ntawwalx biex ninkludu lil kulħadd.  

Mario Micallef – P.B.S. 

Xi ġimgħat ilu kont tajt struzzjonijiet lill-MEPA biex tagħmel rapport biex tidentifika siti li jistgħu jiġu żviluppati f’korsa tal-golf.  Kont indikajt ukoll li ż-żmien għandu jkun sa l-aħħar tax-xahar li għadda ikun ippreżentat dan ir-rapport.  Tikkonfermax jekk dan ir-rapport wasallek fil-fatt u dettalji dwaru, jekk jogħġbok.  

Prim Ministru  

L-informazzjoni li għandi hija li d-Direttorat għalaq ir-rapport u għandu r-rakkomandazzjonijiet kompluti li jridu jitressqu quddiem il-bord tal-MEPA li se jiltaqa’ nhar il-Ħamis li ġej.  Jiddependi minn dik il-laqgħa tal-Ħamis illi jitressaq ir-rapport finali u nittama li mbagħad ikollna l-informazzjoni kollha skond dak li tlabt jiena.  

Claudette Baldacchino - One News  

Il-każ Brindisi , huwa minnu li l-Gvern se joħroġ 4,000,000 mit-Teżor sa l-aħħar ta’ Diċembru biex jagħmel tajjeb għal 4,000,000 illi kienu mislufa mill-Bank of Valletta f’din il-kwistjoni?  Jekk tistax tispjega x’wassal għal dan l-investiment f’kumpanija falluta u fid-dawl ta’ dak li ntqal mill-Ministru Austin Gatt illi l-investiment sar biex jinxtara makkinarju biex Brindisi Terminal jiġi f’pożizzjoni li jinbiegħ, meta nxtara dan il-makkinarju?  

Prim Ministru  

Il-Ministru Gatt diġa’ għamilha ċara.  Dan huwa proġett ta’ re-financing.  Effettivament loan li qabel kienet teżisti ma’ banek Taljani ġiet re-financed u issa ttieħdet minn bank lokali.  Dak li ġara.  M’huwiex korrett dak li qed jintqal mill-Kap ta’ l-Opożizzjoni, ġiet miċħuda ħames darbiet u naħseb li wara ħames darbiet għandha tiġi mifhuma din.  Nirrepetu l-istess ħaġa, dik kienet proċess ta’ re-financing.  Kien hemm loan ma’ banek Taljani li ġie re-financed b’loan mill-Bank of Valletta . Dik hi l-pożizzjoni.  

Claudette Baldacchino - One News  

Fil-każ tat-teżor jekk hux se jħallas it-teżor il-flus mislufa?  

Prim Ministru  

Din hija loan li ttieħdet over mill-Bank of Valletta , hija re-financing, effettivament malli tagħlaq is-sena l-Gvern ikollu jagħmel tajjeb għalih.  Din hija loan li kienet teżisti diġa’ u hija re-financing tal-proċess kollu ta’ Brindisi .   

Fr Noel Grima - The Malta Independent on Sunday  

Tikkonferma illi ċ-Chairman tal-Bank of Valletta ma rriżenjax minħabba l-kwestjoni tal-Brindisi jew tal-leak li kien hemm mill-bank u li hu rriżenja minħabba li ma qabilx mal-privitazzazzjoni tal-bank stess?  
Prim Ministru

Nikkonferma li kif fil-fatt ippubblikajna jekk miniex sejjer żball, hux hekk, l-ittri tar-riżenja, u l-ittra tiegħi.  Iċ-Chairman irriżenja u jiena rrispondejtu fl-ittra tiegħi u rringrazzjajtu għas-sehem kbir li ta s-Sur Zahra.  Jiena nirrikonoxxi bis-sinċerita’ kollha illi tul il-perjodu ta’ żmien ta’ tmexxija tas-Sur Zahra, il-Bank of Valletta għamel bidla pożittiva ħafna ‘l quddiem u dan irrikonoxxejtulu bil-miktub.  Is-Sur Zahra talab illi jirriżżenja.  M’għandha x’taqsam xejn ir-riżenja mal-kwistjoni li qamet tal-Brindisi u mhux Brindisi , għax issa f’dan il-pajjiż aħna kulħadd iħallat xi ħaġa m’oħra, tant hu hekk illi l-ittra tar-riżenja u t-tweġiba tiegħi lis-Sur Zahra effettivament ħarġu qabel ma ħarġet din il-kwestjoni ta’ Brindisi .  Il-pożizzjoni dwar il-Bank of Valletta kulħadd jafha.  Id-deċiżjoni tal-Gvern illi s-sehem tiegħu fil-Bank of Valletta ineħħih hija deċiżjoni li tmur lura jekk miniex sejjer żball, tliet snin, erba’ snin.  Hija strateġija tal-Gvern illi jneħħi dak ix-shareholding tiegħu.  Magħna hemm shareholder ieħor li huwa l-Banco di Sicilia u rridu naħdmu b’mod intelliġenti biex nimmassimizzaw minn din id-deċiżjoni li aħna ħadna.  Dan kien ifisser illi kien inevitabbli malli l-Gvern imexxi, iċ-Chairman irid jispiċċa, l-istruttura kollha tal-bank trid tispiċċa, jiġifieri din mhix kwestjoni ta’ xi ħadd li jaqbel u li ma jaqbilx.  Id-deċiżjoni tal-Gvern għar-rigward ta’ l-istrateġija tiegħu mal-Bank of Valletta ilha pubblika s-snin.   

Is-Sur Zahra kiteb fl-ittra hu stess li qed jirriżenja għal raġunijiet personali għalkemm hu stess ħass li hija deċiżjoni diffiċli għalih, jgħidha fl-ittra tiegħu u nifhmu għaliex vera huwa l-persuna illi lill-bank, waqt il-perjodu ta’ żmien li mexxih, ġab bidla kbira ħafna.  Però jifhem ukoll is-Sur Zahra, bħalma jifhem kulħadd, li resqin dalwaqt, kwestjoni nittamaw ta’ ftit xhur mhux iżjed, għal proċess fejn inkunu nistgħu niżvestu lilna nfusna mix-shareholding li aħna għandna f’dan il-bank, però ħa nagħmilha ċara, jekk inġibu l-valur li aħna nippretendu li għandna nġibu.  Jiġifieri ma ħadniex id-deċiżjoni aħna illi nbiegħu x-shareholding tagħna fil-Bank of Valletta għall-gost li nkunu bgħenieh, jekk inġibu l-kundizzjonijiet li aħna se nippretendu li nġibu.  

Saviour Balzan – Maltatoday  

Ma kellix il-mistoqsija.  Nagħmillek fuq ta’ Joe F. X. Zahra.  Jiena infurmat li ma tantx kien qed jikkoopera f’dak li għandu x’jaqsam ma’ tagħrif lil min għandu x’jaqsam ma’ privatisation.  Jiġifieri nerġa’ nagħmillek il-mistoqsija.  Jiena infurmat li s-Sur Zahra, li t-term tiegħu kellu jagħlaq f’Diċembru ma kienx qed jaqbel mal-privatisation¸ jekk dan huwa veru jew le? Din tal-kwestjoni personali smajnieha u fil-każ tas-Sur Michael Mallia, taħt l-istess Ministru Gatt, qisu hemm trend ta’ riżenji.  Jista’ jkun li l-Gvern għandu raġun, mhux qed ngħid li m’għandux raġun, jekk tista’ tkun iktar ċar dwar din il-kwestjoni tar-riżenji tagħhom.   

Mistoqsija oħra dwar in-negozjati ma’ l-iSKANSKA.  Kienet tkun tajba ħafna li kieku l-press briefing  sar wara l-iSKANSKA.  Ma taħsibx li, jista’ jkun ovvjament li ma taqbilx miegħi, li huwa żball tattiku li inti tkun in-negozjatur f’dan l-istadju.  Ma taħsibx li forsi kellek tkun fl-aħħarnett, forsi tieħu f’idejk.  

Żewġ mistoqsijiet, żgħar.  Naf li qed nikser ir-regolament.  Kont staqsejtek mistoqsija żmien ilu, dwar in-numru ta’ nies li ġew boarded out Għawdex.  U Alla jbierek, mhux int biss, qed nitkellem fuq il-Ministru tal-Politika Soċjali, m’hemmx statistika ta’ nies li huma boarded out f’Għawdex.  Jiena infurmat li n-numru ta’ nies li ġew boarded out għal xi raġuni partikolari jitilgħu m’għola s-smewwiet qabel l-elezzjonijiet.  Jekk tistax tgħinni f’din l-informazzjoni, inkun grat ħafna.   

L-aħħar mistoqsija u nagħlaq hawn, jekk hemmx ideat ċari għall-investiment, jiġifieri biex niftħu għall-investiment.  Mhux qed nistħi nistaqsik fuq taxxi jew miżuri fiskali, imma jekk hemmx ideat speċifiċi li jgħinu biex ikollna FDI f’dan il-pajjiż.  

Prim Ministru  

Mela ħa nippruvaw noħduhom waħda waħda.  M’għandix l-informazzjoni u rrid ngħid anke jiena, minn mindu ħadt il-ġurament ta’ Prim Ministru u ħadt ir-responsabbilta’ tal-Ministeri tal-Finanzi kelli laqgħat mas-Sur Zahra.  Kelli laqgħat li fihom iddiskutejt f’Lulju li għadda, jekk miniex sejjer żball, miegħu personali l-kwestjoni ta’ l-istrateġija tal-Gvern għall-privatizazzjoni effettivament għall-bejgħ tax-shares tal-Gvern fil-Bank of Valletta u fl-ebda ħin is-Sur Zahra qal li hu ma jabilx.  Naturalment kellu u għandu l-ideat tiegħu kif għandha ssir din, però fl-ebda ħin ma qalli u tani x’nifhem illi ma jaqbilx mal-pożizzjoni tal-Gvern.   

Dwar il-kwestjoni ta’ riżenji u l-Ministru Gatt.  Il-Ministru Gatt li taħt ir-responsabbiltajiet u l-portfolio tiegħu għandu l-organizzazzjonijiet kollha.  Jiġifieri, allura jekk xi ħadd jirriżenja minn hawn, jew itterminalu minn hemm b’xi mod jew ieħor bilfors ir-relazzjoni tiegħu, il-kuntatt ma’ Austin Gatt, għax taħt dak il-Ministeru jaqa’.  Kieku waqgħu taħt xi Ministeri oħrajn kien ikollna sitwazzjoni differenti.  Però mhux korrett illi hemm diffikultajiet.  Fil-każ tas-Sur Michael Mallia kien hemm sitwazzjoni partikolari minħabba ċertu deċiżjonijiet li ħolqu xi diffikulta’ u f’dak il-każ ġiet aċċettata r-riżenja tas-Sur Michael Mallia. 

Però ma naqbilx ma’ l-istatement li hemm xi trend ta’ riżenji.  Jiena għidtha ċar u tond fil-laqgħa li kelli mal-korporazzjonijiet u aġenziji tal-Gvern, l-budgetary unit effettivament li kienet saret hawnhekk, kont għamiltha ċara liċ-Chairmen kollha li hawnhekk m’hawnx ċens perpetwu.  U jiena nirriserva d-dritta, jien bħala Prim Ministru, li nibdel anke jekk m’hemmx raġuni parikolari għaliex xi ħadd żbalja jew għax mhux qed joġgħobni t-tmexxija.  Jista’ jkun li nbiddel għax ikun wasal iż-żmien li jkun hemm bidla.  Indaħħluha f’moħħna kollha kemm aħna illi jien nieħu pjaċir li jkollna nies li joffru lilhom infushom u jkunu ta’ servizz għall-pajjiż però m’hemmx ċens perpetwi ma’ ħadd.  U m’hu se jiġi ħadd jippretendi jibqa dejjem hemmhekk.  Mhux qed ngħid għaliex is-Sur Zahra ppretenda hekk.  Mhux qed norbotha ma’ dan.  Qed ngħid illi l-policy tiegħi f’dan il-każ huwa li nixtieq nara bidliet u nixtieq nara nies oħrajn jipparteċipaw, jikkontribwixxu fis-setturi differenti f’pajjiżna biex inkunu nistgħu niżviluppaw.   

Ma naħsibx li naqbel illi żball tattiku illi jien nidħol fil-kwestjoni ta’ SKANSKA.  Assolutament.  Inti għidtli biex kemm jista’ jkun inħallu għall-aħħar.  Saviour, wasalna fl-aħħar.  Jiena, I am drawing the line.  Dan hu l-punt u issa mhix kwestjoni ta’ hux żball tattiku, mhux żball tattiku.  Aħjar nitkellmu ċar.  Kemm se ndumu nilagħbu.  Jiena ltqajt jien ma’ SKANSKA biex inkunu ċari daqs il-kristall, iltqajt magħhom wara perjodu ta’ xahrejn ta’ negozjati intensivi ħafna li kienu mmexxija minn team ta’ nies, minn Tonio Fenech, is-Segretarju Parlamentari fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u intervjenejt jien meta dehrli li n-negozjati ma kinux qed iwasslu fejn xtaqt jien u tterminajt in-negozjati.  Jiġifieri assolutament naħseb li mhux żball tattiku xejn.   

Dwar in-nies boarded out minn Għawdex.  Sinċerament ma nafx, issa m’għandix l-informazzjoni, il-verita’ hija mhix kwestjoni ta’ Għawdex.  Aħna għandna sistema illi għandha bżonn tiġi riveduta.  U ħa nkunu ċari, is-sistema tar-reviżjoni ta’ boarding out, dan mhux il-Gvern jew il-Ministru li jiddeċiedi jekk għandux jibbordjak jew lil ħaddieħor le.  Din hija mibnija fuq ċertifikazzjoni ta’ tobba li jiċċertifikaw bil-miktub li bniedem m’huwiex kapaċi jagħmel l-ebda tip ta’ xogħol.  Issa s-sistema hija miftuħa għal element ta’ abbuż u iva, wasal iż-żmien li din is-sistema tinbidel.  Li nista’ ngħid huwa li fl-aħħar tas-sena 2003 kien beda proċess biex inbiddlu s-sistema ta’ kif isir il-boarding out u jekk tiftakru tajjeb, min jiftakar, inħolqot kontroversja sħiħa għaliex il-MAM kienet qalet li konna qegħdin b’xi mod jew b’ieħor nitfgħu xi dell ikrah fuq it-tobba.  Jiena ma rridx nitfa’ dellijiet koroh fuq it-tobba, hawn tobba li huma onesti, dedikati lejn pajjiżna.  Għandna servizz mediku tajjeb ħafna però għandna sistema sħiħa, mhux biss għall-boarding out għas-sick leave, għall-mod kif jingħata s-sick leave, għall-mod kif ikun hemm l-injury leave, għal dawn l-affarijiet kollha li jidhirli li wasal iż-żmien li nħarsu lejha.  Dan il-proċess kien beda fl-aħħar tas-sena 2003, għaddej il-proċess biex inbiddluha s-sistema u nittama li fis-sena 2005 nagħmlu reviżjoni ta’ dik is-sistema sħiħa.   

Għar-rigward ta’ ideat għall-investiment, dan huwa punt ċentrali li qegħdin nidħlu fih fid-dettall minħabba miżuri ta’ budget illi qegħdin nippreparaw għas-sena d-dieħla.  Però anke hawn ta’ min jgħid, għaliex tingħata ċerta impressjoni.  Iċ-ċifri li għandi jiena l-investiment fil-manifattura fl-ewwel disa’ xhur ta’ din is-sena huwa 26% iżjed minn dak li kellna fl-ewwel disa’ xhur tas-sena li għaddiet.  Dak is-26% huwa effettivament tletin miljun lira iżjed.  U allura investiment fil-manifattura, qed nieħu settur wieħed biss, naturalment hemm affarijiet oħrajn li wieħed irid jara, inkluż in-numru taż-żieda tas-self employed u ftuħ ta’ negozji ġodda eċċ.  Jiġifieri interess ta’ investiment barrani hemm, l-investiment ġej f’ċerti setturi fil-manifattura partikolarment il-farmaċewtika, però jonqos ħafna iżjed x’nagħmlu.  Jiġifieri jiena ma nikxifx karti għalissa imma se jkun suġġett importanti fit-tfassil tal-budget għas-sena d-dieħla.  

Karl Wright - RTK  

Mill-bidu tal-leġislatura l-Gvern ta prijorita’ lill-ambjent.  Ftit taż-żmien ilu semmejt inti l-miżuri li għandhom jibdew jittieħdu fil-konfront ta’ min iħammeġ.  X’ġara minn dawn il-miżuri?  Jiġifieri meta se jkunu applikati.  

Nitlob ukoll kumment tiegħek dwar il-qasam ta’ l-edukazzjoni.  Kien hemm battibekk kontinwu għal ftit jiem bejn il-Ministru Galea u l-MUT, dwar il-kwestjoni tal-clusters fl-iskejjel.  Jidher illi hemm xi punti li l-Union ta’ l-Għalliema mhix taqbel dwarhom, x’inhu l-kumment tiegħek dwar dan?

Prim Ministru  

Dwar il-miżuri u allura l-bdil tar-regolamenti f’dak li għandu x’jaqsam ma min iħammeġ nista’ nikkonferma illi fl-aħħar laqgħa tal-Kabinett, jiġifieri ta’ nhar it-Tnejn tal-ġimgħa li għaddiet, il-Ministru responsabbli għall-ambjent, il-Ministru Pullicino ressaq quddiem il-Kabinett għall-approvazzjoni l-abbozz tar-regolamenti illi ġew approvati mill-Kabinett.  Issa jonqos biċċa oħra żgħira li qiegħda tiġi riżolta jew indirizzata f’dawn il-ġranet.  U ċoè jiena miniex kuntent biss bit-tibdil fir-regolamenti u allura ż-żieda sostanzjali li se jkun hemm fil-pieni, imma rrid li jkollna wkoll l-istruttura ta’ l-implimentazzjoni ta’ dawk ir-regolamenti.  U allura min se jkun responsabbli biex nimplimentaw? Il-Ministru Pullicino ġie nkarigat biex iżomm diskussjonijiet mar-rappreżentanti tal-Kunsilli Lokali ħalli naraw jekk nistgħux din is-sistema nużaw is-sistema tal-wardens f’pajjiżna.  Din hija xi ħaġa li nittama tkun riżolta fil-ġranet li ġejjin.  Malli dan iseħħ inkunu nistgħu nieħdu l-pass illi nimplimentaw immedjatament.   

Dwar il-kwestjoni ta’ l-edukazzjoni u l-MUT, jiena ma jdejjaqni xejn li jkun hemm dan il-mument ta’ dibattitu fil-pajjiż, li nixtieq huwa li kulħadd, mhux biss il-Gvern imma l-Unions, l-għalliema nfushom jifhmu illi l-mira tagħna lkoll hija l-istess.  Kemm tat-teachers, kemm ta’ l-MUT, kemm tal-Gvern, kemm tal-ġenituri u ta’ l-istudenti hija li jkollna aħna l-aħjar sistema edukattiva possibbli fiż-żmenijiet tal-lum.  Pajjiżna għandu din l-isfida kbira illi aħna iktar ma ntejbu s-sistema edukattiva tagħna u niftħuha u jkollna suċċess u jkollna riżultat, jiġifieri iktar kemm ikollna skejjel tal-Gvern li jilħqu livelli għolja, skejjel tal-privat ukoll li jkun qed ikollhom suċċess.  Imbagħad minn hemm toħroġ il-ġenerazzjoni ta’ studenti li jidħlu u jkomplu jagħżlu huma stess li jagħmlu l-istudji post-sekondarji tagħhom u allura n-numru dejjem jiżdied ta’ studenti fl-Universita’, ta’ studenti fl-MCAST, din il-miżura ta’ suċċess iktar kemm nirbħu fih iktar jitlob li aħna ninvestu finanzjarjament biex din is-sistema nkunu nistgħu nsostnuwha.   

U allura għandna l-isfida tas-suċċess.  U l-isfida tas-suċċess titlob illi aħna nħarsu lejn is-sistema, nirriformaw fejn għandna bżonn, intejbu fejn għandna bżonn.  Jista’ jkun hemm affarijiet ta’ diskussjoni bejnietna u niftħuha din id-diskussjoni u beħsiebna illi dalwaqt tinfetaħ diskussjoni nazzjonali fuq ir-riformi li nixtiequ ndaħħlu fis-sistema edukattiva’ biex nagħmlu l-qabża fil-kwalita’ li jmiss.  U jiena naħseb illi l-idea li jkollok clusters ta’ skejjel li jkollhom l-identita’ partikolari tagħhom hija idea tajba, idea li tagħti anke stimolu għall-ownership ta’ dak il-kunċett.  Wieħed jiddiskuti, naturalment ikun hemm ħafna x’wieħed jiddiskuti u ma jiddiskutiex però finalment inżommu quddiem għajnejna li sew jekk ikollna toroq differenti jew opinjoni differenti l-mira’ finali hija komuni bejnietna.  Aħna rridu sistema edukattiva li tkun l-aħjar waħda għal pajjiżna.  

Keith Micallef – Net TV  

Prim Ministru, iktar tard illum għidt li se jkollok il-laqgħa mar-rappreżentanti ta’ l-iSKANSKA, għedt ukoll u ilek tgħid diversi ġimgħat ma jistax ikun li din il-kwestjoni tibqa’ tkarkar, anke huwa s-sentiment tal-poplu Malti.  Jiġifieri jekk intix fiduċjuż li llum naslu u jekk tasalx biex tgħid jekk hux ħa tasal proprju fil-laqgħa tal-lum allura ma jkunx hemm l-ebda triq oħra?

Prim Ministru  

Jiena nittama li naslu.  Il-punt tat-tluq tagħna kien punt ta’ tluq diffiċli ħafna għax kien hemm baħar jaqsam.  Baħar jaqsam f’liema sens? Għaliex it-talbiet minn naħa ta’ l-iSKANSKA li kienu jiġbru kollox taħt l-umbrella jiġifieri jiġbru t-talbiet kollha li l-kuntratturi u s-sub-contractors kollha kienu qegħdin jagħmlu għal xogħol li kien diġa’ sar u għal xogħol li qiegħed fil-proċess li jsir.  Dawk it-talbiet kienu jlaħħqu ċifra illi kienet ferm ‘il bogħod miċ-ċifra li aħna konna qegħdin nikkalkolaw li għandna nħallsu.  Irrid ngħid illi aħna l-punt tat-tluq tagħna kien illi għamilna evalwazzjoni tal-proġett fejn kien wasal u fejn ridna nwassluh u allura rrikonoxxejna iva, illi dak li oriġinarjament il-projected final cost effettivament kellu bilfors jiżdied u jiżdied sostanzjalment għaliex mill-mument li kienet ħarġet il-projected final cost ikkonċedejna li vera, f’deċiżjonijiet tal-Gvern stess, kienu ġew awtorizzati bidliet fl-Isptar Mater Dei naturalment bi skop tajjeb.   

Issa ma noqogħdux, ma tistax tpinġi kollox iswed, is-sitwazzjoni hija komplikata.  Kien hemm deċiżjonijiet u deċiżjonijiet tajbin, deċiżjonijiet fejn kellna naċċettaw bħalha Gvern fl-imgħoddi illi iva, tiżdied l-ispiża għaliex kien hemm ċertu tibdil li awtorizzajna aħna.  Però kien hemm affarijiet oħrajn illi kkontestajna u l-punt l-iktar diffiċli huwa meta inti tidentifika li l-varjazzjoni m’hijiex varjazzjoni għaliex ix-xogħol ma sarx u ma jiswiex, il-varjazzjoni saret u l-valur huwa korrett.  Id-diffikulta’ kienet illi fil-bidu nett kien qed jingħata valur inqas u allura hemm parti mill-claims bejnietna li huma mibnija fuq din il-kwestjoni li effettivament hemm varjazzjoni, il-varjazzjoni hija sostanzjali, però huwa valur reali.  Imma oriġinarjament fil-bidu nett, l-indikazzjoni li kienet ingħatat kienet li se jkun ħafna irħas.  U allura ridna bilfors neżaminaw x’inhi r-raġuni li kien hemm dik id-distanza, dak id-distakk.  U allura ikkonċedejna li kien hemm xi affarijiet illi l-valur effettivament hemm qiegħed. 

Jien għalhekk nenfasizza l-ħin kollu li importanti għalina bħala Maltin, mhux għalija bħala Prim Ministru, illi aħna nkunu ċerti ta’ dak li qed inħallsu, qegħdin nieħdu dak li huwa verament ta’ valur għalina.  Ma’ dak irridu nkunu ċerti li jkollna d-data stabbilita għall-ftuħ ta’ l-isptar u li ma’ dik id-data jkun hemm ukoll marbutin implikazzjonijiet jekk id-data ma tintlaħaqx.  Dan kien il-punt tat-tluq.   

Tul il-ġimgħat li għaddew ersaqna viċin xulxin imma fuq l-aħħar biċċa għadna ma wasalniex.  Għad għandna differenza fuq il-flus, għaliex hemm ċertu sub-contractors illi għadhom qegħdin jinsistu illi l-valur reali tax-xogħol tagħhom huwa dak li qegħdin jiddikjaraw.  Din il-pożizzjoni li qegħdin fiha.  Jiena qed nistenna li llum ikolli r-riżultat tad-diskussjonijiet u l-laqgħat li nżammew matul dawn l-għaxart ijiem illi għaddew fejn saru eżerċizzji oħrajn u li nittama li jkunu jistgħu jwassluna għal deċiżjoni finali.  Jiena qed nimmira illi jkolli l-valur ta’ pakkett sħiħ.  Jiġifieri dan meta kkwotajna ċifri fl-imgħoddi dejjem ikollna nikkwotaw ċifri però mhux iċ-ċifra tal-pakkett sħiħ, ċifra li kważi dejjem konna nikkwotaw kienet tkun għall-bini, għall-kostruzzjoni biss.  Imma mbagħad ma ninkludux fiha l-management fees u d-design fees u x-xogħol li jrid isir għal-landscaping u l-ispiża li hemm bżonn biex timmoniterja l-istallazjoni ta’ l-equipment.   

Waħda mill-problemi u l-komplikazzjonijiet kbar li aħna għandna hija li sadanittant għandna it-tender maħruġa biex nixtru l-equipment.  Dan l-equipment jitlob li fl-isptar ikun hemm il-connections, il-mechanical and engineering kollu biex l-equipment jiġi installat u allura rridu nżewġu l-equipment ma’ l-isptar biex inkunu ċerti illi l-istallazzjoni tal-mechanical and engineering qed jaqbel ma’ l-equipment.  U li aħna jirnexxilna f’dan il-pakkett sħiħ ninkludu wkoll dak li hemm bżonn biex ikun hemm responsabbilta’ wkoll ta’ l-istallazjoni sħiħa li trid issir biex dan l-equipment jiġi installat u jiffunzjona fl-isptar, dik hija parti importanti minn din l-equation.   

Dawn huma l-punti li jridu jiġu riżolti.  Jiena naħseb li m’aħniex ‘il bogħod minn xulxin u bi ftit sforz minn naħa taż-żewġ naħat għandna naslu, però nkun nista’ ngħid, nittama, iktar tard illum.  Jien, vera għandu raġun Saviour li jgħid kieku dan il-press briefing sar wara kien ikun aħjar però probabbilment il-press briefing kien jikkonċentra biss fuq dan.  Jiena naħseb illi wara li tispiċċa l-laqgħa ovvjament jiena nindirizza l-media u nżommkom aġġornati bl-iżviluppi illi jkunu saru.  Jiġifieri se tkunu ħadtu pjaċir doppju illum.  Jew inkun ħadtu jien, jiddependi kif tħares lejha.   

Karl Stagno Navarra – Maltarightnow.com  

Prim Ministru, xahar ilu sostnejt illi l-impenn tiegħek, għax ħa norbot il-mistoqsija tiegħi ma’ dik li għamillek Saviour fuq l-investiment, illi l-Gvern tiegħek jagħti stimolu ġdid lis-settur ekonomiku kollu partikolarment is-settur tan-negozji ż-żgħar.  Għadek ikkonċentrat fuq dan?  

Prim Ministru  

Ir-risposta hija iva bl-iktar mod kategoriku.  Għaliex is-settur tan-negozji żgħar f’pajjiżna, bħal f’pajjiżi oħrajn, aħna l-ekonomija tagħna ma naħsbux li tagħna hija speċjali u differenti minn ħafna ekonomiji oħra.  Għandha ċertu pilastri u pilastru tan-negozju ż-żgħir, tan-negozjant iż-żgħir huwa pilastru ewlieni u allura l-mira tagħna se tkompli tkun, għax din mhux xi ħaġa li vvintajnieha issa, fejn aħna nistimulaw u ngħinu lil dan is-settur biex ikompli jikber.  Diġa’ hemm inizjattivi li tħabbru anke fil-budgets tas-snin li għaddew, anke għall-budget ta’ din is-sena.  Però rridu naraw li dan jitkompla u nieħdu inizjattivi partikolari għas-sena li ġejja imma għalissa tapprezzaw li mhuwiex il-mument li nidħol f’iktar dettall.  

David Vella -    L-orizzont  

Nirreferi għan-negozjati ma’ SKANSKA.  Semmejt illi kellek tintervjeni fuq in-negozjati li kienu għaddejjin għax ma kinux qed jilħqu dak li mixtieqa minn naħa tal-Gvern.  Jiġifieri dak it-team għan-negozjati li kien twaqqaf, effettivament x’kien ir-riżultat tiegħu u jekk kienx għalxejn fl-aħħar mill-aħħar jekk kellek tintervjeni fuqu int.  

Prim Ministru  

Għalxejn le żgur li ma kienx.  Kif għidt diġa’ aħna qabel ma bdew in-negozjati u anzi biex inkunu korretti.  Sa mill-2002 il-Ministru, dak iż-żmien John Dalli, Ministru tal-Finanzi, flimkien ma’ l-FMS, bdew il-proċess iktar dettaljat iktar milli kien qed isir qabel biex wieħed jikkristallizza l-pożizzjoni.  Għax kien qed jidher ċar illi l-estimi illi kienu qegħdin jiġu pproġettati minn xahar għal xahar kienu qed juru li l-ispiża għall-isptar kienet qed titla’ u titla’ sakemm finalment telgħat għal Lm165,000,000.    

U allura f’dak il-mument bdew mill-ewwel il-proċeduri biex wieħed jikkristallizza u jgħid x’qed jiġri u għaliex qed jiġri u dan għidtu, jidhirli fl-aħħar press briefing, waħda mill-ewwel inizjattivi li ttieħdet jekk miniex sejjer żball, għall-ħabta ta’ Ottubru tas-sena 2003, ġie kkommissjonat rapport, dak li jissejjaħ gap analysis report.  Report dettaljat ħafna li daħal fid-dokumentazzjoni kollha ta’ l-iSKANSKA, għax aħna bil-kuntratt kellna d-dritt li naqbdu l-kotba ta’ l-iSKANSKA bid-dokumenti kollha, u neżaminawhom u nqabblu dak li kienet qiegħda tirrekordja l-iSKANSKA u tipproġetta bħala spiża ma’, effettivament, realment mar-riżultati li kienu qegħdin joħorġu lill-FMS.  U dak l-eżerċizzju tana l-istampa ta’ affarijiet illi aħna kienu aċċettabbli għalina li kkonċedejna, li għidna iva dawn awtorizzajniehom aħna, l-awtorizzazzjoni tagħna tfisser illi hawnhekk irridu nħallsu iżjed minn dak li konna oriġinarjament qegħdin nibbaġitjaw erba’ snin ilu.   

Konċess.  Kien hemm lista ta’ affarijiet oħrajn li aħna konna qegħdin nikkontestaw.  Għidna li aħna m’aħniex disposti li nerfgħu r-responsabbilta’ għalihom.  Dan mhux talli m’hemmx valur imma ma naqblux li l-valur li qed jiġi kklassifikat u mbagħad kien hemm lista ta’ affarijiet oħra illi kien hemm dubju fuqhom.  

Jiena nista’ ngħidilkom illi malli jagħlqu dawn in-negozjati, jew vit jew skorfina kif ngħidu bil-Malti, dan se nippubblikah.  Jiġifieri jien se nippubblika l-gap analysis report biex kulħadd ikun jaf fejn qegħdin.  Huwa importanti li kulħadd jifhem illi aħna dak li se nkunu ħallasna jew dak li se jkun sfrattalna n-negozju, waħda jew l-oħra, ikun ibbażat mhux fuq xi opinjoni ta’ xi ħadd, imma fuq studju li effettivament ikun qed iwassal jew wassal biex aħna nkunu nistgħu nieħdu l-aħjar deċiżjonijiet.   

U hija waħda mill-persuni tan-negotiating team li hija Jackie Camilleri illi ġiet inkarigata speċifikament biex tagħmel dan l-eżerċizzju li tidħol hi taqbad id-dokumentazzjonijiet kollha, teżamina d-dokumentazzjoni kollha ta’ l-iSKANSKA.  Nerġa’ ngħid bil-kuntratt li aħna għandna ma’ l-iSKANSKA hemm frażi tintuża.  Jidhirli, jekk niftakar tajjeb, open book jiġifieri li aħna għandna dritt neżaminaw id-dokumentazzjoni kollha li tkun qed tinżamm minn naħa tagħna, naturalment u minn naħa ta’ l-iSKANSKA.

U eżerċitajna dak id-dritt.  Minħabba f’hekk stajna naraw u noħorġu bil-pożizzjoni tagħna.  Naturalment huma kwestjoni ta’ negozjati u bil-mod il-mod, il-punt tat-tluq bdejna nikklassifikaw.  Bdejna naċċettaw li ċertu affarijiet huma responsabbilta’ tal-Gvern, naċċettaw li hemm affarijiet oħrajn li ma kinux responsabbilta’ tal-Gvern u li allura ħaddieħor kellu r-responsabbilta’ tiegħu.  

Naraw ir-riżultat x’se jkun.  Jiġifieri rridu nħallu ċ-ċans illi l-aħħar fażi tan-negozjati tispiċċa.  L-options huma illi jekk aħna ma niftehmux neżerċitaw, waħda mill-options mhux kollha, id-drittijiet stabbiliti fil-kuntratt stess.  U d-dritt stabbilit fil-kuntratt stess huwa li jekk aħna ma naqblux ma’ l-iSKANSKA nitfgħu kollox, il-kwestjoni li tkun qamet għall-arbitraġġ hawn Malta, għax l-agreement jgħid ċar daqs il-kristall illi jekk ikun hemm kwestjoni, l-arbitraġġ isir hawn Malta.  U jiena lest li nikkunsidra din, iva, u nitfgħu kollox taħt l-opinjoni ta’ l-esperti għax jiena konvint illi l-pariri ta’ l-esperti li għandi jien huma tajbin u sodi li fuqhom għandna u jkollna każ li nkunu nistgħu niġġustifikaw.   

Nittama li tinstab is-soluzzjoni u iżjed u iżjed jekk naf illi d-distakk bejnietna m’huwiex qawwi.  Però rridu naraw, naħseb aħjar ngħid hekk u nistennew sal-laqgħa ta’ wara nofsinhar.   

David Vella -    L-orizzont  

U rigward it-team ta’ negozjati, jekk intervenejt int, x’kien ir-riżultat?  

Prim Ministru

Ir-riżultat kien tajjeb ħafna rrid ngħid, tajjeb ħafna fis-sens differenza bejnietna, bejn iż-żewġ naħat tnaqqset u naqset sostanzjalment.  It-team ta’ negozjaturi għenu biex inkunu nistgħu nikkristallizzaw il-pożizzjoni, u nkunu nafu preċiż fejn aħna għandna każ u fejn m’għandniex.  Ir-realta’ hija wkoll però meta ġejna għas-si u n-no: ir-risposta għall-pożizzjoni li kelli jiena bħala l-iktar pożizzjoni li kont lest li nikkonċedi kienet negattiva.  U jiena dakinhar deherli li la wasalna f’punt fejn ma stajniex nagħmlu progress iżjed, kelli nwaqqaf in-negozjati kollha li kienu għaddejjin.  

Però t-team ta’ negozjaturi għen ħafna għaliex issa għandna l-karti kollha quddiemna, fuq il-mejda.  Nafu sa fejn nistgħu naslu, nafu x’inhu ġustifikat, nafu x’inhu fair, però nafu wkoll x’mhux fair.  U hemmhekk għalaqna l-linja.  

Le, anzi t-team ta’ negozjaturi għamlu biċċa xogħol tajba ħafna.  Naturalment ma rnexxilhomx jaslu għall-ftehim sal-mument illi jiena ddikjarajt li n-negozjati kienu mwaqqfa.  

Ftakru illi immedjatament wara, ftit sigħat wara li jiena ddikjarajt illi n-negozjati waqfu, effettivament irċevejna kontro-proposta mingħand l-iSKANSKA li wkoll ma kinetx aċċettabbli u iktar tard dik il-ġimgħa rċevejna kontro-proposta oħra li wkoll ma kinetx aċċettabbli. 

Herman Grech - The Times

Domanda żgħira fuq il-prezzijiet tad-dawl u l-ilma.  Inti għidt illi fil-ġranet li ġejjin se tiġi diskussa fil-Kabinett il-pożizzjoni u mbagħad tmur għand l-MCESD.  Jiġifieri nassumu illi se jiġu mħabbrin qabel il-budget?  

Prim Ministru  

Le qiegħed inħalli l-options tiegħi kollha miftuħin, inkluż li jitħabbru fil-budget jew inkella jitħabbru qabel il-budget.  Issa naraw.

Fr Noel Grima - The Malta Independent on Sunday  

Il-Gvern investa ħafna ħin din is-sena fin-negozjati ta’ l-MCESD, il-Gvern huwa kuntent bil-kwalita’ tad-diskussjonijiet illi saru?  Il-Gvern huwa kuntent bir-reactions tas-Social Partners fl-MCESD? U l-Gvern jikkunsidra li dan kien ħin moħli?  

Prim Ministru  

Le, Alla ħares! Le, qatt m’hu ħin moħli.  L-esperjenza tiegħi minn kemm ili li dħalt fil-politika hija l-ħin li tiddedika għal diskussjoni ma’ l-imsieħba soċjali qatt m’hu ħin moħli, dejjem joħroġ il-ġid minnu u dejjem jgħin biex kulħadd, inkluż il-Gvern, ikollu sensittivita’ iktar għall-affarijiet illi jkunu qegħdin jippreokkupaw lis-setturi.  

Waħda mill-ikbar sfidi li aħna għandna bħala pajjiż huwa jekk aħniex kapaċi flimkien naslu għall-Patt Soċjali.  Issa mhux faċli u ma nilludux ruħna.  Jiena b’saqajja ma’ l-art, bl-iktar mod realistiku naqbel illi mhux faċli li tasal għall-patt soċjali.  Biex tasal għalih, kull naħa trid tkun ippreparata li tikkonċedi xi ħaġa.  Però dik il-konċessjoni tkun qed issir għaliex tkun taf li fuq medda ta’ żmien dik il-konċessjoni ssarraf f’vantaġġi għall-kulħadd.  Biex tasal għal dan irid ikun hemm diskussjoni miftuħa, sinċiera, bil-fatti kollha fuq il-mejda biex kulħadd jifhem l-isfidi li aħna għandna quddiemna.  U biex kulħadd f’dak il-mument tad-diskussjoni jpoġġi l-interess settorjali sekondarju għall-interess nazzjonali.  Mhux qed ngħid jinsieh l-interess settorjali, ma tistax tinsieh, irid jibqa’ hemm, però jrid ibaxxi rasu quddiem l-interess nazzjonali.  U dan kien minn naħa tal-Gvern, jiġifieri mhux qed nippretendi xi ħaġa mill-imsieħba soċjali li ma nippretendix mingħandi.   

Jien stess l-ewwel wieħed ngħid, illi l-interess ta’ popolarita’ tal-Gvern ibaxxi rasu kompletament quddiem l-interess nazzjonali u jekk hemm bżonn jittieħdu deċiżjonijiet diffiċli li jweġġgħu l-popolarita’ tal-Gvern fl-interess tal-pajjiż dan il-Gvern lest illi joħodhom.  

U fil-fatt diġa’ wrejna, fl-opinjoni tiegħi illi aħna hekk qegħdin nagħmlu.  Id-diskussjonijiet fl-MCESD immexxija minn Tonio Fenech però flimkien mhux biss ma’ l-esperti tal-Gvern imma anke ma’ Ministri oħrajn, f’mument minnhom mar anke l-Ministru Louis Galea u beħsiebna anke jmorru Ministri oħrajn.  Id-diskussjonijiet minn naħa tal-Gvern naħseb li aħna nistgħu ngħidu li huma diskussjonijiet illi huma kostruttivi fihom infushom però li s’issa għadhom ma waslux għall-ftehim.  

Jien xtaqt illi jekk jista’ jkun l-imsieħba kollha nippruvaw naslu għall-pożizzjoni finali qabel il-budget ħalli d-deċiżjonijiet ta’ l-MCESD jidħlu bħal ingwanta mal-budget għas-sena d-dieħla.  Jekk dan huwiex possibbli jew le għadni ma nistax ngħid u nibqa’ nittama li d-diskussjonijiet iwasslu, imma anke jekk id-deadline ma jintlaħaqx, jien dejjem nibqa’ ngħid li d-diskussjonijiet għandhom jibqgħu għaddejjin sakemm finalment inkunu għamilna ħilitna kollha kemm aħna biex naslu għalih.  

Ma rridx ngħid iżjed minn hekk għaliex il-qbil bejn l-imsieħba soċjali kien illi ma nagħtux dettalji ta’ x’qed jiġi diskuss u minn naħa tiegħi bħala Gvern nixtieq illi nibqa’ ma’ dak l-arranġament.  Però anke jiġri x’jiġri, s’issa jiena rrid nirrikonoxxi illi r-rappreżentanti ta’ l-imsieħba soċjali ddedikaw ħafna ħin, mhux il-Gvern biss jiġifieri, anke huma.  Iddedikaw ħafna ħin għal-laqgħat twal ħafna u intensi ħafna biex wieħed jipprova jasal għall-punt li nixtiequ naslu.  S’issa għadna ma wasalniex.  Però jien konvint li hemm r-rieda ta’ kulħadd u allura nibqa’ ottimist illi bil-mod il-mod naslu viċin il-pożizzjoni li tkun komuni.  

Charlotte Bonavia - di-ve.com  

Fuq l-iSKANSKA ħa nerġa’ nistaqsik.  L-aħħar għaxart ijiem, forsi tista’ tagħtina ħjiel kif kienu d-diskussjonijiet li kellhom isiru tul dawn l-aħħar għaxart ijiem.  

Prim Ministru  

Matul dawn l-aħħar għaxart ijiem tajna żmien biżżejjed biex SKANSKA stess tikkomunika mas-sub-contractors tagħha.  Jien għamilta ċara anke meta tkellimt pubblikament nhar il-Ħadd li għadda, illi aħna ma rridux nitkellmu mas-sub-contractors.  Is-sub-contractors m’humiex sub-contractors tal-Gvern imma ta’ SKANSKA.  Dik hi problema tagħhom.  Il-messaġġ li ppruvajt inwassal u rrepetejtu pubblikament illi jekk hawn xi ħadd li jaħseb illi bl-isfrattu ta’ l-agreement  ma’ l-iSKANSKA se jibbeniefika, għaliex issa dak li ma rnexxilux jieħu mingħand l-iSKANSKA jieħdu mod ieħor mingħand il-Gvern, se jarralu għax mhux hekk beħsiebna nagħmlu.   

Matul il-ġranet li għaddew saru dawn il-kuntatti u issa naraw ir-riżultati ta’ dawn il-kuntatti x’riżultat jagħtu.  Naturalment minn naħa tal-Gvern ukoll saru laqgħat ma’ rappreżentanti ta’ l-iSKANSKA, anke biex naraw jekk hemmx mezzi alternattivi ta’ kif nistgħu l-ispiża nikkontrollawha.  Però r-riżultat finali ta’ dan kollu se nkun nafu iktar tard dalgħodu jiġifieri.  Għandi indikazzjoni imma għadni miniex kuntent.   

Naħseb illi nistgħu nikkonkludu hawn u mbagħad forsi nara xi wħud minnkom iktar tard illum.  

Grazzi ħafna.