LAQGĦA TA’ KULL XAHAR
TAL-PRIM MINISTRU LAWRENCE GONZI MAL-MEDIA

Berġa ta’ Kastilja
Is-Sibt 5 ta’ Frar, 2005

Prim Ministru

Bonġu lil kulħadd.  

Xtaqt nagħmel introduzzjoni qasira għal dan il-press briefing, l-ewwel wieħed tas-sena 2005.  Naħseb illi kieku kelli nagħżel ftit punti li npoġġi fil-bidu ta’ din l-introduzzjoni, l-ewwelnett matul il-ġranet li għaddew, kellna ir-riżultat ta’ l-assessment ta’ l-Unjoni Ewropea fuq il-performance finanzjarju tal-Gvern għal dak li għandu x’jaqsam mal-miżuri tiegħu biex jikkontrolla d-deficit, kif ukoll għal dak li għandu x’jaqsam mal-mod kif mexjin għall-Pjan ta’ Konverġenza tagħna.   

Kif tafu, fil-konfront ta’ Malta l-assessment huwa wieħed pożittiv. Mill-Ecofin ħareġ ir-riżultat illi Malta miexja bil-proġett illi hija għandha li d-deficit ta’ pajjiżna tnaqqsu fuq medda ta’ tliet snin għal-livell li jinżel taħt it-3% u dan skond il-Pjan ta’ Konverġenza li aħna konna ddeċidejna fuqu f’Mejju li għadda.  Fil-fatt fis-summit illi jmiss se jkun hemm rakkomandazzjoni għall-approvazzjoni tal-Kunsill dwar l-assessments li saru fuq Malta u l-assessments huma pożittivi.  Hemm kritika fil-konfront ta’ pajjiżi oħrajn, però fil-konfront ta’ Malta hija waħda pożittiva.  Ninnota li anke l-Unjoni Ewropea però rrikonoxxit bħalma qegħdin nirrikonoxxu aħna, illi l-ikbar prijorita’ għal pajjiżna għandha tkun li nkomplu ntejbu l-kompetittività, għaliex dak huwa fattur importanti ħafna biex l-ekonomija tagħna tkompli tikber.  

It-tieni punt li xtaqt insemmi fil-bidu wkoll ta’ din l-introduzzjoni huwa l-fatt illi fil-ġranet li ġejjin jiena se nitla’ Brussell biex ikolli laqgħat politiċi li nagħtihom importanza kbira.  Se niltaqa’ l-ewwelnett mal-President Barroso, kif ukoll mal-Kummissarju Damita Hubner li hija responsabbli għall-politika reġjonali.  Ma’ dawn it-tnejn min-nies b’mod partikolari, il-punt kruċjali li se niddiskutu hija l-pożizzjoni ta’ Malta dwar il-One status.  U l-mod ta’ kif l-Unjoni Ewropea s’issa qed tagħti indikazzjoni ta’ kalkoli ta’ fejn wasalna fil-persentaġġ ta’ pajjiżna.  Hemmhekk se jsir l-argument minn naħa ta’ pajjiżna, li aħna ma naċċettawx taħt iċ-ċirkostanzi ta’ kif qed isiru l-kalkoli tal-performance ta’ pajjiżna.  Ma naċċettawx il-pożizzjoni li qed tirriżulta li Malta taqbeż il-medja ta’ 75% u allura fid-diskussjonijiet li se jkolli li huma very high level, se nkun qed inpoġġi l-pożizzjoni ta’ pajjiżna u nargumenta illi l-istatistika li fuqha għandha timxi l-Unjoni Ewropea għandha tkun iktar aġġornata għas-sena 2003 illi minn dik l-istatistika jkun jirriżulta li Malta ma taqbiżx il-medja ta’ 75%.   

Issa kif se nkun qiegħed Brussell se niltaqa’ wkoll mal-Prim Ministru tal-Belġju, Verhofstadt biex ukoll inkun nista’ nispjegalu dawn il-punti partikolari imma anke affarijiet oħrajn li jistgħu jkunu ta’ interess bilaterali bejn pajjiżna u bejn il-Belġju.  

Xtaqt insemmi wkoll punt importanti ħafna għal dak li għandu x’jaqsam ma’ dak li seħħ fit-tarzna fil-ġranet illi għaddew.  Jiena rrid nagħmilha ċara kif għamiltha ċara fl-imgħoddi illi l-Gvern, u rrid ngħid allura l-poplu Malti, il-parti tiegħu għamilha, il-formola biex it-tarzna taqbad ritmu li eventwalment fuq medda tal-pjan oriġinarjament miftiehem, ta’ seba’ snin, it-tarzna tasal sa livell li tkun vijabbli, dik il-parti għamilnieha – bħala Gvern u bħala poplu Malti li t-tarzna tajnieha dak kollu li għandha bżonn biex tkun tista’ tilħaq livell ta’ vijabilita’ u ma tibqax tiddependi fuq sussidji ġejjin mit-taxxi tal-poplu tagħna.   

Id-destin tat-tarzna issa jinsab f’idejn il-ħaddiema tat-tarzna stess.  Jekk il-ħaddiema tat-tarzna, se jsofru huma stess minn azzjonijiet ta’ grupp żgħir ta’ nies li ma nistax ħlief niddeskrevihom irresponsabbli, allura l-ħaddiema tat-tarzna ma jkollhom ħadd f’hiex iwaħħlu ħlief fihom infushom.  U jiena rrid nagħmilha bl-iktar mod ċar illi we have drawn the line, we mean business.  It-tarzna nemmnu fiha, però għaliex hemm ħaddiema li nemmnu illi jistgħu verament jagħtu kontribut biex it-tarzna timxi ‘il quddiem.   

L-indikazzjonijiet matul ix-xhur li għaddew kienu kollha inkoraġġanti, però l-inċidenti li seħħew fil-ġranet li għaddew juru li għad hemm min għall-interessi illi żgur mhumiex tat-tarzna, huwa dispost illi jipperikola l-proċess biex it-tarzna tasal għal sitwazzjoni ta’ vijabilita’.  Illum iċ-ċirkostanzi huma kollha kompletament differenti minn dawk li kienu jeżistu fis-snin imgħoddija u kulħadd irid jifhem illi meta jipperikola l-vijabilità tat-tarzna, qiegħed joħloq xenarju fejn it-tarzna stess ma jkollix il-finanzjament li għandha bżonn biex tkun tista’ timxi ‘l quddiem u tispiċċa allura tħares lejn xenarju fejn tkun f’sitwazzjoni ta’ falliment.  

Jekk dan jiġri jkun tort biss ta’ dawk li huma irresponsabbli u lesti li jirriskjaw ix-xogħol tal-ħaddiema sħabhom stess fuq il-post tax-xogħol.  U rrid nagħmilha ċara illi din is-sitwazzjoni l-Gvern mhux lest illi jaċċettaha.   

Jien se nieqaf hawn bl-introduzzjoni tiegħi.  Nimxu bħalma nagħmlu s-soltu.  Nistieden lill-ġurnalisti jekk jista’ jkun jagħmlu mistoqsija waħda, nippruvaw nieħdu iktar minn round wieħed.  Naf li ma tantx togħġobkom din u ma tantx issegwuha imma nagħmlilkom appell biex nagħtu ċans lil kulħadd.

 Karl Wright – RTK news  

Jekk jogħġbok tgħidilna ftit l-inkjesta li ordnajt inti fir-rigward tal-konflitt li kien hemm bejn is-suldati tal-Forzi Armati u l-immigranti illegali fhiex waslet.   

Prim Ministru  

Bħalma tafu l-Imħallef li appuntajna biex imexxi l-inkjesta’, immedjatament, ftit wara li ġie appuntat beda l-proċess biex jisma’ u jiġbor l-evidenza kollha ħalli jkun jista’ jasal għall-konklużjoni u jagħmel ir-rakkomandazzjonijiet kif mogħtija fit-terms of reference.  L-informazzjoni li għandi jiena, l-proċess huwa miexi però jiddependi mill-Imħallef meta hu jkun jidhirlu li kkonkluda kollox u qiegħed nistenna l-konklużjoni u nittama illi malajr kemm jista’ jkun tingħalaq, ħalli minn hemmhekk inkunu nistgħu nimxu ‘l quddiem.   

Fr. Noel Grima – The Malta Independent on Sunday  

Waqt ix-xhur ta’ diskussjoni, qabel id-dħul ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea qabel ir-referendum, il-kwestjoni tal-75% tar-regional level kienet issemmiet u kienet ħarġet stqarrija minn diversi Ministri ta’ dak iż-żmien u anke mill-MIC, illi din ma kinetx vera u li ma kienx hemm għalfejn wieħed jinkwieta fuq dan il-proċess.  

Fl-istess ħin però, kienet ċara illi malli nidħlu, malli jkun hemm 25 membru fl-Unjoni Ewropea, il-livell se jitbaxxa tant illi Malta se tiġi over il-75%.  X’inhuma l-argumenti li se tpoġġi at this high level fil-visit li se tagħmel.  U ma tħossx illi allura l-Gvern immexxi mill-predeċessur tiegħek meta he downplayed ix-xenarju ma kienx qed ikun onest ma’ l-elettorat Malti.  

Prim Ministru  

L-ewwelnett wieħed irid idawwar ftit l-arloġġ lura għal dawk iż-żmenijiet meta bniedem ikun qiegħed jagħmel kalkolu ta’ xi ħaġa li għad trid iseħħ.  Jiġifieri qed nitkellmu sa perjodu ta’ żmien 2002 li fiha wieħed ikun seta’ jipproġetta l-pożizzjoni li se tkun Malta fiha fl-2003.  U allura l-argumentazzjoni f’dak il-proċess kollu aħna l-kalkolu tagħna dak iż-żmien kien li anke bid-dħul tal-pajjiżi l-ġodda barra Malta , id-disgħa l-oħra, Malta ma kinetx se taqbeż il-75%.  U dak l-argument baqa’ l-istess sa llum.  Jiġifieri dak li konna qed ngħidu dakinhar nibqgħu ngħiduh illum.   

Il-kwestjoni kollha hija liema ċiefri l-Unjoni Ewropea tuża biex tagħmel il-kalkolu għar-rigward ta’ l-ekonomija Maltija, jiġifieri ta’ liema perjodu ta’ żmien, jekk tieħu ta’ l-2002, joħroġlok riżultat mod, jekk tieħu ta’ l-2003 u l-perjodu ta’ żmien ta’ l-2003 – jekk tiħux ta’ l-ewwel quarter jew ta’ l-aħħar quarter joħroġlok riżultat differenti.  L-argumentazzjoni tagħna ma’ l-Unjoni Ewropea se tibqa’ l-istess bħalma kienet dakinhar, illi wieħed irid jieħu ċ-ċifri ta’ l-2003 u minn dawk iċ-ċifri anke meta tieħu in konsiderazzjoni d-dħul tal-pajjiżi l-oħrajn, Malta ma taqbiżx il-75% u allura nibqgħu ntitolati. Tas-sena kollha.  

Charmaine Craus – l-orizzont  

Xtaqt inkun naf fhiex wasal il-proċess tal-organizzazzjoni tal-Maltacom.  U jekk hux vera li hemm xi kumpannija Ingliża interessata fiha?  

Prim Ministru  

Naħseb mhux l-organizzazzjoni imma privatizazzjoni probabbilment.  Li nista’ ngħidlek huwa kif tħabbar fil-ġimgħat li għaddew ġew magħżula l-esperti biex jagħtuna l-pariri tagħhom dwar il-proċess kollu kemm hu.  Ma nafx ngħidlek le, jekk hemmx xi kumpannija interessata, Ingliża jew ta’ xi nazzjonalita’ oħra.  Naħseb li rridu nħallu l-proċess jimxi u mbagħad nieħdu d-deċiżjonijiet skond il-pariri ta’ l-esperti illi jkunu qed jgħidulna.  Però ma nistax nikkonferma jew niċħad allura.  Sinċerament naħseb għadu kmieni fil-verita’ illi jekk hemm xi kumpanniji interessati partikolarment fil-Maltacom, jista’ jkun li iva, però jiena miniex infurmat.  

Target dates li għad irridu nippubblikaw nittama dalwaqt fil-proċess kollu ta’ target date ta’ min irid jissottometti proposti partikolari però dak issa nkunu nistgħu nippubblikawhom, parti mill-proċess sħiħ skond il-pariri li l-esperti stess se jkunu qegħdin jagħtuna kif il-proċess għandu jiġi handled.  

Karl Schembri – Malta Today  

Biex inkompli mal-mistoqsija ta’ Fr. Noel.  Inti meta tiġi biex tivvutaw fil-Budget ta’ l-EU lest tagħtih il-veto jekk ma jgħaddux l-argumenti illi qed tagħmel inti?  

Dwar ix-shipyards, il-Gvern lest li jagħlaqhom jew just qegħdin tibblaffjaw kull meta jkun hemm kriżi, għax dejjem hekk jiġri, tgħidu li se jkollha tingħalaq u se tfalli, però qiegħda tfalli però qatt ma tingħalaq.  Se tagħlquha? U x’se tagħmlu bil-ħaddiema wara li tagħlquha, jekk tiġu biex tagħlquha, jiġu re-deployed mal-Gvern jew jispiċċaw unemployed?  

Prim Ministru  

Dwar l-ewwel punt irrid ngħid f’dan l-istadju, il-pożizzjoni ta’ Malta se tkun li din hija red line għaliha.  Jiena fiduċjuż illi l-Unjoni Ewropea tifhem l-argumenti ta’ Malta li mhumiex biss limitati għal din il-kwestjoni tal-75%. Hemm punti oħrajn illi aħna se nkunu qegħdin niddiskutu ma’ l-Unjoni Ewropea però din se tkun waħda mill-iktar importanti.  Il-pożizzjoni tagħna se tkun din hija kruċjali għalina u nittamaw illi l-argumenti li aħna ilna npoġġu quddiem l-Unjoni Ewropea u l-Prim Ministri ta’ pajjiżi oħrajn, dawn l-argumenti jiġu aċċettati.   

Dwar it-tarzna il-pożizzjoni hija li aħna dejjem emminna li t-tarzna għandha vijabilita’ u tista’ mhux biss tkun vijabbli imma tkun f’pożizzjoni illi anke tikkontribwixxi u mhux tibqa’ tirċievi sussidju mingħandna, però hemm kompetizzjoni qawwija minn barra.  Biex naslu kien hemm bżonn u konna nafu li kien hemm bżonn li l-Gvern jagħmel il-parti tiegħu.  Il-poplu Malti allura jkun qed jagħmel il-parti tiegħu però l-ħaddiema jridu jagħmlu l-parti tagħhom ukoll.  Fin-negozjati li konna għamilna u fejn qbilna fuq ir-ristrutturazzjoni tat-tarzna u allura meta daħħalna l-collective agreement, il-ġdid kien hemm ir-regoli kollha ta’ kif dan għandu jsir u konvinti illi jekk kulħadd isegwi dawk ir-regoli allura t-tarzna tilħaq livell ta’ vijabilita’.  Jekk dan ma jiġrix għax ikun hemm min b’mod irresponsabbli jipperikola dan kollu u t-tarzna tiġi fi stat ta’ falliment, ir-risposta hija sempliċi.  

Illum irridu jew ma rridux jekk ikun hemm stat ta’ falliment il-board ta’ diretturi għandhom responsabbilta’ personali illi jiddikjara illi l-operazzjoni hija fi stat fallimentari.  U f’dak il-każ it-tarzna jkollha tingħalaq.  Jiena nittama illi s-sens komun jipprevali u dan ma jseħħx.  U għalhekk il-pożizzjoni li qegħdin fiha bħalissa hija illi fuq l-inċidenti u fuq l-azzjonijiet illi ttieħdu l-ġimgħa li għaddiet, li aħna nikkunsidrawhom totalment bi ksur tal-ftehim li aħna għandna mal-General Workers Union (GWU) u allura bi ksur tal-liġi dawk l-azzjonijiet, issa min ħadhom għandu jerfa’ r-responsabbiltà tagħhom. Għad jonqos iż-żewġ issues li qajmu kwestjoni fuqhom għadhom imdendla.  Jiena l-fatt li saret laqgħa ta’ rikonċiljazzjoni l-ġimgħa li għaddiet huwa tajjeb, però ma jistax ikun nibqgħu f’dan il-pajjiż, sempliċiment għax iltqajna madwar mejda però ma rriżolvejna xejn, allura f’daqqa waħda qisu xejn mhu xejn.   

Iva l-laqgħa saret però il-kwestjonijiet ma ġewx riżolti.  Dawk iż-żewġ kwestjonijiet illi hemm pendenti, ilhom issa għall-medda ta’ snin hemm bżonn li jinqatlu.  Meta jinqatlu dawk iż-żewġ kwestjonijiet u nkunu nafu li m’hemmx iktar pendenti, mbagħad inħarsu ‘l quddiem. Però biex inħarsu ‘l quddiem irridu nkunu ċerti li għandna l-koperazzjoni totali tal-ħaddiema kollha kemm huma.  Mhux kwestjoni ta’ maġġoranza jew minoranza.  Il-minoranza tal-ħaddiema qed tipperikola x-xogħol ta’ kuljum u l-vijabilita’ tat-tarzna u tal-ħaddiema oħrajn kollha.  

Sta għal min hu responsabbli biex jieħu ħsieb li ma jħallix il-minoranza ta’ ħaddiema jipperikola kif fil-fatt ipperikola fil-ġimgħa li għaddiet, il-futur u l-għixien tal-ħaddiema tat-tarzna kollha kemm hi.   

Jekk tiġi falluta tingħalaq it-tarzna, l-impjiegi kollha jispiċċaw.  Sempliċi.  Kif tista’ tiddikjara falliment u tissalvagwardja l-impjegati.  M’hemmx salvagward ta’ l-impjegati, il-pożizzjoni tal-Gvern għamilha ċara - refa’ l-parti, ir-responsabbilta’ tiegħu fil-proċess ta’ ristrutturazzjoni, offrejna skemi u offrejna wkoll min ma ħax l-iskemi biex nintegrawh.  Dik saret darba. Mhux se terġa’ ssir.   

Dione Borg – In-Nazzjon  

Fl-aħħar ġimgħat kellna diversi laqgħat bejn il-Gvern u l-Unions dwar il-possibilta’ ta’ ftehim nazzjonali.  Is-sitwazzjoni jidher illi kienet illi kien hemm Union waħda illi l-aktar illi kienet kontra jew li ma aċċettatx il-kundizzjonijiet illi kien hemm.  Quddiem is-sitwazzjoni illi kien hemm, il-Gvern jara l-possibbilta’ illi jerġa’ jiftaħ in-negozjati u li fil-fatt jilħaq ftehim?  

Prim Ministru  

Jiena miniex f’dan l-istadju ottimist illi nistgħu naqbdu dak il-proċess, għalkemm id-djalogu soċjali jibqa’ element importanti ħafna għal pajjiżna.  J’Alla xi darba naslu f’pajjiżna li ssir il-qabża li hemm bżonn issir minn kulħadd biex inkunu nistgħu naslu għall-Patt Soċjali. Però wieħed irid jidħol għal dan il-proċess b’mentalità, fl-opinjoni tiegħi, differenti minn dak li dħalna għalih fix-xhur li għaddew.  

Patt Soċjali mhuwiex ftehim kollettiv.  Patt Soċjali mhuwiex kwestjoni ta’ negozjati ta’ min se jirbaħ jew min se jitlef.  Patt Soċjali huwa li aħna flimkien inpoġġu bilqiegħda biex il-pajjiż jirbaħ.  U mhux kwestjoni li jirbħu l-employers u jitilfu l-ħaddiema.  Assolutament dak huwa approach li waħdu dak l-approach ma jwassalna mkien u mhux se jwassalna qatt.  Sakemm issir din il-bidla ma nkunux nistgħu nagħmlu progress fuq Patt Soċjali.  

It-tama tiegħi illi din il-bidla naslu biex nagħmluha u xi darba naslu għaliha.  Però kif għedt fil-ġimgħat illi għaddew il-Gvern ma jistax jibqa’ jistenna. Il-Gvern ħa d-deċiżjonijiet u issa qiegħed jimplimentahom u sejjer jimplimentahom.  U allura rridu nħarsu ‘l quddiem, ħin x’naħlu m’għandniex.  Kull ġurnata li tgħaddi għall-Gvern hija ġurnata moħlija. Ridna nagħmlu użu mill-perjodu ta’ żmien mill-mument illi ppubblikajna l-budget sal-mument li l-liġi għall-implimentazzjoni tal-miżuri f’budget ressaqnieha quddiem il-parlament.  

Aħna konna nafu li bejn il-budget u bejn il-liġi tiġi quddiem il-Parlament kien se jkun hemm bejn wieħed u ieħor tliet ġimgħat, dejjem hekk sar.  Ridna illi dawk it-tliet ġimgħat, bejn il-pubblikazzjoni tal-budget u l-Parlament illi jiltaqa’ wara l-vaganzi tal-Milied ma naħluhomx u ppruvajna f’dawk it-tliet ġimgħat nagħmlu xi ħaġa li konna nafu mhix faċli.  Iddiskutejna mhux il-vaganzi jew il-kwestjoni tal-vaganzi, dik lanqas kienet up for discussion.  Iddiskutejna l-possibilta’ li nġibu Patt Soċjali wara erba’, ħames xhur ta’ diskussjonijiet.  U kif tafu l-kwestjoni ta’ vaganzi kienet parti integrali minn pakkett ħafna iktar wiesa’ li kien il-Patt Soċjali.  

Irrid ngħid illi konna viċini ħafna però kien hemm il-GWU li ħadet pożizzjoni riġida illi minħabba dik il-pożizzjoni sfrattaw id-diskussjonijiet kollha.  Ma ġara xejn, ma kienx  ħin mitluf, kien ħin prezzjuż u naħseb investejna f’dak il-ħin b’mod illi minnu ħarġu diversi pożizzjonijiet u ċċarajna diversi affarijiet, però issa nerġa’ nirrepeti il-pajjiż m’għandux ħin x’jaħli.  Miniex dispost illi naħli l-ħin, jiena bħala Gvern u f’isem sħabi l-Ministri l-oħrajn kollha issa se nimxu u nimplimentaw dak li għandna nimplimentaw.  

Dan għaliex nemmnu li hemm potenzjal enormi għal pajjiżna u rridu naħtfu dak il-potenzjal kollu.  Din hija r-raġuni ta’ l-urġenza li aħna npoġġu għall-miżuri għaliex nemmnu fih dak il-potenzjal. Però biex insarrfuh għal pajjiżna hemm bżonn illi nimxu ‘l quddiem, id-deċiżjonijiet jiġu implimentati u mmexxu.  

Però nerġa’ nirrepeti, d-djalogu soċjali jibqa’ element importanti ħafna fl-operat ta’ dan il-Gvern.  Jiena żgur, ħadd ma jista’ jikkritika l-Gvern illi b’xi mod jew ieħor ma ħalliex spazju miftuħ għad-djalogu soċjali mill-elezzjoni ‘l hawn.  Bħalma għamilna anke qabel.  Li dan anzi, issa morna għan-naħa l-oħra ta’ l-estrem.  Hawn min qed jikkritika ‘l Gvern issa li qed nagħmlu wisq djalogu soċjali.  Jien ma naqbilx ma’ dik il-kritika.  Naħseb li qegħdin nagħmlu dak li għandna nagħmlu.  Niddjalogaw dak li għandna niddjalogaw però mbagħad niddeċiedu fejn għandna niddeċiedu. 

Karl Stagno-Navarra – Net TV / Maltarightnow.com  

Prim Ministru appropositu tal-kompetittività, din il-ġimgħa l-Kunsill Ewropew tneddiet it-tiġdid jew ir-reġenerazzjoni ta’ l-agenda ta’ Lisbona, fejn intqal ċar li l-Kummissjoni issa tistenna minn kull Pajjiż Membru, leġislazzjoni dibattitu, bl-iskop illi jkun hemm dan il-qawmien ekonomiku madwar l-Ewropa, u waqt il-konferenza stampa fil Brussell tpoġġa wkoll għad-disposizzjoni ta’ kulħadd stħarriġ illi sar minn fost il-25 pajjiż membru.  

Ir-riżultati ta’ Malta juru li, per eżempju, 80% tal-Maltin huma kuntenti bil-kwalità tal-ħajja li jgawdu. 76% jemmnu li kien pożittiv il-fatt li s-sħubija f’Malta wasslithom għal għażla ta’ prodotti u 83% huma fiduċjużi li għandhom siġurtà fix-xogħol tagħhom.  

Issa hemmhekk il-mistoqsija tiegħi f’dan ir-rigward hu meta tara dawn ir-riżultati ta’ l-opinjoni pubblika u tisma’ kritika li ssib fil-konfront tal-Gvern tiegħek mill-Kap ta’ l-Oppożizzjoni Alfred Sant li jgħid li hawn kriżi, xi twieġeb?        

Prim Ministru  

Jiena nipprova kemm jista’ jkun f’dan il-Press Briefing ma ndaħħalx issues ta’ politika partiġġjana. Però nirrispondi li ħafna drabi lill-Kap ta’ l-Oppożizzjoni u l-Oppożizzjoni tpinġi lil pajjiżna qisu qiegħed fi kriżi fejn għandna n-nies fqar hemm barra joħorġu jittalbu, naħseb li hija esaġerazzjoni li tagħmel ħsara lill-pajjiż u mhux ġid.  

Jiena naħseb illi qegħdin ngħixu fi żminijiet fejn, dejjem għidtha jien, il-politika għandha ssir b’mod differenti. Jiena dejjem ngħid lill-Kap ta’ l-Oppożizzjoni, oħroġ b’ suġġerimenti, u qed nisma’ suġġerimenti. Jiena smajt x’qal fil-Budget, hu ppropona d-deprezzament tal-Lira. Qrajt id-dokument li hu stess f’Konferenza Stampa, hu stess ippreżenta dokument ta’ riġenerazzjoni ekonomika u soċjali li fiha diversi proposti, inkluż it-tnaqqis tal-bonus u affarijiet oħrajn u l-proposti tal-Kap ta’ l-Oppożizzjoni qegħdin hemm niddiskutuhom ukoll u ma naqblux magħhom. Imma jien nistieden il-poplu li jrid jagħmel il-ġudizzju ta’ l-affarijiet kif inhuma, li jara l-politika tal-Gvern u l-mod kif miexi u jara wkoll l-alternattivi illi jkun qed iressaq il-Kap ta’ l-Opożizzjoni.  

Aħna dejjem ngħidu isma’, oħroġ bi proposti ha nisimgħu daqsxejn, għax faċli tgħid naqblu li għandna nżiedu l-kompetittività u napprezza li l-Kap ta’ l-Oppoziżżjoni dan l-istatement għamlu diversi drabi u japprezza li għandna nżidu l-kompetittività ta’ pajjiżna u jgħidilna allura din il-kompetittività fejn se ssir.  

Per eżempju jekk aħna se nieħdu din il-miżura fuq il-vaganzi, jgħidilna l-Kap ta’ l-Opożizzjoni li kieku xi darba jkun Prim Ministru jekk iħassariex, jekk jirriduċijiex, jekk ineħħieha. Jgħidilna x’alternattivi għandu u nkunu nistgħu mbagħad nagħmlu l-paraguni. Jiena nibqa’ ngħid, naħseb illi l-Gvern miexi bi programm illi qed iġib riżultati għal pajjiżna. Jiena ngħid illi l-pajjiż għandu potenzjal enormi u jekk aħna jkollna l-kuraġġ illi nieħdu d-deċiżjonijiet li għandna bżonn biex nirfinaw fejn għandna nirfinaw, fl-opinjoni tiegħi dan il-pajjiż jista’ jiżviluppa ħafna iżjed, u allura dak ikun ifisser aktar postijiet tax-xogħol, aktar kondizzjonijiet tax-xogħol aħjar u kwalità tal-ħajja aħjar għalina wkoll.  

Jien konvint minnu. Jiġifieri din mhiex kwistjoni ta’ kriżi imma hija kwistjoni ta’ potenzjal illi għandna naħtfuħ. L-ewwel ta’ Mejju fetħitilna orizzonti kbar. Sta għalina kemm aħna kapaċi dawk l-opportunitajiet issa naħtfuhom. U jiena naħseb illi b’dawn il-miżuri illi qegħdin nagħmlu, dak il-potenzjal aħna nkunu nistgħu naħtfuh u nsaħħuh għal ġid tal-poplu tagħna.  

Alex Attard – In-Nazzjon  

Prim Ministru, dalwaqt wasalna għal elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali. Prim Ministru, tikkonferma illi l-Gvern qed jikkunsidra illi jtawwal it-terminu tal-Kunsilli għal aktar minn tliet snin?  

Prim Ministru  

Iva, ir-risposta hija iva. Jidher anki mid-dibattitu illi kellna fil-Parlament illi anki l-Oppożizzjoni l-kunċett taqbel miegħu. Fil-fatt il-Kap ta’ l-Oppożizzjoni, kemm fil-Parlament kif ukoll fil-Konferenza Ġenerali li kellhom, iddikjara illi huwa jaqbel li t-terminu ta’ żmien għandu jiżdied.  

Aħna konna qegħdin nitkellmu fuq terminu ta’ erba’ snin, però l-Kap ta’ l-Oppożizzjoni rabat din ma’ żewġt issues oħra li m’għandhom x’jaqsmu xejn, il-kwistjoni tad-distretti u l-kwistjoni ta’ l-assoċjazzjoni dwar il-Kunsilli Lokali m’għandhomx jaqsmu assolutament xejn. Jiddispjaċini jiena illi nispiċċaw qisna f’suq fejn ninnegozjaw affarijiet waħda m’għandhiex taqsam ma’ l-oħra.  

Naħseb li mill-esperjenza tal-Kunsilli Lokali hija waħda pożittiva u għandna nsaħħuha. Hemm diversi argumenti biex it-terminu ta’ żmien jiżdied, difatti hemm mozzjoni approvata mis-Sindki siegħa Nazzjonalisti kif ukoll Laburisti illi qegħdin jagħmlu rakkomendazzjonijiet lill-Gvern biex it-terminu jiżdied. Il-proposta kienet biex inżiduh għal erba’ snin it-terminu ta’ żmien u dak ikun ifisser li pajjiżna jiffaċċa elezzjonijiet tal-kunsilli lokali darba kull sentejn. Dik tfisser illi niffrankaw ħafna spejjez u allura hija issue wkoll illi għandna nikkunsidrawha minn dak l-aspett. Tfisser ukoll illi nagħtu aktar żmien lill-kunsilliera tagħna biex ikunu jistgħu jipproġettaw ix-xogħol tagħhom fil-Kunsilli Lokali. Tfisser ukoll illi pajjiżna ma jgħaddix kull sena minn perjodu ta’ żmien -  Frar Marzu - fejn l-enerġija tiegħu qed tiġi aljenata fuq proċess elettorali li għandu importanza tiegħu. Però fil-verità tixrobilna ħafna mill-enerġiji tagħna.  

Allura konna ħriġna bil-proposta tagħna ta’ erba’ snin, però l-elezzjoni tal-Kunsilli Lokali għas-sena 2005 se jsiru u dak ifisser illi l-proposta ta’ 4 snin anki kieku kellna nimplimentawha issa, ma nakkwistaw assolutament xejn minnha, għaliex xorta jkunu jridu jsiru l-elezzjonijiet fis-snin li ġejjin b’mod illi l-pajjiż effettivament ma jkun ħa l-ebda sustanza minnha. L-uniku mod kif tagħmel sens din hija jekk nibdew nitkellmu fuq leġislatura tip ta’ kif jeżisti l-Italja u pajjiżi oħrajn fl-Unjoni Ewropea fejn għandek leġislatura li tkun ta’ 5 snin u li torbot ma’ l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.  

Hekk għallinqas ikollok rabta bejn elezzjoni għal Parlament Ewropew u elezzjonijiet għal Kunsilli Lokali li jsiru fuq livell nazzjonali u l-pajjiż allura ma jgħaddix minn dan l-iskoss kull darba li jgħaddi minnhom. Jidirhli li din hija proposta li trid tiġi kkunsidrata, però fuq din irridu naraw l-iżviluppi li se jseħħu fil-ġranet illi ġejjin.  

Charlon Gouder – One News  

Prim Ministru, din il-ġimgħa fil-Parlament il-Gvern ħass il-ħtieġa li jagħmel impact assessment fuq il-miżuri tal-Budget, għaliex sar dan? Għalfejn qed tkompli tinsisti li l-miżuri illi jolqtu l-ħaddiema biex jagħmlu tajjeb għas-sitwazzjoni ta’ pajjiżna u għar-residenti ta’ Wied il-Għajn? Jekk tiġi l-petizzjoni kontra l-impjant se tiffirma jew le?  

Prim Ministru  

Ma fhimtx it-tieni mistoqsija, erġa’?  

Charlon Gouder – One News  

X’inhi s-sitwazzjoni preżenti, għaliex bħala Gvern qed ikompli jinsisti li biex jagħmel tajjeb għal din is-sitwazzjoni preżenti tal-pajjiż għandu jagħmel tajjeb minn fuq il-ħaddiema u mhux minn affarijiet oħra?  

Prim Ministru  

Dwar l-impact assessment naħseb illi għandek żball għax impact assessments għamilna fil-perjodu ta’ żmien meta konna qegħdin infasslu aħna l-miżuri tal-budget u nfakkar illi per eżempju għar-rigward tas-surcharge, morna quddiem il-Kunsill Maltin għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali qabel il-Budget. Kellna proposta b’mod illi biddilnieha mbagħad wara l-konklużjoni tal-laqgħa tal-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali u fuq rakkomandazzjoni stess illi saret f’dak il-forum. Jiġifieri aħna l-assessment ta’ l-impatt tal-miżuri tal-budget għamilniehom, għamilniehom fil-perjodu ta’ żmien qabel ma wasalna għad-deċiżjonijiet tagħna, u allura mhux kwistjoni mhiex vera mhiex korretta l-istatement illi din il-ġimgħa qed nagħmlu xi impact assessment jekk din hija l-mistoqsija tiegħek.  

It-tieni, din li jerfgħu kollox il-ħaddiema. Bir-rispett kollu, mhiex kwistjoni nerġa’ ngħid, u nirrepeti li jerfgħu kollox il-ħaddiema. Fil-Patt Soċjali illi kien ippropona ċ-Chairman ta’ l-MCESD numru ta’ ġimgħat ilu, li mbagħad jiena ħdimt fuqu b’riżultat ta’ dawn il-laqgħat li jiena kelli matul il-ġimgħa illi għaddiet, fassalt pakkett differenti jixbah ħafna però ta’ dak li kien għamel iċ-Chairman, u fassalt il-kondizzjonijiet u l-proposti partikolari. Illi għamilt, hemmhekk issib bilanċ bejn kulħadd però bl-iskop mhux biex sempliċiment noħolqu bilanċ, imma bl-iskop illi r-riżultat konkret finali li l-pajjiż jagħmel qabża fil-funzjoni ekonomika tiegħu. Fil-proċess ekonomiku tiegħu, il-ftehim ma ntlaħaqx. Ma nafx għaliex illum in-nies qegħdin jgħidu, jew xi ħadd jista’ jgħid, illi l-ħaddiema qed jerfgħu l-piż għaliex konvenjentement kulħadd qed juża l-miżuri l-oħrajn kollha tal-budget.  

Din hija xi ħaġa illi tissorprendini, per eżempju qed ninsew illi l-Gvern qed ipoġġi għad-disposizzjoni tal-ħaddiema kollha tagħna, partikolarment dawk li qed ifittxu x-xogħol, Lm5,000,000 fi skemi illi se jkunu qed jitħaddmu speċifikament għal ħaddiema li qed ifittxu x-xogħol.  

Il-ġimgħa illi għaddiet, Louis Galea ħabbar skema illi waħidha se tiswa ’l fuq minn Lm1,500,000 li hija indirizzata speċifikament għal dawk li għandhom 40 sena’, il fuq minn 40 sena. Konvenjentement kulħadd qed jinsieha din.  

Il-Gvern għandu skemi oħrajn, per eżempju li n-nisa li jirritornaw għad-dinja tax-xogħol li għall-ewwel sena meta jirritornaw ma jħallsux it-taxxa. Dik mhux miżura favur il-ħaddiema? Allura min qed jgħid illi qed jerfa’ kollox il-ħaddiem? U il-ħaddiem mhux qed jieħu xejn? Min qed jivvintaha din? Min qed jinsa u jwarrab il-miżuri l-oħrajn kollha li l-Gvern ħabbar u qiegħed jimplimenta issa biex fil-qasam tas-self-employed ngħinu l-intrapriżi ż-żgħar tagħna ħalli jkunu jistgħu jikbru u jimpjegaw aktar nies magħhom? Għaliex aħna, waħda mill-iskema li ħabbarna u se nkunu qed noħorġu d-dettalji issa dalwaqt, illi skema illi kienet teżisti diġà fejn negozji żgħar, imprendituri żgħar, il-profitti tagħhom ikunu jistgħu jerġgħu jinvestuhom fin-negozji tagħhom u ma jiġux intaxxati, dik kienet limitata biss għal dawk li kienu jimpjegaw mas-6 ħaddiema. Issa estendejnieha għal dawk li jimpjegaw sa 10-12 –il ħaddiem.  

Dawn huma kollha miżuri parti mill-budget, u naħseb illi hija inġusta, żbaljata min jaqbad miżura waħda u jikkonċentra fuqha mingħajr ma jpoġġiha f’kuntest ta’ budget li fih u kien fih numru ta’ miżuri illi l-iskop tagħhom finalment huwa illi nżidu n-numru ta’ ħaddiema illi għandna fid-dinja tax-xogħol. Inżidu l-postijiet tax-xogħol u nsaħħu l-postijiet tax-xogħol illi aħna għandna, partikolarment fis-settur tal-manifattura fejn għandna kompetizzjoni enormi, siegħa viċin tagħna, f’pajjiżi bħat-Tuneżija kif ukoll ’il bogħod mix-xtut tagħna, u allura ma naqbilx ma’ dan l-istatement illi qed jerfgħu kollox il-ħaddiema.   

Għar-rigward tat-tielet mistoqsija tiegħek jekk tiġi l-petizzjoni, le, ma niffirmahiex. Ir-risposta hija sempliċi, le ma niffirmax il-petizzjoni. Kif tista’ tiffirma petizzjoni kontra proposta tal-Gvern li se jinvesti €17, 000, 000 għal impjant biex jimmodernizzah u jġibu jiffunzjona aħjar milli qed jiffunzjona llum. Kif tista’? Kif tista’ tiffirma petizzjoni?   

Dan qisu jfakkarni f’dawk iż-żminijiet meta’ l-Kap ta’ l-Oppożizzjoni kien imur u jgħid għax din il-kumpanija se tkeċċi n-nies u kulħadd iċapċaplu. Imma għalfejn? Dan bla sens bir-rispett kollu. Dan investiment biex għandna impjant u nimmodernizzawh biex jiġi jiffunzjona skond l-istandards Ewropej. Din hija miżura ta’ qabża ta’ kwalità. Jiġifieri impjant li issa ilu hemm is-snin illi jiena għext miegħu dan l-impjant għax huwa tefgħa ta’ ġebla ’l bogħod minfejn għext, li għamel żmien li kelli problemi sostanzjali u kien initten kull m’hemm. Li saru miżuri u dawn il-miżuri kienu jindirizzawh din ir-riħa li kien joħroġ minnha u li r-riħa naqset sostanzjalment. Issa se nżomm lil xi ħadd mill-Gvern jien illi jinvesti €17,000,000 biex jimmodernizzah? Fl-opinjoni tiegħi, dan huwa żball kbir ħafna u assolutament ma naqbilx miegħu.   

Jekk jiġi xi ħadd u jgħidli isma’, neħħih minn hemm u xi ħadd jgħidli neħħih minn hemm fejn se npoġġieh? Din bħal regola li teżisti fil-Kunsilli Lokali, jekk xi ħadd irid jagħmel mozzjoni ta’ sfiduċja fis-Sindku jrid jinnomina Sindku ġdid, issa min jipproponi li jneħħi l-impjant minn hemm jgħid lili u l-poplu kollu fejn jipproponi li nagħmluh dan l-impjant?              

Reno Bugeja – PBS  

Fix-xhur li ġejjin mistenni jiżviluppa dan id-djalogu soċjali fuq kwestjonijiet oħrajn bħall-pensjonijiet, is-saħħa, l-edukazzjoni fost oħrajn.  Ma taħsibx illi, jew ma tibżax illi il-kwestjoni tas-sekwestru li hemm kontra wieħed mill-partners tad-djalogu soċjali tista’ tantagonizza s-sitwazzjoni b’mod detrimentali illi jkun hemm xi żviluppi pożittivi fuq dawn l-oqsma?  

Prim Ministru  

Le, le.  Ir-risposta hija ċara daqs il-kristall minn naħa tiegħi.  Żewġ affarijiet m’għandhomx x’jaqsmu xejn ma’ xulxin.  Saru d-danni fil-konfront ta’ l-issues li qamu kien hemm ksur tal-ftehim li aħna hemm iffirmat bejna u bejn il-GWU u min jieħu dawn id-deċiżjonijiet għandu jiżen sew qabel ma jaqbad u jieħu deċiżjoni.  Ġaladarba jeħodha d-deċiżjoni, mbagħad irid jerfa’ r-responsabbilta’ tiegħu.   

Il-kwestjoni tal-mandat ta’ sekwestru hija marbuta ma’ din il-kwestjoni u hija marbuta wkoll ma’ issue li hemm fuq il-mejda u għadha mhux riżolta.  L-issue trid tiġi solvuta, ma jistax ikun illi aħna ngħidu nqalgħu l-inċidenti, issa mela dawn iż-żewġ issues nipposponuhom għal darb’oħra u għalissa solvejna l-problema.  Jiena ma rridx għalissa solvejna l-problemi.  Jekk hemm id-diffikultajiet jew jinqatlu issa d-diffikultajiet u jingħalqu darba għal dejjem u ngħidu m’hemmx iżjed problemi, jew inkella ma nċaqalqu l-ebda pulzier mill-pożizzjoni li qegħdin fiha.  Dan m’għandu jtellef xejn mid-djalogu soċjali ma’ min hu ġenwin.  Imma ma’ min hu ġenwin.  Ma’ min hu lest li joqgħod madwar mejda, jagħmel l-argumenti tiegħu u li jkollu l-impenn, il-konvinzjoni li iva, l-pajjiż jista’ jagħmel qabża ‘l quddiem jekk id-djalogu soċjali jkompli jissaħħaħ u nifhmu l-pożizzjoni ta’ xulxin u naħdmu flimkien biex il-pajjiż jimxi ‘l quddiem.  Jiena fl-aħħar mill-aħħar dan it-target li minnu nilħqu dan l-għan li huwa komuni għalina u li jgawdi kulħadd, igawdu l-employers u jgawdu l-ħaddiema.  

U ż-żewġ affarijiet allura jiena ma norbothomx ma xulxin.  Min jorbothom flimkien allura ngħid illi ma jkollux il-ġenwinità tad-djalogu soċjali.   

Is-sekwestru hija marbuta ma’ kwestjoni tat-tarzna u m’hemm għandha tibqa’ marbuta. M’għandhiex tkun marbuta ma’ kwestjonijiet bħar-riforma fil-pensjonijiet għax allura vera spiċċajna fuq il-monti.  U naħseb dan il-pajjiż jistħoqqlu ħafna iżjed minn daqshekk.  

Lourdes Pullicino – MediaLink.com  

Dwar it-tarzna wkoll li xtaqt insaqsik.  X’inhuma l-kundizzjonijiet li l-Gvern qiegħed jinsisti dwarhom forsi tkun iktar speċifiku biex it-tarzna tkun tista’ tkompli taħdem.  

Prim Ministru  

Bl-iktar mod speċifiku, il-kundizzjonijiet biex it-tarzna tkompli taħdem hija illi f’dak il-post kull ħaddiem jagħti l-massimu possibbli, kull ħaddiem jaċċetta l-prinċipju tal-flessibilita’.  Il-kundizzjonijiet kollha tal-ftehim illi aħna ffirmajna jiġu onorati kollha kemm huma anke meta jinqalgħu l-kwestjonijiet u li kull ħaddiem minn fuq s’isfel bil-management b’kollox jerfgħu r-responsabbilta’ biex it-tarzna tilħaq livelli ta’ produttivita’ u kompetittivita’ għaliex jekk jirnexxielhom kollha kemm huma aħna konvinti, bla ebda dubju, li t-tarzna tista’ timxi mal-pjan tagħha.  Jiġifieri dawn huma kardinali.  

Fuq l-issue speċifika li qamet, qamet kwestjoni fuq xi ħaġa li hija miktuba black on white fil-ftehim illi aħna ffirmajna, hemm miktub illi kemm il-management kif ukoll is-sid tal-vapur għandhom il-liberta’ illi f’każ illi jkunu jridu huma jqabbdu ħaddiema tagħhom jew kuntratturi tagħhom dan jistgħu jagħmluh u dik hija prerogattiva tal-management u hija prerogattiva tax-ship owner u allura ma nistgħux issa, la darba hemm dak iffirmat, iswed fuq l-abjad, issa xi ħadd għax m’għoġbux jipprova jaqla’ l-kwestjonijiet fuqha.  Dik mhux aċċettabbli dak li hemm miktub u miftiehem jiġi onorat u jiġi onorat minn kulħadd.  

Fr. Noel Grima – The Malta Independent on Sunday  

Il-kliem li għidt, il-merkantaġġjar minn taħt ta’ fuq il-monti sinifikanti ħafna.  Kien hemm dan it-tip ta’ merkantaġġjar waqt l-attentati tas-social dialogue qabel, dan l-aħħar ġimgħat.  

U dan kien jirrigwarda riforma fil-portijiet u l-Gvern huwa miexi, ħa jkompli miexi fuq ir-riforma fil-portijiet?  

Prim Ministru  

Ir-risposta għall-aħħar mistoqsija importantissima.  Iva, il-Gvern ħa jkompli miexi fuq ir-riforma fil-portijiet għax dak element importantissimu għall-kompetittivita’ ta’ pajjiżna, speċjalment għas-settur tal-manifattura li huwa l-iktar vulnerabbli mis-setturi l-oħrajn kollha li aħna għandna.  Fid-diskussjonijiet li kelli jiena dan il-punt poġġejtu fuq il-mejda bis-saħħa kollha li stajt.  Jiġifieri jien bħala Gvern irridu illi nilħqu livelli ta’ kompetittivita’ fil-livelli kollha tagħna, però il-qasam tal-manifattura huwa fl-għola post ta’ l-importanza fil-kompetittivita’.  Għaliex il-manifattura hija l-iktar waħda vulnerabbli għall-kompetizzjoni enormi li hemm barra u mhux f’pajjiżna biss, din hija realta’ tal-pajjiżi kollha.  U allura l-kwestjoni tar-riforma fil-portijiet hija kwestjoni marbuta intimament mal-kompetittivita’ speċjalment fil-qasam tal-manifattura, dik hija mportanti ħafna.  

Ir-riforma fil-portijiet ma ssemmietx fid-diskussjonijiet li kellna f’Kastilja fl-aħħar għaxart ijiem.  Però il-kwestjoni kienet ġiet imħabbra waqt li kienu għaddejjin id-diskussjonijiet fil-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali u rrid ninnota illi dawk id-diskussjonijiet bdew isiru iktar diffiċli meta dik il-miżura ġiet imħabbra.  Jiena nittama illi mhix dik ir-raġuni illi sfrattat in-negozjati kollha.            

Karl Wright – RTK  

Prim Ministru żewġ mistoqsijiet żgħar. Fir-rigward ta’ dak li konna qed ngħidu fuq il-miżuri finanzjarji biex nittrattaw anki deficit? Xi twieġeb għal kritika li ċerti miżuri forsi jkunu drastiċi? Qed nagħmel referenza għal xi ħaġa żgħira li filwaqt li wieħed japprezza illi jridu jittieħdu miżuri, per eżempju tajjeb li se jdaħħlu kultura pożittiva li wieħed qed jippromwuovi l-ħlas fil-pront ta’ ċerti kontijiet bħalma huma l-kontijiet tad-dawl u l-ilma, imma l-fatt li per eżempju min ma jħallas il-kont fil-pront tajjeb, jinqatalu s-servizz u biex jerġa’ jdaħħlu mill-ġdid irid jerġa’ jħallas il-connection fees u l-kumplament.  

Jiġifieri ma jidhirlekx illi miżura bħal din hija drastika, anki fid-dawl ta’ mistoqsijiet oħra li saru ta’ piż fuq iż-żgħir per eżempju? Miżuri fuq iż-żgħir? U nixtieq ukoll kumment tiegħek dwar il-Late Payments Directive fejn għandek ħafna kuntratturi illi speċi jibqgħu ma tħallsux u l-Gvern x’qed jagħmel biex jindirizza dan, u x’piż għandu dan fuq id-deficit tal-pajjiż? Grazzi.  

Prim Ministru   

Sa fejn naf jiena, għal dak li għandu x’jaqsam ma’ arretrati ta’ kontijiet. Id-direttivi huma illi dawk li għandhom arrettrati li jaqbżu l-Lm100 u li ilhom pendenti għal aktar minn sena jridu jħallsu l-arretrati nkella jinqatalhom is-servizz. Naħseb illi mhiex allura miżura drakonjana daqskemm forsi qed tispjega, kif timplika l-mistoqsija li inti għadek kif għamilt.  

Il-verità hi li rridu nirrikonoxxu illi jekk għandhek kont trid tħallsu u għandek tħallsu fi żmien illi hu mogħti biex tħallas, u l-Gvern naturalment irid ikun sensittiv għal sitwazzjonijiet partikolari, u jiena naċċetta li għandu jkun hemm is-sensittività, u naħseb illi regola ta’ min ikollu kont ta’ arretrati li jaqbeż il-Lm100 u li jkun ilu sena biex jħallas dak il-kont naħseb illi huwa żmien biżżejjed biex wieħed jindirizzah.  

Dwar il-Late Payment Directive għad m’għandhiex kummenti x’nagħmel fis-sens illi anki din hija kwistjoni illi wieħed irid jirrikonoxxi l-ewwelnett, il-prinċipju illi meta bniedem għandu jirċievi jew jagħti l-pagament, dak għandu jirċivih fi perjodu ta’ żmien. Il-Gvern ukoll tolqtu din għaliex il-Gvern għandu outstandings ta’ pagamenti li jridu jitħallsu lis-suppliers, partikolarment mill-qasam tal-mediċini u dwar dan il-Gvern siegħa s-sena li għaddiet fil-budget tas-sena li għaddiet, kif ukoll fil-budget ta’ din is-sena, ħaseb biex l-arretrati ta’ pagamenti li għandu jibbudgetja għalihom biex ikun jista’ jaqta’ dawn l-arretrati li għandu, però m’għandix xi kummenti oħra partikolari x’nagħmel.     

Karl Schembri – Malta Today  

Prim Ministru pitgħada tidħol id-Direttiva ta’ l-Unjoni Ewropea dwar l-asylum seekers illi jkunu detenuti għal aktar minn sena u jkunu jistgħu jitolbu x-xogħol. Ifittxu x-xogħol fejn ikunu. Malta x’se tagħmel, se tadotta din id-Direttiva? Għandha xi oġġezzjonijiet għaliha? X’inhi l-pożizzjoni tal-Gvern Malti dwarha u kif taffettwa d-detention policy tal-Gvern?  

Prim Ministru  

Il-policy tal-Gvern għal dak li għandu x’jaqsam ma’ kif aħna nittrattaw ma’ min jidħol f’pajjiżna bħala klandestin ippubblikajnieha, jiġifieri l-policy tal-Gvern hija illi aħna rridu nibgħu naddottaw politika ta’ detenzjoni fil-każ ta’ dawk illi jiġu f’pajjiżna, sakemm però insegwu l-proċeduri stabbiliti biex inkunu nafu jekk l-individwu, il-persuna partikolari għandhiex tingħata l-istatus uffiċjali ta’ refuġjat jew inkella jingħata status umanitarju.  

Il-policy tagħna f’dan il-każ hija li anki mhux biss meta jkun hemm status ta’ refuġjati imma anki ta’ status umanitarju, aħna noħorġuhom mid-detenzjoni u jmorru f’open centers u hemmhekk jingħataw mhux biss id-dritt illi jaħdmu imma jingħataw ukoll id-drittijiet illi jirċievu benefiċċji soċjali bħalma jirċievi ħaddieħor. Jiġifieri aħna l-policy tagħna f’dan ir-rigward hija pubblika u hija in-line ukoll mad-Direttiva illi għandha x’taqsam ma’ l-asylum seekers.  

Aħna iva, se nkunu qed nimplimentaw ukoll il-perjodu ta’ żmien. Jiġifieri illi aħna anzi rrid ngħid, diġà fix-xhur illi għaddew f’ċertu każijiet aħna fejn rajna, per eżempju, li jkollna klandestini illi jkunu ġenituri bi tfal żgħar. Fil-każ partikolari tat-tfal iż-żgħar, anqas inżommuhom fid-detention centers imma noħorġuhom. Anzi aktar minn hekk ħadna ħsieb ukoll biex it-tfal nagħmlu arranġamenti ħalli jkunu jistgħu jmorru anki fl-iskejjel.  

Jiġifieri f’dan il-każ anki hawn il-policy tagħna hija pubblika. Jiena dejjem ngħid aħna rridu nsibu dan il-bilanċ diffiċli ħafna biex issibu, però rridu nsibuh bejn is-sigurtà tal-pajjiż u allura l-importanza enormi illi aħna jkollna. Il-kontrolli li hemm bżonn biex inkunu nafu f’pajjiżna min hawn, x’hawn, min huma u x’mhumiex però fl-istess ħin mingħajr ma ninsew. Jiena għidt illi dawn il-persuni huma persuni umani kollha kemm huma u fil-fatt dawn il-ġranet ukoll ħabbarna illi wara l-avviżi li għamel il-viċi Prim Ministru f’waħda mill-close centers tagħna, se nkunu qegħdin nagħmlu ħilitna biex il-kundizzjonijiet ta’ fejn jinżammu l-klandestini ntejbuhom sal-massimu possibbli, u fil-ġranet illi ġejjin ukoll anki hawn se jkomplu jittieħdu inizjattivi li fosthom se jkun hemm it-titjib tal-kundizzjonijiet fejn jinżammu l-klandestini bħala detenzjoni.  

Aħna għandna r-regoli għal dak li għandu x’jaqsam mat-tiftix tax-xogħol, fejn tfittex ix-xogħol. Aħna l-ħsieb tagħna hu li nibqgħu mal-policy li aħna nargumentaw li hija policy  in-line ma’ din id-Direttiva u cioè fejn bniedem ikollu fil-proċess li qed jiġi analizzat il-każ partikolari tiegħu jekk hux refuġjat jew inkella għandux jingħata status umanitarju, dak il-proċess inħaffuh kemm jista’ jkun u allura jingħalaq qabel il-perjodu ta’ sena u allura jekk imbagħad jinqabeż il-perjodu ta’ sena, allura nkunu nistgħu noħorġuhom mid-detenzjoni, f’dak il-każ jekk jingħata l-Istatus jew ta’ refuġjat jew ta’ status umanitarju allura jingħata dritt li jfittex ix-xogħol. Din hija policy li diġà qed nimplimentaw.      

Reno Bugeja – PBS  

Jumejn ilu fuq waħda mill-websites internazzjonali sibt illi żewġ ajruplani ta’ Avroliners li kienu ta’ l-Airmalta ingħataw jew inżebgħu b’ linji ta’ linja oħra.  Mhux magħruf jekk l-Airmalta biegħethomx jew krithomx.  

Ma nafx jekk il-Gvern qattx ikkonsidra li juża’ ajruplan, għallinqas minnhom għall-vjaġġi li jkun hemm bżonn tal-President, tal-Prim Ministru li ovvjament dejjem qegħdin jiżdiedu.  

Prim Ministru  

Esplorajniha din il-possibiltà, però il-pariri illi ngħatajna illi mhix soluzzjoni ekonomikament vijabbli.  Jiġifieri li tiġina iktar għola milli kieku nagħmlu użu mis-servizz illi huwa ta’ l-Airmalta jew ta’ airlines oħrajn.  Jiġifieri iva esplorajna l-possibilta’ li nużaw wieħed minn dawk l-ajruplani għal skop ta’ traġitt bejn Malta u l-Unjoni Ewropea anki fuq attendenza ta’ uffiċjali tal-Gvern għal-laqgħat li jkunu qegħdin isiru ġo Brussell.  

Però l-pariri li ngħatajna kienu illi l-formola ma tagħmilx sens finanzjarjament.  

Donnu li eżawrejna kollox.  Grazzi ħafna.